وسى كۇندەرى سەمەيدە قازاق اتتى اسكەر پولكى قۇرىلعانى تۋرالى «سيبيرسكايا رەچ» گازەتى «...سەمەيگە قىردان قىرعىز (قازاق) وتريادتارى كەلدى. ماۋسىمنىڭ التىسى كۇنى كەشكى ساعات التىلار شاماسىندا ولار قالاعا كىردى. نيكولسك شىركەۋىنىڭ قاسىنداعى الاڭدا سالتاناتتى شەرۋ ۇيىمداستىرىلدى. كەزدەسۋگە ءا.بوكەيحانوۆ كەلدى. ونىڭ قۇرمەتىنە اسكەرباسى توقتامىشەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن سالت اتتىلار «اللا» دەپ جار سالدى. اق جالاۋلارعا «جاساسىن وتاننىڭ ادال ۇلدارى!» دەگەن ۇراندار جازىلعان» دەگەن حابار تاراتىپتى.
جازبادا ايتىلعانداي, سەمەي قالاسىندا جاساقتالعان, تاريحي قۇجاتتاردا «دالالىق ءى الاش اتتى پولكى» دەگەن اتاۋعا يە, جاساقتىڭ كومانديرى حاميت توقتامىشەۆ. وتكەن جىلى «اباي» جۋرنالىنىڭ №1 سانىندا جاريالانعان تاريحشى مۇحامەتبەك اسىلبەكوۆتىڭ «حاميت توقتامىشەۆ» اتتى ماقالاسىندا بۇل ادامنىڭ 1918 جىلى ومبىدان سەمەيگە كەلىپ, جوعارىداعى الاش اسكەرىن قۇرۋعا اتسالىسقانى جايلى مالىمەت بەرىلسە, 2017 جىلى جارىق كورگەن زەرتتەۋشى بەرىك ابدىعاني ۇلىنىڭ «ۆويسكو الاش» كىتابىندا دا ايتىلادى.
ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, سەمەي قالالىق قازىرگى زامان تاريحىن قۇجاتتاندىرۋ ورتالىعىنىڭ قورىندا الاش اتتى اسكەرىنىڭ 1-ءشى پولك كومانديرى كاپتيتان حاميت توقتامىشەۆتىڭ الاشوردا ۇكىمەتى جالپىۇلتتىق كەڭەسىنە 1918 جىلى 25 قىركۇيەكتە جولداعان حاتى ساقتالىپتى. حاتتا «پولككە جاڭادان قابىلدانعان جىگىتتەرگە ەر-تۇرمان, نوقتا-جۇگەن, ارقان-شىلبىر جەتىسپەيدى. سونىمەن قاتار كوپ مولشەردە كيىز توقىم قاجەت. ول ءۇشىن 2500 ارشىن (مەتردى ايتادى) جاقسى ءپىسىرىلىپ باسىلعان كيىز كەرەك. ارقان-شىلبىر ءۇشىن 1500 ارشىن يلەنگەن دايىن تەرى كەرەك. وسى ماقساتقا پولكتىڭ قاجەتتىلىگى ءۇشىن بولىنگەن الاشوردا قارجى قورىنان 5000 رۋبل جۇمساۋعا ۇلىقسات ەتۋلەرىڭىزدى سۇرايمىز» دەلىنگەن.
سول زاماننىڭ نارقىمەن العاندا 5000 رۋبل از اقشا ەمەس. بۇل دەرەك الاش قايراتكەرلەرىنىڭ اسكەر جاساقتاۋ جولىنداعى جانكەشتىلىگىنىڭ ايعاعى ىسپەتتەس. بىراق بۇل ارەكەت ىسكە اسپادى. جازۋشى قاليحان التىنباەۆتىڭ 2002 جىلى جارىق كورگەن «كوكپەكتى» اتتى كىتابىندا 1920 جىلدىڭ مامىر ايىندا ايەل بالا-شاعاسىن باستاپ قىتايعا ءوتىپ بارا جاتقان توقتامىشەۆتى «قارا كەزەڭدە» قىزىلدار قولعا ءتۇسىرىپ, وتباسىمەن تۇگەلدەي اتىپ تاستاعانى جايلى جازادى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
