قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ حاس جۇلدىزى روزا رىمباەۆانىڭ «باتىرحان ءوز ونەرىمەن الەمگە قازاق حالقىن تانىتتى. ول ءبىزدىڭ شەتەلدەردەگى تولقۇجاتىمىز ەدى» دەگەنى كوپ جايدى اڭعارتسا كەرەك.
قىزىلوردادا باتىرحان شوكەنوۆ اتىنداعى «وتان-انا» ءىى رەسپۋبليكالىق انشىلەر كونكۋرسىنىڭ الدىندا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا اتاقتى ءانشى جايىندا ءبىراز ماسەلەلەر ايتىلدى.
ساعىناي ابدۋللين «اراي» انسامبلىنە باتىرحاننىڭ قالاي قابىلداعانى جايىندا ەستەلىك ايتتى.
– ول تەك تالانتتى ءانشى, كومپوزيتور, كاسىبي ساكسافونشى عانا ەمەس جانى سۇلۋ, ادامدارعا نۇرىن شاشىپ جۇرەتىن ازامات بولاتىن. ونداي كىسىلەر ءبىزدىڭ ورتادا وتە سيرەك. باتىردى ءبىز عانا ەمەس, تمد ەلدەرى, شەتەل جاقسى كورەدى. اندەرىن ءسۇيىپ ورىندايدى.
وسىنداي ءبىرتۋار ازاماتقا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قولداۋ كورسەتىپ ەسكەرتكىش قويعانىنا كەرەمەتتەي قۋانىپ وتىرمىز.
ب.شوكەنوۆ اتىنداعى قوردىڭ ديرەكتورى, مۋزىكانت ولجاس بايقانوۆ باتىرحاننىڭ جاڭا البومىن قۇراستىرۋ باعىتىندا جۇمىس جاساپ جاتقاندىقتارىن ايتتى. بۇدان بۇرىن ەش جەردە ورىندالماعان 11 جاڭا ءانى ەنىپتى. ماسكەۋدە جيناقتالعان ءان توپتاماسىنا تەك قازاقستان عانا ەمەس, كوپتەگەن ەلدەردىڭ ماماندارى ەڭبەك ءسىڭىرىپتى. باتىر رۋحىنا قۇرمەت ءۇشىن.
باتىرحان شوكەنوۆپەن تىعىز جۇمىس جاساعان كومپوزيتور رينات عايسين دە ءانشىنىڭ ءبىراز اندەرىن وڭدەپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى.
– ءبىز ۇزاق ۋاقىت بىرلەسىپ جۇمىس ىستەدىك. مەن باتىرعا ارناپ بىرنەشە ءان شىعاردىم. وسى كونكۋرستا وعان ارناپ جازعان «استانا» ءانى ورىندالدى. ەندىگى جوسپارىم – پراگاعا بارىپ, ستۋديا ارحيۆىندە ساقتاۋلى باتىردىڭ بىرنەشە ءانىن جاڭارتىپ, قايتادان وڭدەيمىن. قانداي ءان ەكەنىن ازىرگە ايتپايمىن, قۇپيا بولىپ قالا بەرسىن, – دەدى ول.
ال باتىرحان شوكەنوۆ اتىنداعى «وتان-انا» ءىى رەسپۋبليكالىق انشىلەر كونكۋرسىنا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرى مەن وزبەكستاننان كەلگەن ءانشىنى قوسقاندا ۇمىتكەرلەردىڭ ۇزىن سانى 25-كە جەتكەن. كونكۋرس تالابى بويىنشا ەكى ءان ايتۋعا ءتيىس بولعان انشىلەر ءبىرىنشىسىن ءوز تالعامىنا سالسا, ەكىنشىسىندە باتىرحاننىڭ رەپەرتۋارىنداعى شىعارمالاردى ورىندادى. تالاپكەرلەر ەسترادالىق سيمفونيالىق وركەسترمەن بەند, دجاز-بەند ستيلىندەگى اندەردى جاندى داۋىستا شىرقادى.
