ءبىر ۋاقىتتا وزگەلەردەن وقشاۋلاۋ جەردە, توپىراقتى كۇرەككە تولتىرا اعاش تۇبىنە تاستاپ جاتقان ءىرى دەنەلى كىسىنى بايقاپ, سۋرەتكە تەزىرەك ءتۇسىرىپ الۋعا ۇمتىلدىم. «بۇل كىم ەكەن؟» دەپ جاقىنداعانىمدا, تۇڭعىش عارىشكەر توقتار اۋباكىروۆتى بىردەن تانىدىم.
قوناقتار باقتان شىعىپ, وڭتۇستىك وڭىرىندەگى ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ قولونەر بۇيىمدارىمەن تانىستى, سوسىن ناۋرىز الاڭىنا بەت الدى. مۇندا تۇركىستاندىقتار ايتۋلى مەرەكەگە ەرەكشە دايىندالىپتى. وبلىس اكىمى قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى, ورتاعا قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرىن شاقىرىپ, ات مىنگىزدى, يىعىنا شاپان جاپتى. بۇل قوشەمەتكە كوپشىلىك ورىندارىنان تىك تۇرىپ, قايتا-قايتا قول شاپالاقتاۋ ارقىلى باتىرعا قۇرمەت كورسەتتى. تۇركيادان كەلگەن اعايىندار دا مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ جاتتى. الىپ تۇلعالى توقتار تولقىپ, وڭتۇستىكتىڭ جۇرتشىلىعىنا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. سونداي دەنەمەن اتقا قونىسى, اساۋدىڭ تىزگىنىن تارتىسى بالا كەزىندە تالاي تۇلپاردىڭ قۇلاعىندا ويناعانداي اسەر ەتتى ماعان.
سالتاناتتى جيىن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ تەاترلانعان كورىنىستەرىنە, ءان, بيگە ۇلاسىپ, ناۋرىزكوجە تاراتىلدى.
ءتۇس قايتا كونفەرەنتسيا زالىنا جينالدىق. تازا اۋادا ءسال-ءپال تىنىس الايىن دەپ, اسەم ءسامبى تالدىڭ كولەڭكەسىندە تۇرعانمىن. ءجۇز مەتردەي جەردە توقتار كەلە جاتتى. وڭتايلى ءساتتى جىبەرىپ الماي, سۋرەتكە تاعى دا تۇسىرگىم كەلدى. قۇدايدىڭ قاراسقانىن قاراساڭىزشى, ءدال سول كەزدە تۇسىمنان ءبىر كەلىنشەك بالدىرعانىن جەتەكتەپ وتە بەردى. ۋاقىت ۇتقىزباي, قولقا سالدىم:
– قارىنداس, انا كىسى – قازاقتان شىققان تۇڭعىش عارىشكەرىمىز, بالاڭا تۇكىرتىپ الساڭشى.
ول بىردەن كەلىسە كەتتى. ەندى باتىرعا قاراي جۇگىردىم. ساناۋلى سەكۋندتا باسىما نەشە ءتۇرلى وي كەلدى. ايتقانىما كونەر مە ەكەن دەگەن قامكوڭىلدىك تە جوق ەمەس.
– توقتار اعا, قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن قادىرلەيتىنىڭىزدى سىرتتاي بىلەمىن. بۇگىنگى مەرەكەدە مىنا بالاقايعا تۇكىرىپ بەرىڭىزشى, – دەدىم.
توقتار اعامىز قالبالاقتاپ, جاس بالاشا قۋانىپ:
– كەل بەرى, بولاشاق باتىرىم! – دەپ, جەردەن ءۇش رەت تىك كوتەرىپ, ماڭدايىنان ءسۇيىپ, باتاسىن بەردى.
مىنە, ءوتىپ جاتقان ءومىر, بۇعان دا ون ەكىنشى جىلعا اينالدى. سول كەزدە تۇڭعىش عارىشكەرىمىزدى سۋرەتكە تۇسىرگەنىمە قۋانىپ ءجۇرىپ, بۇگىندە مۇشەل جاستان اسقان الگى بالدىرعاننىڭ اتى-ءجونىن جازىپ الماعانىما وكىنەمىن. كەلەشەكتە عارىشكەر, ۇشقىش بولىپ, اناسى: «ساعان ەكى جاسىڭدا, ۇلىستىڭ ۇلى تويىندا توقتار اتاڭ باتا بەرگەن», – دەسە, وڭايلىقپەن سەنە قويار ما ەكەن؟
ورىنباي ۇندەمەس
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
ورداباسى اۋدانى
