سونىڭ ىشىندە بيولوگيا, حيميا, فيزيكا, ماتەماتيكا, تاريح, گەوگرافيا, قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرى سياقتى نەگىزگى پاندەر دە بار. الايدا مەكتەپتە وقىتىلاتىن ءار ساباقتىڭ ءوز ورنى بار. تۋعان ەلىنىڭ ادەبيەتى مەن تاريحىن, گەوگرافياسىن بىلمەگەن جاستىڭ قالاي بولاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ەندىگى جەردە ەلىمىزدىڭ گەوگرافياسى وقىتىلماسا نە بولادى؟ جەر شارىنداعى كەز كەلگەن ءشولدى بىلگەنمەن, ءوز ەلىندەگى كولدى بىلمەيتىن ۇرپاقتان نە كۇتۋگە بولادى؟ «تۋعان جەرىنىڭ قارا تاسىن ماقتان ەتپەگەن جان, وزگە ەلدىڭ التىن تاسىن ماقتان ەتىپ جارىتپايدى», دەگەن-ءدى قانىش ساتباەۆ.
جاقىندا اۋداندىق باسىلىمنان مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە جاريالانعان كونكۋرستى وقىدىم. اۋدانىمىزداعى 5 مەكتەپكە حيميك, 3 مەكتەپكە گەوگراف, 2 مەكتەپكە بيولوگ, 1 مەكتەپكە فيزيك كەرەك ەكەن. بۇلاردىڭ دەنى – نەگىزگى مەكتەپتەر. نەگىزگى مەكتەپتە بيولوگتىڭ جۇكتەمەسى – 8, گەوگرافتىكى – 10, حيميكتىكى – 5 ساعات. ورتا مەكتەپتەگى حيميكتىڭ جۇكتەمەسى – 9, فيزيكتىكى – 12 ساعات. سول جۇكتەمە 2-3 ساعاتتان ازايسا, كىم مۇعالىم بولادى؟ بولا قالعاندا, جالاقىسى قانداي بولادى؟ جارايدى, بىرەر ساعاتتى فاكۋلتاتيۆى مەن كابينەتىنە دەپ قوسار. قالاي دەسەك تە, ايلىعى ماردىمسىز عوي. قازىردىڭ وزىندە مۇعالىم جەتىسپەيتىن جەرلەردە امالسىزدان باسقا ءپاننىڭ مامانى ساباق بەرىپ ءجۇر. بۇدان كەيىن ءبىلىمنىڭ ساپاسى بولا ما؟ وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ مەكتەپتەرىندە كوپ مۇعالىم از عانا جۇكتەمەمەن جۇمىس ىستەپ ءجۇر دەگەن دەرەك بار. باسقا وڭىردە دە مۇنداي جايت جوق دەي الماسپىز. ەرتەڭ مۇعالىمدەرىمىز جۇمىسسىز قالماي ما؟ مينيسترلىك مۇنى قالاي شەشەدى؟ جالاقىنى كوبەيتكەنمەن, ساعاتتى ازايتسا, نە وزگەرەتىنىن تۇسىنە الماي وتىرمىن. ءبارىبىر نەگىزگى مەكتەپتە 5 ساعاتتىق جۇكتەمەمەن جۇرگەن جاس ماماننىڭ الاتىن اقىسى از.
بىلتىردان بەرى مۇعالىمدەردىڭ اپتالىق جۇكتەمەسى 16 ساعات بولادى دەگەن ءسوز شىقتى. بۇرىن ءبىر ساباققا ءبىر بەت جوسپار جازساق, ەندى ەكى-ءۇش ەسە ارتتى. سوندىقتان قيىندىعى ەسەلەنگەن جاڭا فورماتقا سونىڭ ءوزى دە كوپ سەكىلدى. نەگىزى, 12 ساعات جەتكىلىكتى بولار ەدى. بىرىنشىدەن, وقۋدىڭ ساپاسى ارتادى. ەكىنشىدەن, كەيبىر ساباقتاردىڭ ساعات سانى قىسقارسا, مۇعالىمدەر زارداپ شەكپەيدى. ياعني, ساباقتىڭ ساعاتى ازايسا دا, جالاقى ازايمايدى. ارتىلعان ساعاتتاردىڭ ەسەبىنەن شىعاتىن بوس جۇمىس ورىندارى بولادى.
ارينە, ءبىلىم سالاسىنداعى كەمشىلىكتەر باسىلىمداردا كەڭىنەن جازىلىپ جاتىر. ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتار جايت, جاڭارۋعا ەشكىم دە قارسى ەمەس. ۇستازدار تەك جاڭالىقتاردىڭ جاعدايعا ساي جۇرگىزىلمەگەنىنە قىنجىلادى. وركەنيەتتى ەلدەردە, ەڭ جوعارى جالاقى مۇعالىمدەرگە تولەنەدى. ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ دە, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دە وقىتۋشىلارىنىڭ جۇكتەمەسى شەتەلدەن ءۇش-ءتورت ەسە كوپ. ال ماتەريالدىق بازاسى كوش كەيىن. ەكى جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ شالعاي اۋىلدارىنداعى بارلىق مەكتەپ عالامتورعا قوسىلادى دەگەن ەدى. ءالى كۇنگە مەكتەبىمىزدە ديرەكتوردىڭ قابىلداۋ بولمەسىندەگى ينتەرنەتتىڭ ءوزى اراسىندا توقتاپ قالادى. اريستوتەل حاكىم: «قوعامدىق پىكىر مەملەكەت ساياساتىن ايقىنداۋى ءتيىس» دەگەن ەكەن. ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ باسشىلارى ۇستازداردىڭ تىلەگىن ەسكەرسە دەيمىز.
سەرىك زياتوۆ,
بۇلان ورتا مەكتەبى تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى
باتىس قازاقستان وبلىسى,
سىرىم اۋدانى