تالاي كونكۋرستاردى بايقاپ ءجۇرمىز عوي. بۇگىندە الەمدى انىمەن تەربەپ تۇرعان ديماش قۇدايبەرگەن سياقتى حاس تالانتتارعا ەلدەگى بايقاۋدا «مەن وسى ايەل داۋىستى ەركەكتەردەن قورقامىن» دەپ باعا بەرىپ سۇرىندىرگەن, قۇلاعىن ايۋ باسىپ كەتكەن كەزدەيسوق قازىلار بۇل كونكۋرستا بولعان جوق.
قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر ەرجان ءابدىراحمانوۆ توراعا بولعان قازىلار قۇرامىندا ەلىمىزگە بەلگىلى ساعىناي ابدۋللين, ديلناز احماديەۆا, رينات عايسين, رۇستەم نۇرجىگىت, ولجاس بايقانوۆ سىندى ونەر قايراتكەرلەرى ەندى.
ولار ءاربىر ءانشىنىڭ تەمبرى, داۋىس كۇشى مەن ارتيستىك قابىلەتىن سارالاپ ورتاق شەشىمگە كەلدى.
– بىزدەگى نەگىزگى ماقسات – باتىرحاننىڭ اندەرىن جاڭارتىپ, شىقپاعان اندەرىن وڭدەپ, جاستارعا تىڭداتۋ, – دەدى كومپوزيتور, قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى رينات عايسين. – بۇگىنگى بايقاۋ – كاسىبي بايقاۋ. تەك قانا اندەردى ورىنداۋ ەمەس, جالپى باتىرحان اندەرىنىڭ تاريحىن ءبىلۋ, حالىققا جەتكىزۋ. ول دەگەن ۇلكەن ەڭبەك. باتىرحان قالدىرعان ءىز – وشپەس ءىز. قىزىلوردالىقتار ءبىزدى قاتتى قۋانتتى. ويتكەنى مارقۇمنىڭ تۋعان ولكەسىندە مۇنداي بايقاۋ وتكىزۋ شىنىمەن مىقتىلىق, تالانتتىڭ باعاسىن ءبىلۋ, اسىلىمىزدى ارداقتاۋ.
سونىمەن جيىرما بەس جۇرەكتى قوبالجىتقان بايقاۋ دا اياقتالدى. قازىلار باس جۇلدەگە وڭتۇستىكقازاقستاندىق ەرىك تولەپوۆتى لايىق دەپ تانىدى. ال ءبىرىنشى ورىن قاراعاندىلىق گۇلنار كوشەنوۆاعا بۇيىرسا, ەكىنشى ورىنعا باتىس قازاقستاننان كەلگەن ايىمبەك سارتىقوۆ يە بولدى. ەكى ءۇشىنشى ورىندى قىزىلوردالىق ينديرا بايىرباەۆا مەن استانالىق كۇلايىم قايىرباەۆا ءبولىستى.
شوكەنوۆتەر وتباسى دايىنداعان ارنايى جۇلدە الماتىلىق سىرىمتاي ەڭسەنوۆكە بەرىلدى.
– باتىر اعامىز مەن ءۇشىن الەمدىك دەڭگەيدەگى ورىنداۋشى, كومپوزيتوردىڭ ءبىرى بولاتىن. ول كىسىنى ناعىز مۋزىكانتتار باعالادى, تۇسىنە الدى. بىراق كوزى تىرىسىندە كوپتەگەن ەڭبەكتەرى باعالانبادى. قازاقستانداعى مۋزىكانتتار, جالپى ونەردى وقىپ, بىلەتىن ادامداردىڭ بارلىعى ول كىسىگە تاعزىم جاسايتىن. ول كىسىنى سىيلاماۋ, جاقسى كورمەۋ, اندەرىن سۇيمەۋ مۇمكىن ەمەس. باتىرحان اعانىڭ رۋحىنا مەن باسىمدى يەمىن, – دەدى بايقاۋ جەڭىمپازى ەرىك تولەنوۆ.
سول كۇنى كونكۋرس لاۋرەاتتارى مەن قازىلار القاسىنداعى انشىلەر ورتالىق الاڭداعى گالا-كونتسەرتتە ونەر كورسەتتى.
كەلەسى كۇنى قالا جۇرتشىلىعى مەن قوناقتار باتىرحان شوكەنوۆ اتىنداعى ساياباقتا ورناتىلعان ءانشى ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.
