قازاقستان • 27 ناۋرىز, 2018

الەۋمەتتىك جاڭعىرۋ تۋرالى جيناق شىقتى

1232 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىداعى ۇلتتىق كى­تاپ­حانادا ەل پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لامالىق ماقالاسى اياسىندا جازىلىپ, الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىن تالداۋعا ارنالعان جاڭا مونوگرافيالىق جيناقتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. 

الەۋمەتتىك جاڭعىرۋ تۋرالى جيناق شىقتى

تۇساۋكەسەر ءراسىمىن جاساۋعا كەلگەن ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ناتاليا كالاشنيكوۆا جاڭا زەرتتەۋ ەڭبەگىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن ماڭىزىن ءسوز ەتە وتىرىپ, ينستيتۋتتىڭ عىلىمي جوبالارىمەن دە تانىس­تىرىپ ءوتتى. ۇجىمدىق ىرگەلى ەڭبەكتە قازاقستانداعى الەۋمەتتىك-ساياسي ۇدەرىستەر ساراپتالىپ, ازاماتتىق قوعامنىڭ  ءارى  قارايعى دامۋىنىڭ كەلەشەگى, قوعامدىق سانانى قالىپتاستىرۋ مەن نىعايتۋداعى ساياسي ازاماتتىق ينستيتۋتتاردىڭ ءرولى تارقاتىلادى. مونوگرافيا ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ ءتۇيىنىن توپتاستىرعان.  

بۇگىندە قازاقستان دە­مو­كراتيالىق, زايىرلى, قۇ­قىق­تىق جانە الەۋمەتتىك مەم­لەكەت رەتىندە تولىقتاي قالىپتاستى. بۇعان ارا-جى­گى بولىنبەستەن, ءوزارا تەڭ­­دەس­­تىرىلگەن ىشكى جانە سىرت­­قى ساياسات مۇمكىندىك تۋ­عىز­دى. بىراق سوڭعى ون جىل­داعى حالىقارالىق ماسە­لەلەردىڭ دامۋى قاۋىپسىزدىك پارامەترلەرىن وزگەرتىپ جى­­بەر­دى. اۋقىمدى سايا­سي ماسە­لەلەردىڭ شيە­لە­نى­سۋى كە­زىندە حالىقارالىق قا­ۋىم­داس­تىقتىڭ قاتىسۋشىلارى ەكو­نو­ميكالىق سانكتسيالاردى بەلسەندى قول­دانىپ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بارلىق ءومىر ءسۇرۋ سالالارىنا اسەر ەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن پايدالانا باس­تادى. ءححى عا­سىردا الەمنىڭ وزگەرگەنى سونشا, بۇگىندە تەك قانا باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەت جانە ين­تەللەكتۋالدى دامىعان ۇلت قانا ۋاقىت سىناعى مەن جاھاندانۋعا قار­سى تۇرا الاتىنى انىق بايقالىپ وتىر. وسىنداي بەتالىستى باعامداعان الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەر ءوز دا­مۋىنىڭ جاڭا ستراتەگيا­سى مەن جۇيەسىن قولعا الدى.

مەملەكەت قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندەگى مۇنداي دامۋ ۇلگىسىن ەلباسى ن.نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭ­عىرۋى: جا­ھاندىق با­سەكەگە قابىلەتتىلىك» ات­تى ەل­ حالقىنا جولداعان جول­داۋى مەن «بو­لا­شاققا باع­دار: رۋحاني جاڭ­عىرۋ» ات­تى ما­قالاسىندا ايقىن بەل­گىلەپ بەردى. قا­زاق­ستاننىڭ الەۋ­مەتتىك جاڭ­عىرۋى تۋرالى جا­ڭا ەڭبەكتە پرەزيدەنتتىڭ رەفورماتور رە­تىندەگى تۇلعاسى ول ۇسىن­عان تىڭ يدەيا­لاردى تالداۋ ارقىلى دارالانا تۇسەدى. سايا­­ساتتانۋشى ماماندار جۇرگىزگەن كەشەندى الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ناتي­جەسى قوعامدىق سانانى قالىپ­تاستىرۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى ىسپەتتەس. ءۇشىن­شى جاڭعىرۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ جو­لىندا, ازا­ماتتاردىڭ بەل­سەندىلىك دەڭ­گەيىن زەرتتەۋدە ماماندار قۇن­دىلىقتار مەن ماقساتتى العا قويعان بيىك قوعامدىق قولداۋدى سەزىندى.

جالپى العاندا, ناتاليا كالاشني­كوۆانىڭ ايتۋىنشا, مونوگرافيادا تۇر­عىن­داردىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيدى سەزىنۋ, قازاقستاندىق قوعامنىڭ وزىندىك دامۋى مەن ورىستەۋى, سونداي-اق حالىقتىڭ ءارتۇر­لى مارتەبەدەگى توبى­نىڭ جاڭعىرۋ ۇدە­رىسىن قا­بىلداۋ دەڭگەيى سياقتى قيىن ءارى ماڭىزدى قۇبىلىس بولىپ تابىلاتىن ءارى بىرىنە-ءبىرى ۇقسامايتىن ءارتۇرلى الەۋمەتتىك-مادەني فاكتورلار جان-جاقتى زەرتتەلىپ, كەڭىنەن ساراپتالعان.

ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار