– قالي اعا, ءسىزدىڭ «شال مەن شىندىق» دەگەن كىتابىڭىزدى سۇحبات الدىندا قايىرا ءبىر وقىپ شىعىپ, ءار جازباڭىزدىڭ جەكە ءبىر ساۋالعا سۇرانىپ تۇراتىنىن بايقادىم. بيىل «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ جارىق كورگەنىنە 30 جىل تولىپ وتىر. ءوزىڭىز گازەت تاريحىنداعى ءۇشىنشى باس رەداكتورسىز. باس رەداكتور بولىپ كەلگەننەن كەيىن جۇمىسىڭىزدى نەدەن باستادىڭىز؟
– كۇنى بۇگىنگە دەيىن الماتىعا ارنالعان ءان مەن جىردىڭ سانىنىڭ ءوزى مىڭنان اسىپ جىعىلادى ەكەن. الماتىعا كۇن سايىن ءسوز ارنايتىن, بارى مەن جوعىن تۇگەندەپ, شامشىراعى ىسپەتتى بولىپ وتىرعان جالعىز باسىلىمى «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ دە ورنى بولەك. جۇمىستى تۇلعالارعا بەت بۇرۋدان باستادىق. اشىربەك سىعاي قاپان بادىروۆتىڭ كۇندەلىكتەرىن اكەلدى. ودان ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ كۇندەلىكتەرى. بۇل بەتبۇرىس ءسابيت ورازباەۆتىڭ ەستەلىك-اڭگىمەلەرىنە ۇلاسىپ, نۇرعالي ورازدىڭ ەسمۇحان وباەۆپەن سۇحباتىمەن جالعاستى.
ماڭگى جاسايتىن ەشكىم جوق, شىنىن ايتۋ كەرەك, وتىرىك تە ورگە باسىپ تۇرعان زامان. ال ونەرگە وتىرىك جۇرمەيدى. كەشەگى كۇننىڭ اڭگىمەسىن بۇگىنگى ءتىرى شەجىرە اسەكەڭدەر, سابەڭدەر ايتپاسا, ەرتەڭ ول اڭگىمەنى بىرەۋلەر وتىرىك ايتۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل كىسىلەر قاللەكي, شاكەن, ەلۋباي, سەركەلەردەن باستاپ ءبارىنىڭ كوزىن كوردى, اڭگىمەسىن دە ءوزىن اسقاق, وزگەنى الاسارتىپ كورسەتەتىن پەنداۋي پيعىلمەن ەمەس, بيىك پايىممەن پاراساتتى ايتا بىلەدى. ءوزىن كورمەك-بىلمەك تۇگىلى, داڭقى داۋىرلەپ تۇرعان كەزدە تۋعان بالالار «ەستەلىك» ايتا باستاعان تۇستا باستاپ كەتكەن بۇل جوبامىزدىڭ ورىندى بولعانىنا بەك قۋانىشتىمىز. ال ءبارىن دە كوز الدىنان وتكىزىپ, ۋاقىتتىڭ كۋاسى بولا تۇرا, كورگەن-بىلگەنى تۋرالى ءتىس جارماي كەتسە, ەرتەڭ ناعىز رۋحاني قىلمىسكەر ادام ءسوزسىز سول بولىپ شىعادى. ءسويتىپ ءجۇرىپ وسى «اقشامنىڭ» ىشىنەن-اق «الماتى اقشامىنىڭ» كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن اسەكەڭنىڭ كوپتومدىقتارى, سابەڭنىڭ ء«ومىردىڭ ءوزى – تەاتر», «تازارعىڭ كەلسە, تەاترعا بار» دەگەن ەكى كىتابى جارىق كوردى. وسىلايشا «اقشامنىڭ» ەل اۋزىندا جۇرگەن ايدارلارى كىتاپتىڭ اتاۋىنا اينالىپ شىعا كەلدى.
– تۇلعا تاقىرىبى تەك ءسىزدىڭ ستيحياڭىز سەكىلدى, ءدال وزىڭىزدەي قالام تەربەگەن ادام سيرەك شىعار. وسى ءبىر قىزىقتى تاقىرىپتىڭ جانىڭىزعا جاقىن بولۋى نە سەبەپتەن؟
– امسە, تاريحتى توبىر ەمەس, تۇلعا جاسايدى. شۇكىر, قازاق تۇلعاسىز ەمەس. «تۇلعاتانۋ», «ادامدار.جىلدار.تاعدىرلار», «تۇلعا-تاعدىر», «بۇرىنعىنىڭ ادامدارى-اي!», «الاشتىڭ ايىمدارى», قاپەلىمدە ءبارىن سانامالاي الماسپىن, بىراق قاي باسىلىمدا قىزمەت اتقارسام دا, ەڭ الدىمەن تۇلعاعا ارنالعان ايدار اشۋمەن اينالىساتىنىمدى جاسىرمايمىن. بۇل تاقىرىپقا نەگە قىزىقتىم؟ بالكىم, بەلگىلى, داڭقتى ادامداردىڭ ومىرىنە ارنالعان عۇمىرباياندىق كىتاپتاردى كوبىرەك وقيتىن اۋەسقويلىق سەبەپ بولعان شىعار. ايتپاعىم, ۇستازىمىز اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىز تاريحتى تۇلعا ارقىلى زەرتتەۋ قاعيداسىن العاشقى بولىپ ەنگىزگەندەردىڭ ءبىرى جانە بىرەگەيى.