بۇعان باتىرحان شوكەنوۆتىڭ تۋعان-تۋىسى, دوستارى مەن جەرلەستەرىمەن قاتار ونەردەگى جاقىن دوسى بايعالي سەركەباەۆ ارنايى كەلدى.
ەسكەرتكىشكە باتىرحان شوكەنوۆتىڭ «وتان-انا» كليپىندەگى قولىندا ساكسوفون ۇستاپ تۇرعان بەينەسى الىنعان. ەسكەرتكىشتىڭ جالپى بيىكتىگى 3,6 مەتر, ءمۇسىننىڭ بيىكتىگى – 2,2 مەتر, ماتەريالى – قولا; تۇعىردىڭ بيىكتىگى 1,6 مەتر.
– بايقاۋدى ۇيىمداستىرىپ, ەسكەرتكىشتى ورناتۋعا اتسالىسقان بارلىق ازاماتتارعا ۇلكەن راحمەت. وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆقا انالىق جۇرەگىمنەن العىس ايتامىن. باتىردىڭ ونەرىن باعالاپ, ونىڭ قۇرمەتىنە ساياباقتىڭ اتىن بەرگەندەرىڭىزگە دە وتە قۋانىشتىمىن, – دەدى باتىرحان شوكەنوۆتىڭ اناسى ديليارا شوكەنوۆا, ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا:
– باتىرحان شوكەنوۆتىڭ ءار ءانى – ناعىز حيت. ءبىر عانا «وتان-اناسىن» الايىق. العاشقى نوتاسى وينالعان ساتتەن-اق, التاي مەن اتىراۋ اراسىنداعى ۇلان-عايىر دالانى ەرىكسىز كوز الدىڭا اكەلەتىن ءاننىڭ اسەرى ەرەكشە ەمەس پە؟ ەلباسىنىڭ ءوزى ءبىر كەزدەسۋدە انشىگە «وتان-انا» – ەلىمىزدىڭ ەكىنشى ءانۇرانى» دەگەن ەكەن. مىنە, وسىنداي تالانتتى پەرزەنتىنە سىر ەلى ماڭگىلىك ەسكەرتكىش ورناتىپ, ءىلتيپاتىن ءبىلدىرىپ جاتىر. بۇل ەسكەرتكىش ونىڭ تۋعان قالاسىنىڭ تورىندە جارقىراپ, كوركىنە كورىك قوسارى ءسوزسىز. ونىڭ ۇستىنە وسى ساياباق باتىرحاننىڭ ەسىمىمەن اتالىپ, كەلەشەكتە جاستاردىڭ, ءانشىنى قۇرمەتتەيتىن تۇرعىنداردىڭ جاقسى ءبىر دەمالىس ورنىنا اينالار دەپ سەنەمىز. سىر بويىنىڭ تالانتتى ۇلى, ونەر تارلانى باتىرحان شوكەنوۆتىڭ ەسىمى قازاقستاندىقتاردىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالادى, – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان رۇستەموۆ.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا ءبىز قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى, وبلىس اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى ەرجان ءابدىراحمانوۆتان باتىرحاننىڭ امەريكاداعى ۇلى جايلى سۇراعانبىز.
– كەلەدى, مىندەتتى تۇردە كەلەدى, – دەدى ول. – قازىر ول وقۋدا. اكەسىنىڭ تۋعان توپىراعىنان الىس قايدا كەتسىن. باتىردىڭ اعايىندارىمەن بايلانىسىپ تۇرادى. وبلىس باسشىسى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى دا بۇل جايتتان جاقسى حاباردار. «ەلگە كەلگەندە تۋعان جەرىن تۇگەل ارالاتىڭدار. بايقوڭىر عارىش ايلاعىن كورسىن. ءوزىنىڭ قازاق, مىقتى ازاماتتىڭ ۇلى ەكەندىگىن جادىنان شىعارماسىن» دەپ تاپسىرما بەردى.
ءبىز دە بۇل حابارعا سۇيسىندىك. ءان ونەرىندە الەمگە تانىلعان باتىردىڭ جالعىز تۇياعىنىڭ تابانى تۋعان جەرىنەن اجىراماۋى كەرەك قوي.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى
