تاريح • 30 مامىر, 2018

جازىلعان جايدىڭ جالعاسى: ءبىر تاۋبە, ءبىر وكىنىش

1066 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

جارتى عاسىردان استام – كەڭەستىك كەزدە (1958) جارىققا شىعىپ – قازاقتىڭ رۋحاني كادەسىنە جاراعان «مادەنيەت جانە تۇرمىس» (كەيىن اتاۋى «پاراسات» بوپ وزگەرىپ, وسى كەزدە تيراجى ءبىر مىڭعا جەتەر-جەتپەس, شىعار-شىقپاس جانى بار) جۋرنالىندا قىزمەت ەتكەن جىلداردا, ءارى اتالمىش باسىلىم مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ ورگانى بول­عاندىقتان, وزگەلەردەن گورى ادەبيەت, ونەر, مادەنيەت وكىل­دەرىمەن جاقىنداۋ بوپ, تىم ەتەنە دەمەسەك تە, ءبىر-ءبىرى­مىزدى ءبىر كىسىدەي ءبىلىپ, سىيلاسىپ جۇرگەن شاقتار ەستە. سولاردىڭ ءبىرى – ونەر جولى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتردا باستالىپ, سوندا تامام­دالعان دارىندى اكتەر, مار­قۇم ءانۋار بورانباەۆ. 

جازىلعان جايدىڭ جالعاسى: ءبىر تاۋبە, ءبىر وكىنىش

سوي­لەگەن ءسوز, ءجۇرىس-تۇرى­سىنان تازالىق, ادالدىق, ادامگەرشىلىك, كىسىلىك لەبى ەسىپ تۇراتىن ءانۋاردىڭ ءوزى ەمەس, الماستاي جارقىراعان اكتەر­لىك قىرىمەن كوبىرەك تانىس, سىرلاس, مۇڭداس بولىپ ەك دەسەك جاراسقانداي. قاي ءرول, قاي كەيىپكەر بولماسىن, شىنايى سومداپ, كورەرمەندى بىردەن باۋرايتىن, ەستە قالاتىن. ايتتىق قوي, قايران دا قايران ءانۋاردى تەاترعا العاش كەلگەن شاعىنان باستاپ, باقيعا وزعانعا دەيىن ءبىلۋشى ەدىك دەپ. ارينە بۇل ارالىقتا جەكە ءوزى جونىندە دە, ول قاتىسقان سپەكتاكلدەر تۋرالى دا جۋرنالدا سان رەت جازىلدى. بەلگىلى تەاتر سىنشىلارى ب.قۇنداقباەۆ, ءا.سىعايدىڭ قا­لامىنا الدىمەن ءانۋار ىلىگەتىن. ء«اي, شىركىن, نەسىن ايتا­سىڭ, تالانت قوي, كەسكىن قانداي, كەلبەت قانداي, وي-تۇسىنىك, پايىم قانداي, قاي جاعىنان دا كەسەك, ءىرى» دەيتىن ەكەۋى دە. ءانۋار حاقىندا وزگە دە باسىلىم بەتتەرىندە از ايتىلمايتىن. اسىرەسە كلاسسيك جازۋشى دۋلات يسابەكوۆتىڭ پوۆەسى بويىنشا تۇسىرىلگەن «گاۋھارتاس» ءفيلمى ەكرانعا شىققان كەزدەگى اسپەتتى ايتسايشى. عارىشقا ءبىر-اق شىعارمادى ما؟ سولاي!

اشىق ايتقانىمىزدى قۇداي كەشىرەر, وكىنىشكە قاراي, اجەپتاۋىر اتاعى بار ساح­نا ساڭلاقتارىنىڭ ءبارى بىر­دەي وقىپ-توقي بەرمەيتىنىن كەشە دە, بۇگىن دە كورىپ, ءبىلىپ, بايقاپ جۇرەتىنىمىز جالعان ەمەس. ءوز باسىم ەگەر بىردەڭە بىلسەم, ءبىزدىڭ رەداكتسياعا كەلىپ جۇرەتىن ءانۋار استە دە ولاي ەمەس سياقتى ەدى. سون­دىقتان بولار نەگىزگى مامان­دىعى اكتەر, بەلگىلى سىنشى, پروفەسسور, ەستەت جازۋشى اشىربەك سىعايدىڭ ونى ۇنەمى جانىنا ەرتىپ, توي-تومالاقتارىنا شاقىرىپ, قاسىنان قالدىرماي جۇرەتىنى. قىم-قۋىت وكىنىش-نالانىڭ قايبىرى ەستە تۇرادى, الايدا بۇل فانيدەن كىم-كىمگە دە جاق­سى­لىق ويلاۋمەن وتكەن سول اشىر­بەكتىڭ بالداقپەن جۇرە­تىن حالگە جەتكەن انۋارعا قالاي جانى اشىپ, شىر-پىر بول­عانى ەندى, قايسار ءالىمنىڭ «ەگەمەن قازاقستاندا» جارىق كورگەن «ساعىنساڭدار مەنى, تەاترعا بارارسىڭدار...» دەگەن (27.03.18) ەسسەسىن وقىعان سوڭ ويعا ورالادى-اۋ, قايتەرسىڭ. قاي­سارعا بارەكەلدى! گازەتكە مىڭ العىس!

قايسار ءالىمنىڭ ايتۋىنشا, ءانۋار بورانباەۆتىڭ باقيلىق بولعانىنا جيىرما جىلعا تاياپتى... ءانۋاردىڭ ەلى ەلگەزەك ەكەن. تۋعان جەرىندەگى ورتا مەكتەپكە اتىن بەرىپ, الدىنا ەسكەرتكىشىن قويىپتى... ارقالىق قالاسىندا اكتەردىڭ كينوتەاترى بار ەكەن. قالىڭ جۇرتشىلىق, راديو, تەلەۆيدەنيە, اقپارات قۇرالدارى ءانۋار جايلى ءجيى اڭگىمەلەپ, ءبىر ءسات تە ۇمىتپايدى ەكەن. ءانۋار­دىڭ كوزىن كورىپ, ونە­رىن تاماشالاعان پەندە رەتىن­دە بۇلار ءۇشىن راحمەت دەي­مىز. ەل-جۇرت ەكەنسىڭدەر, وركەن­دەرىڭ وسە بەرسىن. قاي نارسە دە نۇسقاۋ-بۇيرىق, ناۋقان­شى­لىق ەمەس, حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاس-پەيىلىمەن جۇزەگە اس­قان­عا نە جەتسىن. قايسار ءالىم­نىڭ ەسسەسىنەن وسىنداي ءتۇيىن اڭ­عا­رىلدى. ال, مەنىڭ ەسىمە...

ول دا بۇكىل عۇمىرى اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتردا وت­كەن قازاقستاننىڭ حالىق ءار­تىسى, كونسەرۆاتوريانى اشىر­بەك سىعايمەن ءبىر كۋرس­تا وقىپ بىتىرگەن جان دوسى, اسا دارىندى, بەلگىلى اكتەر ءاشىر­الى كەنجەەۆ ءتۇسىپ وتىر ەرىكسىز. قاراپايىم, ەلگەزەك, العىر, وتكىر, دارىندى, قارىمدى, «حالىق ارتىسىنەن» باسقا دا اتاق-ماراپاتتارى از ەمەس, ەلۋ جاستان ءسال اسقاندا و دۇنيە­لىك بولعان قايران ءاشىرالى! ەكەۋمىز ءبىر توپىراق, ءبىر اۋىل, ياعني سارىاعاشقا ءۇش رەت قوسىلىپ, بيىل تاعى دا قايتا بولىنەتىنى رەسمي جاريا ەتىلگەن كەلەس اۋدانىنان ەدىك. انە, سول ءاشىرالىنىڭ اتىندا ءالى كۇنگە شەكتى جارتىمدى دانەڭە جوق. بۇرىنعى كەلەس اۋدانىنىڭ ورتالىعى – اباي اۋىلىنداعى مادەنيەت ۇيىنە ەسىمى بەرىلەدى دەگەلى ون جىلدان استى, سەن سالار دا مەن سالاردىڭ اسەرىنەن شۋ دا جىپ­تەي سوزىلۋدا ء(دال بۇگىن بەرىل­مەسە, كەشە سولاي بولاتىن).

ءبىر ءاشىرالى كەنجەەۆ ەمەس, بۇرىن-سوڭدى كەلەس اۋدانىنان شىققان تۇلعالار از ەمەس, بارشىلىق, شۇكىر. مەدي­تسينا سالاسىنان تۇڭ­عىش عىلىم دوكتورى, پروفەس­سور, وتان سوعىسىنىڭ ار­دا­گەرى ءامىر الدانازاروۆ, شىعىس تىلدەرىنەن عىلىم دوك­تورى, پروفەسسور, جازۋشى, تالدىقورعانداعى ۋني­ۆەر­سي­تەتتىڭ العاشقى رەكتورى, وقۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنبا­سارى, قازۇۋ-دە پرورەكتور بولعان لەنينشىل رۇستەموۆ, جازۋشى-عالىم, پروفەسسور نەمات كەلىم­بەتوۆ, سەمەي, تاراز قالا­لارىندا رەكتور, الماتى تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىندە دەكان بولعان پروفەسسور بولات تولەگەنوۆ, كەلەستەن تۇلەپ ۇشقان تۇڭعىش كاسىبي ءمۇسىنشى رىسبەك احمەتوۆ – بۇگىندە بارلىعى مارقۇم. لەنينشىل مەن بولات اتامەكەندەگى جەر قوينىندا, قالعاندارى الما­تى­نىڭ كەڭسايىندا ماڭ­گى ۇي­قىدا. ەشبىرىنىڭ اتىندا ەستە ساقتارلىق ەشتەڭە جوق. نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ اتىندا وقۋ كابينەتى, تۇرعان ۇيىندەگى ەسكەرتكىش-تاقتا, رىسبەك احمەتوۆ اتىنداعى تۋعان قىزى ەلميرا ءوز كۇشىمەن اشقان مەموريالدى مۋزەي-ءۇي دەمەسە. ولار از, ارينە. بۇل جەردە اڭگىمە بىرەۋ-مىرەۋدى جازعىرۋ, كىنالاۋ, كۇستانالاۋ, ءبىرى كەلىپ, ءبىرى كەتىپ جاتاتىن باسشىلار, نە ىشكەنگە ءماز, جەگەنگە توق پىسىقايلاردا ەمەس, ازاماتتىق ار-نامىس, ەل-جۇرتتىق قاسيەت, پارىز, كورگەندىك, بىلگەندىكتە بوپ تۇر, اعايىن. ءبىر تاۋبە, ءبىر وكى­­نىش سىرىن قاپەردە ۇستاۋ ءجون.

زاكىر اساباەۆ,

سارىاعاش اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42