تاريحتى كىلەڭ بەسجىلدىقتار ارقىلى تانىپ وسكەن ءبىز ءۇشىن بۇل تىم توسىن ءتاسىل بولدى. تۇلعالاردىڭ ءومىرىن وقىعان ادام تاريحتى ءوز-وزىنەن بىلەدى. قاراپ وتىرساق, الەم تاريحىنىڭ ءوزى تۇلعالاردىڭ ومىرىنەن تۇرادى. ناپولەونسىز فرانتسيانى, چەرچيللسىز ۇلىبريتانيانى ەلەستەتۋ مۇمكىن بە؟ سول سەكىلدى ءوزىمىزدىڭ الاش ارداقتىلارى دا قالىڭ تاريحىمىزدىڭ ۇلكەن ءارى ماڭىزدى بولىگىن جاساپ كەتتى. ءبارىنىڭ اناسى ءبىر مەزگىلدە تولعاتقانداي ءبىر زاماندا توپ-توبىمەن تۋا قالعان وسى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ارقايسىسى (سول تۇستا ورتا ازيا اۋماعىندا مۇنشالىق قايراتكەرلەر شوعىرى شىققان ەمەس) ۇلتىنا جانقيارلىقپەن قىزمەت ەتكەنى ءوز الدىنا, جەكە تۇلعا رەتىندە الىپ زەرتتەسەڭ, ءبارى جان-جاقتى, ءبىلىمدى, تەرەڭ, زياتكەرلەر. ەلىنە جانقيارلىقپەن ەڭبەك ەتكەنى ءوز الدىنا, ولار ۇلتى ءۇشىن عازيز باسىن باسكە تىككەن جانكەشتى تاعدىر يەسى بولدى. ماعجان اقىن بولا تۇرا پەداگوگيكادان, جازۋشى جۇسىپبەك پسيحولوگيادان, ال قايراتكەر حالەل قازاق تىلىندە مەديتسينانى جىلىكتەپ كىتاپ جازدى. بۇل كەزىندە ۇلتتى كوتەرۋ ءۇشىن قاجەتتىلىك بولعان دا شىعار, بىراق باسقا سالادا ءجۇرىپ, مۇنشاما تەرەڭ, ساۋاتتى, جان-جاقتى ەڭبەكتەر جازىپ, تارتۋ ەتۋ ءۇشىن تەلەگەي-تەڭىز ءىلىم-ءبىلىم كەرەك. مىنە, ولار وسىنداي ەدى.
– ەڭ اۋەلى قالا تۇرعىندارىنا ارنالعان «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ مازمۇنى, ساپاسى جاعىنان كەيبىر رەسپۋبليكالىق گازەتتەرمەن باسەكەلەسە الاتىن باسىلىم ەكەنىن مويىنداۋ كەرەك. گازەتىڭىزدىڭ وزگە باسىلىمداردا جوق قانداي ارتىقشىلىعىن اتاعان بولار ەدىڭىز؟
– ماقساتىمىز گازەتتى ەليتالىق گازەتكە اينالدىرۋ ەدى. قىڭىر ەمەس, قوڭىر گازەت جاساۋ كوكەيدە تۇردى. مارقۇم اشەكەڭ, اشىربەك سىعاي استانادا جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ «جارىق جۇلدىزدار» دەگەن جوباسىن جۇرگىزۋدى باستاپ, «اپتاسىنا بىرەۋىن جازىپ قويىپ وتىرايىن, جۇمىسقا الاسىڭ با مەنى؟» دەپ, رياسىز ك ۇلىمسىرەپ, گازەتتىڭ تىرشىلىگىمەن ەتەنە جاقىن ارالاسا باستاعان ەدى. سوناۋ ءمۇسىلىم ماگوماەۆ, ەديتا پەاحالاردان باستاپ جازعان التىن كومبەسىنىڭ قاقپاعىن قايتا اشىپ, جالعاستىرىپ جازۋدى جوسپارلاپ جۇرگەن-ءدى. مەنىڭشە, جۇمىسقا الاتىن ادامنىڭ الدىمەن جاسىنا ەمەس, باسىنا قاراۋ كەرەك. جاسى ماڭىزدى ەمەس. قازىر جاسىنا قاراۋ دەگەن شىقتى عوي. كەزىندە قادىر اعانى جۇمىسقا الىپ ەدىك, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن عاجاپ جۇمىس ىستەدى. اعىمداعى جۇمىس, ءارتۇرلى جيىن-شارالار, قالانىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن قالت جىبەرمەي قاداعالاپ وتىرۋ نەگىزگى مىندەتىمىز بولعانىمەن, باسىلىم ماقساتتى جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەن قاعيدانى ۇستاناتىن اداممىن. گازەتتىڭ وزىنە عانا ءتان ديدارى, مازمۇنى, تۇزدىعى بولۋى كەرەك, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, گازەت شىعارۋدىڭ دا ونەر, مادەنيەت ەكەنىن پايىمداي ءبىلۋىمىز قاجەت. ودان ناداندىقتىڭ ەمەس, مادەنيەتتىڭ ءيسى اڭقىپ تۇرۋ كەرەك.
«الماتىنى باسقارعاندار», كەيىن ورىسشا اۋدارماسىندا «گرادوناچالنيكي» دەگەن كىتاپ شىعاردىق. بۇل دا ءبىر اشىلماي جاتقان تاريح ەدى. جۋرناليستەردى ارحيۆپەن جۇمىس ىستەۋگە داعدىلاندىردىق. سوناۋ جەتىسۋ گۋبەرناتورى بولعان كولپاكوۆسكي زامانىنان باستاپ الماتىنى كىمدەر باسقاردى؟ سول تۇستاعى قالا اكىمى ا.ەسىموۆ وسى كىتاپتىڭ العىسوزىن جازدى. جۋرناليستەرگە قويىلعان باستى تالاپ – باسشىلاردىڭ قالانى قاي جىلدار ارالىعىندا باسقارعانىن ءبىلىپ كەلۋ ەمەس, ول قالانى باسقارىپ تۇرعان كەزىندە الماتى ءۇشىن نە ىستەدى, الماتىنىڭ دامۋىنا قانداي ءىز قالدىردى, ادام رەتىندە, باسشى رەتىندە ول قانداي تۇلعا ەدى, مىنە, وسى ساۋالدارعا جاۋاپ تابۋ باستى ماقسات بولدى. دىتتەگەن ماقساتىمىز تولىقتاي ورىندالدى, جىگىتتەردىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ەرەكشە كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. ماسەلەن, سول مۇراعاتتاردى اقتارىپ جۇرگەندە, الماتىنىڭ كۇرەتامىرى ىسپەتتى 12 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان ەڭ ۇزىن سەيفۋللين داڭعىلىنىڭ ساكەننىڭ اتىن يەلەنگەندەگى قىزىق تاريحىن كەزدەستىردىك. سول تۇستاعى قالالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەسەن دۇيسەنوۆ بولماعاندا, بۇگىنگى داڭعىل سەيفۋلليننىڭ ەسىمىن مەنشىكتەگەن بولار ما ەدى, جوق پا ەدى؟ بىردە قالانىڭ اتقارۋ كوميتەتىندە بۇكىل سالالىق بولىمدەردىڭ باسشىلارى قاتىسقان ۇلكەن جيىن وتەدى.
ە.دۇيسەنوۆ اعامىز «اناۋ ءبىر كوشەمىزدىڭ ءالى كۇنگە اتى جوق, سوعان ات قويايىق, قانداي رەۆوليۋتسيونەرلەردى بىلەسىڭدەر؟» دەيدى جاعالاتا كوز سالىپ. ءار بۇيىردەن «كيروۆ», «فرۋنزە», «وردجونيكيدزە» دەگەن سياقتى, ورىستىڭ دا, باسقا ۇلىستىڭ دا جاقسىلارىن جىپكە ءتىزىپ, جارىسا اتاعان داۋىستار شىعادى. بىردە-ءبىر قازاق اتالمايدى. ءسويتىپ وتىرعاندا اعامىزدىڭ ءوزى «سەيفۋللين شە؟» دەپ قالادى. «ونداي رەۆوليۋتسيونەر بار ما ەدى؟» دەيدى بۇيىردەن بىرەۋ. جينالىستىڭ سوڭىنا تاياۋ داۋىسىن نىعىزداڭقىراپ: «سونىمەن كوشەگە كىمنىڭ اتىن بەرەمىز؟» دەپ اشۋعا باسادى. وسى ءسوزدى كۇتىپ وتىرعانداي ورىس-قازاعى بىردەي جاپىرىلىپ: «سەيفۋلليننىڭ, سەيفۋلليننىڭ اتىن بەرەيىك»!» دەپ تۇس-تۇستان جامىراي جونەلەدى. بۇل كوشەنىڭ ساكەن اتىن يەلەنۋ تاريحى وسىلاي. قويشىمانوۆ دەگەن اكىم وتكەن دۇنيەدەن. مارقۇم قايتىس بولعاننان كەيىن جيناق كىتاپشاسىنان 50 دوللار عانا تابىلىپتى. نەتكەن ادال ادام دەسەڭىزشى! مىنە, «الماتىنى باسقارعاندار» دەگەن كىتاپتىڭ ءار بەتى وسىنداي قىزىقتى, سونى تاريحقا تۇنىپ تۇر. سونداي-اق, گازەت جۋرناليستەرىنىڭ جازعاندارى دا جەكە كىتاپ بولىپ شىعىپ تۇرادى. «اقشامدا» جاريالانعان تاڭداۋلى جاريالانىمداردى «تاڭداۋلى» دەگەن اتپەن شىعارىپ تۇرۋ ۇردىسكە اينالدى. بۇل جيناققا ابايسىزدا كوزى ءتۇسىپ كەتكەن ادامنىڭ ودان وڭايلىقپەن باس كوتەرە المايتىنىنا ءباس تىگەمىن.
- «الماتى اقشامى» گازەتىندەي, ءۇش مەزگىلدىك اۋقاتتىڭ قاجەتىندەي» دەگەن ەكەن مۇزاعاڭ-مۇزافار الىمباەۆ. وسى گازەتتىڭ اسا قيىندىقپەن اشىلعانى جاس تا بولساق, ەسىمىزدە قالىپتى. وتكەنگە قىسقاشا شولۋ جاساپ وتسەڭىز...
– گازەت ەڭ العاش 1988 جىلى 1 شىلدەدە «ۆەچەركانىڭ» ىشىندەگى قوسىمشا اۋدارماسى بولىپ جارىق كوردى. بيۋللەتەن سەكىلدى حابارلاندىرۋ, رەسمي اقپاراتتان كوز سۇرىنەتىن ايقارما بەتتەر وقىرمان ەسىندە بولار. گازەت ەكى جىلدان سوڭ 1990 جىلى 17 اقپاندا عانا دەربەس وتاۋ بولىپ ءبولىنىپ شىقتى. قازىرگىدەي گازەت پەن جۋرنال قاپتاعان زامان ەمەس, ول جىلدارى قازاقشا باسىلىمنىڭ جارىق كورۋى دەگەن سەنساتسيا, دۇمپۋگە اينالاتىن. «الماتى اقشامى» ارپالىسپەن, ازاپپەن جارىق كوردى. ءالى دە ماسكەۋدىڭ مىسى باسىپ, سوعان قاراپ قول جايىپ, باتا سۇرايتىن كەزىمىز. ونىڭ جارىققا شىعۋىنا قوعام مەن قاۋىمدى ءدۇر سىلكىنتىپ كەلگەن ايتىس ونەرى ۇلكەن ءرول اتقارىپ كەتتى. 1989 جىلى ناۋرىزدا وتكەن ايتىستا اسەلحان مەن ازىمبەكتىڭ ءسوز سايىسىنا «الماتى اقشامى» ارقاۋ بولادى. اسەلحان بىلاي دەيدى:
راحمەت, قۇتتىقتاۋلار قاۋلار تاعى,
ايتسە دە باسىلمايدى داۋلار جاعى.
ايتەۋىر زيالىلار وقىپ ءجۇر عوي,
كۇنىگە «ۆەچەركادان» اۋدارمانى, – دەيدى. سوندا ازىمبەك مارقۇمنىڭ ج ۇلىپ الىپ بەرگەن جاۋابى:
جەڭەشە, جىبەردىڭىز وتالدىرىپ,
شىن قاينى اسەلحانعا اتاندىرىپ.
سول «اقشام» شىركىن, جەڭەشە شىقسا, قايتەر,
ءبولىنىپ ءوز الدىنا وتاۋ قۇرىپ ,– دەيدى.
كەيىن سىرباي ماۋلەنوۆ پەن راحمانقۇل بەردىباەۆ باستاعان ىنتالى توپ قۇرىلىپ, وسى ماسەلەگە قايتا كىرىسەدى. مىنە, «الماتى اقشامى» وسىنداي تارتىسپەن, ۇلتجاندى ازاماتتاردىڭ تابان تىرەپ, قاجىرلىلىق تانىتۋىنىڭ ارقاسىندا دۇنيەگە كەلگەن باسىلىم. ەڭ العاشقى باس رەداكتورى يسلامعالي بەيسەباەۆ جانە ەرعالي ساعات گازەتتىڭ قالىپتاسۋ جولىندا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.
– گازەتتىڭ ماڭدايشاسىندا جازىلعان «مىڭ جاساعان شاھاردىڭ شامشىراعى» دەگەن ءسوزدىڭ ساۋلەسى وقىماي جاتىپ-اق جان الەمىڭدەگى ەڭ قاراڭعى بۇرىشقا شۋاعىن شاشىپ, جارقىراتىپ جىبەرگەندەي بولادى. وسى ۇران قالاي ومىرگە كەلدى؟
– ۇستانىم, ماقسات, مۇددەمىزدى ءبىلدىرىپ تۇرعان بۇل ءسوزدىڭ دە ءوز تاريحى بار. قازاق قاشاندا ماڭدايشاعا قارايدى. سوندىقتان ەڭ الدىمەن گازەت ماڭدايشاسىنداعى ءسوزدى وزگەرتۋدى ويلادىم. قىز-جىگىتتەرگە يدەيا ۇسىنۋدى تاپسىردىم. تۇسكەن ۇسىنىستاردى ويلاسا كەلە, وسى ءسوزدى دۇرىس دەپ تاپتىق. بۇل اتاۋدى گازەتتىڭ ماڭدايشاسىنا شەگەلەپ تۇرىپ جازۋىمىزعا سول شاقتاعى ورىس تىلىندە شىعاتىن كەيبىر گازەتتەردىڭ دۇركىن-دۇركىن «الماتىعا 150 جىل», «151 جىل» دەگەن قيامپۇرىس اڭگىمەنى قوزداتىپ وتىراتىنى سەبەپ بولدى. جىل سايىن قالا كۇنى قارساڭىندا وسى اڭگىمەنى جانداندىرىپ, تۇرلەندىرىپ بەرگەندى جاقسى كورەتىن. ۆەرنىيدان ارى اتتاپ باسپايدى, ودان ارعىسىن قوزعاۋدى ءجون سانامايدى. «جاس الاشتا» ىستەگەن جىلداردان بەرى جۇيكەگە ءتيىپ ءجۇر ەدى, ءساتى كەلگەن كۇنى «مىڭ جاساعان شاھاردىڭ شامشىراعى» دەپ گازەت ماڭدايشاسىنا قاشاپ جازىپ, وقىرمانعا ءبىر اۋىز لەبىز ءسوزىمىزدى جولداپ, جارق ەتىپ, رۋحتانىپ شىعا كەلدىك. ول تۇستا الماتىنىڭ مىڭ جىلدىق تاريحى تۋرالى اڭگىمە اسا كۇشىنە ەنە قويماعان.
گازەت شىعارۋدىڭ ماشاقاتى كوپ ەڭبەك ەكەنىن وسى توڭىرەكتە جۇرگەندەردىڭ ءبارى بىلەدى. جاقسى گازەت شىعارۋ – ءبىر سپەكتاكل قويعانمەن بىردەي.
– دەڭگەي – قوعامداعى كۇللى قۇندىلىقتار ولشەمى. ءار سالاداعى دامۋ دەڭگەيىمىزدى ايتپاعاندا, رۋحاني, مادەني دەڭگەيىمىز وتە الاڭدارلىق جاعدايدا. وسى دەڭگەي قايتكەندە كوتەرىلەدى؟
– وسكەن-ونگەن, وركەنيەتتى ەلدەردە ەسىك كوزىندە وتىرعان ۆاحتەرىنە دەيىن تۇلعاسىن تاپ باسىپ تانيدى. بۇل نەنىڭ جەمىسى ەكەنىن بايقاپ وتىرعان بولارسىڭ. ءبارى دە سالىستىرۋ ارقىلى سارالانادى عوي. قازىرگى لاۋازىمدى باسشىلاردىڭ كەيبىرى انەكدوتپەن كۇن كورىپ ءجۇر. ويتكەنى دەڭگەي سول. ءبىزدىڭ دەڭگەيىمىز قازىر قاي تۇستا؟ رەسەيدىڭ «كۋلتۋرا» دەگەن باعدارلاماسىن كورسەم, دەمالامىن. ميلليوندار كورەتىن اۋديتورياعا تويدىڭ اندەرى شىعىپ كەتتى. تەلەديدار تويحانا ىسپەتتى. توي-تومالاقتىڭ انشىسىنە «قۇبىلىس» دەپ باعا بەرۋ تۇككە تۇرمايدى. توي مەن ويدىڭ ءانشىسىن ايىرا المايتىن جاعدايعا جەتتىك. «نەدوروسلدەر» نوپىردەي قاپتادى. ەرمەك سەركەباەۆ ومىردەن ءوتتى, ال ول شىرقاپ وتكەن «ياپۋرايدى» ەندى كىم ايتادى؟ قانداي ءان دەسەڭىزشى, قانداي كارتينا! تۇنىپ تۇرعان امبيتسيا. پاريجگە قاشىپ, اقىرى سوندا كوز جۇمعان ۇلى كومپوزيتور سەرگەي راحمانينوۆ العاش «ياپۋرايدى» تىڭداعاندا: «مىنا ءاندى شىعارعان حالىقتى مەن قايتسەم دە كورۋىم كەرەك!» دەپتى.
كوردى مە, كورمەدى مە, ءبىر قۇداي بىلەدى, بىراق سول «ياپۋراي» قايدا قازىر؟ ال بۇگىندە كىشكەنتاي داۋىسى بار, كەرىسىنشە كەۋدەسى اياققاپتاي, شوۋ بيزنەستى شەبەر مەڭگەرگەن, وتىزدان ەندى اسىپ تۇرىپ «حالقىم» دەپ سويلەيتىن توي-تومالاقتىڭ انشىلەرىن اسپەتتەيتىنىمىز سونشا, تەلەديدار مەن سايتتاردى اشىپ قالساڭ, نە دەيدى دەسەڭشى – «بالەنشە حالىققا كەلىنشەگىن كورسەتتى!» دەيدى. قازىر كۇندە ءبىر جۇلدىز تۋادى. جاقانوۆتار جايىنا قالدى. ءالى وتىزعا جەتپەگەن ءبىر جۇلدىز «وتكەن ءومىرىم تۋرالى كينو ءتۇسىرىپ جاتىرمىن» دەيدى. ءومىرى ەندى باستالعان ادام قانداي ءومىر تۋرالى ايتىپ وتىر؟ مىنە, وسىنداي سۇمدىقتار توقتاۋسىز جالعاسىپ جاتىر. رۋحاني ەپيدەميا عوي. اۋرۋ ادامدى ەمدەۋگە بولار, ال بۇل دەرتتىڭ بەتىن قايتارۋ ەندى وڭايعا سوقپايدى.
