تاريح • 16 ءساۋىر, 2018

اقان سەرى اقتوقتىعا سىيلاعان جۇزىك

784 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇل جۇزىكتى اقتوقتىنىڭ جيەن نەمەرەسى ورىنباسار توكەنوۆا اپاي ساقتاپ وتىر. 

اقان سەرى اقتوقتىعا سىيلاعان جۇزىك

ورىنباسار اپايدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 1972 جىلى وبلىستىق «كوك­شەتاۋ پراۆداسى» گازەتىندە قىزمەت ىستەپ جۇرگەن تۇستا ەلدەن «اناڭ اۋىرىپ جاتىر» دەگەن سۋىت حابار كەلگەن. الىپ ۇشىپ جەتتى. شىنىندا دا سىرقات مەڭدەپ جاتىر ەكەن. قىرىق كۇن قاسىندا تاپجىلماي كۇتكەن. ءبىر كۇنى اناسى:

– انا ساندىقتى اششى, – دەيدى.

قوس قۇلاقتى, قاقپاعىنا قوشقار ءمۇيىز­دى ويۋ سالىنعان, سۇيەكتى, ۇلكەن سان­دىق ىشىنەن اناسىنىڭ ايتۋىمەن شۇبار سيساعا ورالعان جۇزىكتى الىپ شىققان.

– بۇل دا ءبىر ءومىر عوي, قاراعىم, – دەگەن اناسى, – ەسىڭدە بولسىن, بۇل اقان سەرىنىڭ اقتوقتى انامىزعا سىيعا تارتقان جۇزىگى. پەندە عۇمىردا باسىڭا نەلەر كەلىپ, نە كەتپەيدى؟ قىسىلىپ تارىقساڭ دا ساتا كورمە, التىنعا ايىرباستامايتىن زات. اجەڭنىڭ كوزى, اجەڭنىڭ عانا ەمەس, اقان سەرىدەن قالعان جادىگەر.

ودان وزگە دە ادەمى مونشاق, اقتاڭداي كۇمىستەن سوعىلعان جەپ-جەڭىل شولپى, ارقيلى ساقينا-جۇزىكتەر بار ەكەن. بىراق ەڭ قىمباتى – اقتوقتى اجەسىنىڭ كوزى. اناسى الگى جۇزىكتى قولىمەن سيپاپ, ايمالاعان. ماڭدايىنا تيگىزىپ ءتاۋ ەتىپ, سودان سوڭ ەلجىرەي قۇشىرلانا يىسكەگەن.

اقان سەرىنىڭ 150 جىلدىق تويىنا كەلگەن كورنەكتى جازۋشى ساكەن ءجۇنىسوۆ تە بۇل جايدى ەستىپ, ورىنباسار اپايدى ادەيى شاقىرتىپتى. جۇزىكتى الا بارعان. قالامگەر سۇيسىنە قاراسا كەرەك, قولىنا تاعىپ تا كورگەن. مۋزەيگە قوي دەپ اقىل قوسقان.

–ۇيىڭدە, ساندىقتا جاتقاننان نە پايدا؟ – دەسە كەرەك جازۋشى, – ال مۋزەيدە تۇرسا ءتامام جۇرت كورەدى. جالمۇقان مەن اقان سەرىنىڭ اراسىنداعى جەلاۋىزدار ايتىپ جۇرگەن جاڭساق ءسوز تىيىلادى. ەلدىڭ يگىلىگىنە اينالادى.

بەرگىسى كەلگەنىمەن, اناسىنىڭ اماناتى جادىندا. قازىر وبلىس ورتالىعىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا اقتوقتىعا اقان سەرى سىيلاعان جۇزىكتىڭ ءسال كىشى­رەيتىلگەن كوشىرمەسى تۇر. تۇپنۇسقا سول قالپى, سىزات تۇسپەگەن. ۋاقىتتىڭ تابى وشىرە المايتىن ايقىن اجار مەن ءسارۋار سالتا­ناتتى پاش ەتىپ, جيەن نەمەرەسىنىڭ شاڭىراعىندا ساقتاۋلى تۇر.

بايقال ءبايادىلوۆ

كوكشەتاۋ

سوڭعى جاڭالىقتار