تۇركيانىڭ يۋنەسكو-داعى تۇراقتى وكىلى احمەت التاي جەنگيزەر فورۋمعا كوپتەگەن عالىمدار, زەرتتەۋشىلەر جانە تۇركىتانۋشىلاردىڭ قاتىسۋى جيىننىڭ مارتەبەسىن ارتتىرا تۇسەتىنىن جەتكىزدى. ول تۇركى حالىقتارىنىڭ ءتۇبىرى ورتاق ءتىلى بولعانى ءۇشىن ءوزارا ءتۇسىنىسۋ وڭاي ەكەنىن ايتىپ بەردى. ول كەڭەس وداعى كەزىندە تۇركى الەمىنىڭ ءوزارا بايلانىسى الشاقتاعانىمەن, قازىرگى تاڭدا قارىم-قاتىناسىمىز نىعايىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى.
ء«الىپبيدىڭ حالىقتاردى جاقىنداستىرۋداعى ماڭىزى زور. وسى تۇرعىدان كەلگەندە تۇركى الەمىنە ورتاق ءالىپبي قاجەت. قازىرگى تاڭدا بۇل باعىتتا ىلكىمدى شارالار اتقارىلىپ جاتىر. تاياۋدا قازاقستان لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بۇل – تۇركى الەمىن جاقىنداستىرا تۇسەتىن قادام», دەدى ا.جەنگيزەر.
سونىمەن قاتار تۇركيا وكىلى تۇركى حالىقتارىن ءوزارا بايلانىستى جاقسارتۋعا تالپىنۋعا شاقىردى. اسىرەسە, جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار تىلدەر ءۇشىن بۇل اسا قاجەت. مۇنىڭ سەبەبىن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ جەدەل دامۋىنىڭ از ادام سويلەيتىن ءتىلدىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ىقتيمالدىعى بار ەكەنىمەن ءتۇسىندىردى. ونىڭ پىكىرىنشە, ادامزات بولىپ جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار تىلدەردى ساقتاۋعا تالپىنۋ كەرەك.
بۇدان كەيىن مىنبەرگە كوتەرىلگەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ توراعاسى دارحان قىدىرالى وسىدان 125 جىل بۇرىن ۆيلگەلم تومسوننىڭ تۇركى رۋنا جازۋىن العاش وقىعانىن ەسكە سالىپ ءوتىپ, ونىڭ تاريحي ماڭىزىنا توقتالدى.
«رەسەيلىك تۇركىتانۋشى ۆاسيلي رادلوۆتىڭ ورحون جازۋلارىن تولىقتاي وقۋ ارقىلى ەۋرازيا قۇرلىعىن مەكەن ەتەتىن حالىقتىڭ ءوز جازۋى مەن مادەنيەتى بولعانىن دالەلدەدى. كۇلتەگىن, بىلگە, تونىكوك جازۋلارى ماحمۇت قاشقاري, ءجۇسىپ بالاساعۇن, احمەت ياسساۋي سەكىلدى عالىمداردىڭ ىرگەلى شىعارمالارىمەن جالعاستى. سول قۇتتى كەرۋەننىڭ جالعاسى ىسپەتتى XX عاسىردا ماعجان جۇماباەۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ تۋىندىلارى الەم ادەبيەتىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى. بۇل – بىزگە بەرىلگەن اسىل قازىنا. ەندىگى مىندەتىمىز مادەني مۇرالارىمىزدى كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ», دەدى د.قىدىرالى.
حالىقارالىق تۇركى مادەنيەتى مەن مۇراسى قورىنىڭ باسشىسى گۇنەي ەفەنديەۆا ءوز كەزەگىندە ىرگەلى جيىن ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنا العىس ايتا كەلە, ءتىلدىڭ ۇلت رەتىندە قالىپتاسۋدىڭ, مادەنيەتتى ساقتاپ قالۋدىڭ نەگىزگى تىرەگى ەكەنىن اشىپ كورسەتتى.
جالپى, «رۋحاني جاڭعىرۋ جانە مادەني مۇرا: قادىمنان كەلەشەككە تۇركى ءتىلى» فورۋمىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. بىرىنشىدەن, تۇركىلەردىڭ ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسكەن الاش قايراتكەرى مۇستافا شوقاي مەن اليماردان توپچۋباشى (ازەربايجان) وسى پاريجدە ەميگراتسيادا ءجۇرىپ, تۇركى حالىقتارى قوزعالىسىنا جەتەكشىلىك ەتكەن. ياعني, تۇركىلەر ءۇشىن تەر توككەن تۇلعالاردىڭ ءىزباسارلارى ولار جۇرگەن ەلگە جينالۋى سيمۆولدىق مانگە يە. ەكىنشىدەن, يۋنەسكو – مادەني مۇرالاردى ساقتاۋعا دەن قوياتىن ىرگەلى ۇيىم. وسىنداي مەكەمەنىڭ شتاب-پاتەرىندە اۋقىمدى شارا وتكىزۋ كەز كەلگەنگە بۇيىرا بەرمەيتىن مۇمكىندىك. ۇشىنشىدەن, فورۋم جۇمىسىنا ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ءار تۇكپىرىنەن تانىمال عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر جينالدى. مۇنىڭ ءوزى جيىننىڭ سالماعىن ارتتىرا تۇسەدى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان» – پاريج
سۋرەتتى تۇسىرگەن فيزۋلي مەدجيدلي