مىنە, ءبىزدىڭ دەڭگەي؟.. باياعىدا سالەحيددين ايتباەۆ اعامىزدى تالاي مارتە سۇحباتقا كوندىرە الماي ءجۇردىم. ول «مەن ءوز دەڭگەيىمدى ءوزىم جاقسى بىلەمىن» دەپ شەبەرحاناسىنا جۋرناليستەردى جولاتپايتىن. ءوزىنىڭ دەڭگەيىن, ءوزىنىڭ كىم ەكەنىن بىلگەن ادامنىڭ قالىبىن كورىپ, قايران قالعان ەدىم. سول تۇستا مەنى بالا كۇنىمدە «وگونەكتە» ۇزدىكسىز جاريالاناتىن يگور دولگوپولوۆتىڭ ورىستىڭ ايگىلى سۋرەتشىلەرى تۋرالى جازعان سەريالى جازبالارىن وقىپ وسكەنىمنىڭ ايگىلى سۋرەتشىمەن تەڭ تۇرىپ سويلەسۋگە پايداسى ءتيىپ ەدى. شىركىن, انا ت.شارمانوۆتى, ك.ورمانتاەۆتى, ا.ايتالىنى, م.قويگەلدىنى, م.جۇرىنوۆتى, تاعى باسقا تانىمال تۇلعالاردى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورلارى شاقىرىپ الىپ, «مىنا بالالارعا بار بىلگەنىڭىزدى ايتىڭىز» دەپ, تىم بولماسا ايىنا ءبىر رەت ستۋدەنتتەرگە ءدارىس نەگە وقىتپايدى ەكەن؟
سولار كوك تيىن دا سۇراماي, قۋانا-قۋانا كەلىسەر ەدى. بۇرىنىراقتا م.اۋەزوۆتىڭ مۇراجايىندا اپتا سايىن «حالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» دارىستەرى جۇرەتىن. سول ساباقتىڭ ۇزدىكسىز جۇرگىزۋشىسى ر.بەردىباەۆ قازاققا جاناشىر تۇلعالاردىڭ تۇگەلىن دەرلىك ءتىزىپ اكەپ, تاقىرىپ-تاقىرىپ بويىنشا سويلەتىپ جاتاتىن. جالپى, سول زاماندا الماتىلىق قازاقتاردى ۇلتتىق قۇنارىنان اجىراتپاي, ساقتاپ قالعان, رۋحاني جاعىنان وسىرگەن م.اۋەزوۆ تەاترى مەن م.اۋەزوۆ مۇراجايىنداعى وسى «حالىق ۋنيۆەرسيتەتى» ساباعى ەدى. بىلايشا ايتقاندا, ءبىز ەكى ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ شىقتىق.
ويدى وي قوزعايدى. جۇرگەنوۆ, وماروۆ, جانىبەكوۆ. ءارىسىن ايتپاعاندا, بەرىدەگى قازاق مادەنيەتى, ەستەتيكالىق وي تاريحىن وسى ءۇش لينياسىز كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن بە؟ ولار تۋرالى ايتۋعا نەگە قۇمارمىز؟ ولارعا بار ابىروي-اتاق ازاپپەن, ارپالىسپەن كەلدى. ونداي اتاقتىڭ عۇمىرى دا ۇزاق, اقىرى دا جاقسى بولادى. مىنە, الگىندەي تۇلعالار ءدارىس وقىسا, ولارعا سوقپاي كەتپەس ەدى. جاستار جۇرگەنوۆشىل, وماروۆشىل, جانىبەكوۆشىل بولىپ, ۇلت قۇندىلىقتارىنىڭ قادىرىن, باردىڭ باعاسىن ءبىلىپ وسەر ەدى, جاڭاشا ەليتالىق ورتا قالىپتاسىپ, ۇرپاقتار اراسىنداعى ساباقتاستىق, بايلانىس ۇزىلمەس ەدى.
– ءسىز ونەر تۋرالى, تالانتتى ادامدار تۋرالى تەرەڭ بىلەسىز. ءاسانالى اعامىزدان باسقا تالانتتار تۋرالى سەريالى كىتاپتار جازۋ ويىڭىزدا جوق پا؟
– «تۇلعاتانۋ» سەرياسىمەن «ابىز-اڭىز», «شەر-شىندىق», «يماش» (ا.ءاشىم ۇلى, ش.مۇرتازا, ي.تاسماعامبەتوۆ تۋرالى) دەگەن ءۇش كىتاپتى دايىنداپ قويدىم, ەندى وزبەكالى جانىبەكوۆ, قادىر مىرزا ءالى, امانگەلدى سەمبين, ت.ب. تۋرالى جازعاندارىمدى وسى سەريامەن ازىرلەۋگە كىرىسىپ جاتىرمىن. بۇلاردىڭ ارقايسىسى شامامەن ءارى كەتسە ءجۇز بەتتەن اسپايتىن شاعىن, قالتاعا سيىپ كەتەتىندەي دۇنيەلەر بولماق. ازىرگە, دەمەۋشىسىن كۇتىپ جاتىر.
– «قوعامنىڭ بايلىعى – دارىندى ادامدار» دەيسىز ءبىر سوزىڭىزدە...
– ەلباسى كوپتەن بەرى ينتەللەكتۋالدى ۇلت ماسەلەسىن قوزعاپ كەلەدى. سونىڭ كەرەمەت ءبىر كورىنىسى – «ۇلتتىق دومبىرا كۇنى» تۋرالى جارلىعى. دومبىرادان ارتىق قانداي قۇندىلىعىمىز بار ءبىزدىڭ؟ دومبىرا ۇستاعان بالا ەرتەڭ ەلدى دە ۇستايدى. بۇل ەلدىڭ ءبارى دە دومبىرا تارتسىن دەگەن ءسوز ەمەس, بالاسىن قولىنان جەتەكتەپ دومبىرا كلاسىنا اپارىپ تابىستاعاندا, ول ويدىڭ تۇپكى جاعىندا «ادام بولسىن» دەگەن ىزگى نيەت جاتادى. دومبىرا شەرتكەن, ونەردى, مۋزىكانى ءسۇيىپ وسكەن بالا ەشقاشان جامان جولعا تۇسپەيدى. بۇزىلمايدى. جانى تازا بولادى, رۋحاني جەتىلەدى. بىلايشا ايتقاندا, دۇرىس باستاۋ بولادى. زياتكەرلىككە تەرەڭدەپ بارۋ ءۇشىن بۇرىنعىعا كوبىرەك بۇرىلىپ وتىرۋ كەرەك. كەشەگى مەن بۇگىنگىنى ساباقتاستىراتىن – گازەت. رۋحانيات سالاسىن, اسىرەسە, ونەر مەن مادەنيەتتى تىم بولماعاندا «ميني جانىبەكوۆتەر» مەن «ميني كەكىلباەۆتار» باسقارۋى كەرەك, سوندا, كوپ دۇنيەدەن ۇتامىز. قۇرىعاندا ادامدى, تۇلعانى تانيسىز, باردىڭ باعاسىن, جوقتىڭ قادىرىن بىلەسىڭ عوي. ۇلت ءوسۋى كەرەك, ۇلت ءوسۋى ءۇشىن باسىلىمنىڭ ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيى ءوسۋى كەرەك. ۇلتتى وسىرەتىن ۇلتتىق باسىلىم.
ۇلتتىق باسىلىم باتىل بولۋى ءتيىس. تال تۇستە قولىنا شام الىپ, تۇندە كولەڭكە ىزدەپ بىرەۋدىڭ ىزىنە ءتۇسىپ ماقالا جازۋدىڭ زامانى ءوتتى. بۇل قازىر ەشكىمگە دە قىزىق ەمەس. مىسالى, بۇگىنگى «ەگەمەن قازاقستاندى» الايىق. «ەگەمەننىڭ» ماسەلەگە تەرەڭدەپ بارۋ, تالداپ جازۋ, ماتەريالدى اكادەميالىق, كلاسسيكالىق ستيلمەن بەرۋ سەكىلدى ەجەلدەن قالىپتاسقان ءوز ءداستۇرلى مەكتەبى بار. سول ءداستۇردىڭ بۇگىنگى «ەگەمەندە» زاماناۋي فورماتتا جالعاسىن تاۋىپ جاتقانىن بايقاپ وتىرمىن. ءداستۇرلى باعىتتاعى باسىلىمداردىڭ ماقساتى ۇلتتىڭ ۇپايىن تۇگەندەپ, دۇرىس قازاق بولۋعا قاتىستى اڭگىمەنى قاعاز بەتىنەن تۇسىرمەي ايتىپ وتىرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. باسىلىمنىڭ ينتەللەكتۋالدى دەڭگەيى كوتەرىلسە عانا وقىلىمدى بولادى. قازىر حالىق سوعان سۋساپ وتىر. حالىقتىڭ رۋحاني سۇرانىسى بيىكتەپ كەتتى.
– اڭگىمە زياتكەرلىك پەن دەڭگەيدەن ۇزاماي تۇرعاندا, سۇراعىمدى قويىپ الايىنشى, اعا. تالاسبەك اسەمقۇلوۆ دەگەن تاماشا ادام ءوتتى دۇنيەدەن. سول كىسى قايتىس بولعاندا الەۋمەتتىك جەلىدە «تەكتىم-اۋ», «تارپاڭىم-اۋ» دەپ جوقتاۋ ايتقان جىگىتتەرگە بەلگىلى جىرشىمىز بەرىك ءجۇسىپ: ء«اي, جىگىتتەر, وتىرىك وكىرگەندى قويىڭدار, ەگەر تالاسبەككە شىن مانىندە جاقسىلىق جاساپ, قامقورلىق كورسەتكەن ەكى ادام بولسا, ونىڭ ءبىرى – دوسحان, ءبىرى – قالي» دەپ بەتىن قايتارىپ تاستاعانى ەسىمىزدە. «اقشامنىڭ» بەتىندە تانىمدىق ماقالالارىمەن اتويلاعان تالاسبەكتى قالاي تاۋىپ الىپ ءجۇرسىز؟
– تاكەڭ رەداكتسياعا ارنايى كەلىپ, «الماتى اقشامىنىڭ» الاڭى ناق ءوزىنىڭ جازۋىنا قولايلى, وزىنە ارنالعان باسىلىم ەكەنىن ايتىپ, اۆتور بولۋعا نيەت ءبىلدىردى. كوكتەن ىزدەگەنىم جەردەن تابىلىپ, قۇدايدىڭ ءوزى ايداپ كەلىپ تۇرعان ادامنان اينالمايسىڭ با, مۇندايدا ويلانىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق, بىردەن كەلىستىم. تالاسبەكتى الايىق, كەشەگى راحىمجان وتارباەۆتى الايىق, بۇلار – ايىرىقشا جاراتىلعان بولمىس. بۇلاردىڭ باستى ارتىقشىلىعى – ەشكىمگە ۇقسامايتىندىعىندا. جازۋىن, اڭگىمەسىن بىلاي قويعاندا, جاي ايتا سالعان ءسوزىنىڭ ءوزى دايىن ءتامسىل, تاقىرىپ ەدى عوي. تاكەڭنىڭ ماقالاسىن وقىپ وتىرعاندا شەرتپە كۇي تىڭداعانداي ەلىتەتىن ەدىم. كوپ وقىمايتىن ادامدار, تاكەڭنىڭ تامىلجىتىپ وتىرىپ ايتاتىن اڭگىمەلەرىن تىڭداپ الىپ, تاپ ءوزى وقىعانداي جەلدەي ەسىپ, جەلپىنىپ وتىرىپ ايتاتىنىن تالاي ەستىدىم. سۇگىردىڭ «نازقوڭىرى» تۋرالى جازىپ وتىرىپ تاكەڭ: «كۇي دەگەنىمىز – ادامنىڭ جۇرەگىندەگى تاۋبەنى بەينەلەيتىن اۋەن» دەيدى. مۇنداي ءسوزدى تالاسبەكتەن باسقا كىم ايتا الار ەدى؟ باسقاسىن ايتپاعاندا, «اقشامنىڭ» وننان استام نومىرىندە جاريالانعان اسقار سۇلەيمەنوۆ تۋرالى ەسسەسىنىڭ قوعامدا زور ءدۇمپۋ تۋعىزعانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. تاڭ اتا سالىپ تولاسسىز سوعىلاتىن قوڭىراۋلاردان تەلەفون جارىلىپ كەتە جازدادى عوي سوندا. اسقاردى تاكەڭنىڭ تانىعانى سونداي, ول تىرىلتكەن اسقار وقىرمانعا مۇلدە جاڭا قىرىمەن كەلدى. اسقار بۇرىنعىدان دا اڭىزعا اينالىپ كەتتى.
تالاسبەك كينونىڭ ءتىلىن جوندەۋدى باستاعان ەدى. «قىز جىبەكتەن» كەيىن جوعالۋعا اينالعان كينونىڭ ءتىلىن ەكرانعا قايتا الىپ كەلدى. ء«بىرجان سال», «قۇنانبايداعى» ديالوگتار, مونولوگتار قانداي, ولمەيتىن, ءتىرى ءسوز قالدىردى عوي. حان قىمىزدى ساپىرىپ ءىشىپ وتىرعانداي, مايەكتى ءسوزدىڭ ءدامى تاڭدايىڭدا قالادى. تالاسبەك تاۋسىلمايتىن تاقىرىپ قوي. امال نە؟ ول جونىندە ارنايى سۇحبات جاسالۋى كەرەك.
– ءسىز «ەگەمەننىڭ» بەتىندە قازاقتىڭ بەتكە ۇستار ۇلدارىنىڭ ءبىرى مەيرامبەككە قاراتا ويلى ءسوز ايتىپ, سالماعى مىڭ باتپان ساۋال جولداپ, حات جازدىڭىز. بىراق وسى حات ادامىن, «ادرەسىن» دۇرىس تابا المادى-اۋ دەگەن ويدا قالدىردى...
– جاۋاپ بەرۋ, بەرمەۋ اركىمنىڭ ءوز شارۋاسى. مەن جۇرەگىمنىڭ تۇبىنە بايلانعان شەردى شىعاردىم. جەڭىلدەدىم.
اڭداعان ادامعا حاتتىڭ جالعىز مەيرامبەككە ارنالىپ جازىلماعانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. مەيرامبەك – شارتتى تۇردە الىنعان نىسان. بۇل جالپى ونەردىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەن مەيرامبەك سەكىلدى دارىندى جاستارعا, كەلە جاتقان بۋىنعا باعىتتالعان ءسوز. سوندىقتان دا بۇدان استار ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق. اسا دارىندى اقىن باقىت بەدەلحان «جاس قازاق» باسىلىمىنىڭ بەتىندە بۇرىنعى شايىرلاردىڭ ماقامىنا سالىپ وتىرىپ, «امانات ارقالاعان اعا. (قالي سارسەنبايعا)» دەگەن پوەما ىسپەتتى ارناۋ جازدى. وسى جەتەدى.
–بۇگىنگى ءباسپاسوز جۇمىسىنا الەۋمەتتىك جەلىلەر, بلوگەرلەر, سارىجاعال باسىلىمدار, سايتتار قانشالىقتى وزگەرىس اكەلدى؟ وسىنىڭ ورتاسىندا ءباسپاسوز ءوز ورنىن قالاي بەلگىلەيدى؟
– بۇل دا ءبىر الامان. قازىر باسەكەنىڭ زامانى. كىمنىڭ تاۋارى (اقپارات دەپ ءتۇسىنىڭىز) ساپالى, ۇتقىر, وتكىر – سول وتەدى. سوندىقتان اقپارات قۇرالدارىنىڭ كوپتىگىندە تۇرعان ەشتەڭە جوق. كوزى قاراقتى وقىرمان ءوزى تاڭداپ, تالعاپ وقيدى, كەرەگىن الادى, كەرەك ەمەسىن كۇرەسىنگە تاستايدى. ولاردىڭ بارىنە ءتان قاسيەت – تابىس تابۋ, تانىمالدىلىققا ۇمتىلۋ, اقيقي اقپاراتتى جەتكىزۋگە تالپىنۋ. كەرەك دەسەڭىز, اقيقاتتىڭ ءوزى دە سوڭعى ءسوز ەمەس, پروتسەسس قوي, ايتقان سايىن جەتىلەدى.
ۇلتتىق ءباسپاسوز زاماناۋي, دارىندى ورتا قالىپتاستىرعان جاعدايدا عانا اقپارات كەڭىستىگىندەگى ءوزىنىڭ ورنىن ويىپ الادى. بايگە اتىن ەستى قازاق كوكپارعا سالمايدى, وعان باپ, كۇتىم كەرەك, ونى تاڭ اسىرىپ تۇرۋ كەرەك. ساناۋلى ءداستۇرلى باسىلىمداردى بايگە اتى دەيتىن بولساق, مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا قالا بەرۋ كەرەك. ال ول قامقورلىقتى سەزىنبەسە, ءوز وبالى وزىنە. قالعانى, تالانتتىڭ شارۋاسى.
– مەن بىلگەندە جاس بۋىن جۋرناليستەردىڭ ءبىرازى تىكەلەي ءسىزدىڭ ءتالىمىڭىزدى كوردى, تۇساۋىن كەستىڭىز. يدەيانىڭ گەنەراتورىسىز. جۋرناليستەر اراسىندا «شەر-اعاڭنىڭ شەكپەنى» دەگەندەي, «قاليدىڭ قايراعى» دەگەن دە ۇعىم قالىپتاسىپ كەلەدى...
– شەراعاڭدارداي بولۋ قايدا-ا-ا-ا... ءبىز شەراعاڭداردان العانىمىزدى ءالى جەتىلدىرۋ ۇستىندەمىز.
عابەڭنىڭ (ع.مۇسىرەپوۆ) «اي مەن كۇن ايعايلاماي-اق شىعادى عوي» دەگەن ءسوزى بار. ءوزى دارىندى ادام ءبارىبىر جارىپ شىعادى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز سوعان سەپ بولۋ, بىلگەنىمىزدى ايتۋ, دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋ, جولعا سالۋ. بىزدە اپتا سايىن ءتارتىپ تۋرالى جينالىس بولمايدى, ونى اركىمنىڭ ساناسى شەشەدى. ءبىز اندا-ساندا جينالىپ جاقسى اڭگىمە-دۇكەن قۇرامىز. سول اڭگىمەدە ءبارى ايتىلادى. سول اڭگىمە كەمى ءۇش ايعا, جارتى جىلعا ازىق بولادى.
تىلشىلەردى ارالاپ ءجۇرىپ اڭگىمەلەسكەندى ۇناتامىن. وي, يدەيا, تاقىرىپ كەيدە وقىستان تۋادى. باس رەداكتور ەشقاشان ءوزىن باستىق سەزىنبەۋى كەرەك. باستىق سەزىنگەن ادام وزىنە ءوزى ەرتە ۇكىم شىعارادى, وي توقىرايدى, تەز تاۋسىلادى. باستىسى, رۋحاني تويىمسىز ادام بولساڭ, جۇمىسىڭدا ناتيجە بولادى.
– «گازەتتىڭ باس رەداكتورى – باس جۋرناليست» دەگەنمەن كەلىسەسىز عوي. مۇلدەم جازبايتىن باس رەداكتورلار تۋرالى نە ايتاسىز؟
– قازىرگى كۇندە ءبىر مەنەدجەر دەگەن كاسىپ پايدا بولدى عوي. كەيبىر سالاعا سول سالانىڭ مامانىن ەمەس, مىقتى ۇيىمداستىرۋشى, پىسىقاي دەپ بىرەۋدى قويا سالاتىن دا جاعداي بار. مامان بولۋ مىندەت ەمەس. ونىڭ مامانى كوپ بولسا ورىنباسارى بولادى. بۇل شىن مانىندەگى كادردى قورلاۋدىڭ ءبىر ءتۇرى. تالانتتى ادامدى تۇقىرتۋدىڭ ءبىر تاپتىرماس ءتاسىلى.
بۇرىن باس رەداكتور تۇلعا بولاتىن. ونى ەل بىلەتىن. ال قازىر ولاي ويلاۋ مىندەت سانالمايدى. اركىم ءوز ىسىمەن اينالىسسا, ەلدە ىلگەرىلەۋ بولاتىنىن باعامدايتىن ءتۇر بايقالا بەرمەيدى. قىسقاسى, «كىم سويسا دا قاساپشى سويسا ەكەن» دەيتىن اق ەشكىنىڭ دە ارمانىن ەسكە الۋعا تۋرا كەلىپ تۇر.
– كوسەمسوز جانرىنىڭ كەمىپ كەتۋىنە نە سەبەپ؟
– كەيبىرەۋلەر ءۇشىن بۇل باياعىنىڭ باس ماقالاسىن ەسكە تۇسىرەتىن شىعار. كوسەمسوز دەگەننىڭ ءوزى دە اسا تاپقىر قويىلماعان, ونىڭ بولمىسى قازىر كوپ وزگەرىسكە ۇشىرادى. ونىڭ مىندەتىن ءار باسىلىمنىڭ ءتۇرلى ايدارلارى اتقارىپ ءجۇر. كەشەگى ماراتتىڭ, جۇماتايدىڭ توتيايىن ءتىلى جەتپەي جاتاتىنى راس.
– ءبىز ءۇشىن ونەردىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ تانىعان ەستەت ادامسىز. دەگەنمەن ناشار كاتەگورياعا جاتپايتىن جۋرناليست ەكەنىڭىزدى بىلەتىن شىعارسىز؟
– ءسوز باسىندا سالەحيددين ايتباەۆتىڭ ايتقانىنداي, ادام ءوز كەمشىلىگىن دە, ءوز ارتىقشىلىعىن دا ءوزى ىشتەي بىلەدى. ءوزىڭدى ءوزىڭ ماقتاۋ ولىممەن تەڭ. جالپى ادامنىڭ بولمىسى قايشىلىقتارعا تولى بولادى. ىشكى قايشىلىق, ىشكى مادەنيەت – ادامنىڭ ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرۋى ءۇشىن, رۋحاني دامۋى ءۇشىن وتە-موتە كەرەك نارسە. ماعان عانا سولاي كورىنە مە, الدە شىنىمەن جالپى سولاي بولدى ما, ىلگەرىدەگى جۋرناليستيكا ءىرى سەكىلدى ەدى. گازەتتىڭ بەتىندە ءتىرى ءسوز بولاتىن. مىنەز كورىنەتىن.
ويىمىزدى بىلاي قورىتىندىلاساق قالاي بولار ەكەن؟
قىتايلاردا داعدارىستى «قاۋىپتى» ءارى «مۇمكىندىك» دەپ قاراستىرادى. سونىڭ ىشىندە مۇمكىندىككە كوبىرەك يەك ارتادى. ءبىز ءۇشىن دە سول مۇمكىندىك تۋعان جوق پا؟! مۇمكىندىكتەر كەزەڭىندە ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز. دەمەك, كوپ نارسە ءوز قولىمىزدا. سوندىقتان ءباسپاسوز بوسپەسوزگە اينالماي سول مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, تاريحقا كەتكەن ەسەمىزدى قايتارۋدىڭ ماڭىزىن كوبىرەك ويلاساق, ۇلت ۇپايى وزىنەن ءوزى تۇگەندەلەدى. ولاي بولماعان كۇندە قوعامدا تالانت پەن ەڭبەكقور ادامدى اجىراتا الماۋ ءۇردىسى جالعاسا بەرەدى. ەكەۋى ميداي ارالاسىپ كەتكەنى سونشا, قازىر تالانتتى ادامىڭ دا ءبىر, ەڭبەكقور ادامىڭ دا ءبىر. ەڭ وكىنىشتىسى سول, قازىرگى قوعامدا كوبىنە ورتاشا تالانتتار مىنبەرگە شىعىپ كەتتى.
قىسقاسى, مادەنيەتىنەن ءمان كەتىپ, رۋحانياتى رۋحسىزدىققا بەت بۇرعان قاي ەلدىڭ بولسىن توپىرلاتىپ زاڭ قابىلداۋدان كوزى اشىلمايدى. ەل ىزگىلىكپەن, جۇرەكتەگى يمانمەن باسقارىلعان كۇندە سول كوپ زاڭ كەرەك بولماي قالادى.
- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
