«قازىرگى الەمدە جاي عانا جاپپاي ساۋاتتى بولۋ جەتكىلىكسىز». حالىققا ارناعان جولداۋلارىنىڭ بىرىندە ەلباسى وسىلاي دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. ءسات سايىن تەڭدەسسىز جاڭالىقتار ەنىپ, وزىق تەحنولوگيالار تولاسسىز قولدانىلىپ جاتقان بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ كەزەڭىندە زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن حالىقارالىق ستاندارتتارمەن ۇيلەستىرۋ, پەداگوگ كادرلارىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرۋ ارقىلى جەتكىنشەك ۇرپاقتى سىني ويلاۋعا باعىتتاۋدىڭ, فۋنكتسيالىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ, دەربەس تۇلعا رەتىندە قالىپتاستىرۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۇعالىمدەر قاۋىمى الدىندا تەك ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىمەن شەكتەلىپ قالماي, تاپتاۋرىن ادىستەر مەن ەسكى كوزقاراستاردان ارىلىپ, يننوۆاتسيالىق جوبالارعا باعىتتالعان ماشىقتاردى تەرەڭ يگەرۋ, كەڭىنەن قولدانۋ سەكىلدى ىرگەلى مىندەتتەر تۇر. ادامي كاپيتال جاڭعىرۋىنىڭ نەگىزىن ءبىلىم ساپاسى قۇرايتىنى, بۇل سالاداعى باعدارلامالاردىڭ باسىمدىعى وزگەرىستەرگە ۇنەمى بەيىم بولۋ جانە جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرۋ قابىلەتىن دامىتۋعا قويىلاتىن تالاپتار بيىلعى جولداۋدا دا انىق ايتىلدى. بۇل تۇرعىدا وي ساباقتايتىن بولساق, وڭىردە ۇلگى ەتەرلىك ءىس-تاجىريبەلەر از ەمەس. وبلىس بيۋدجەتىنىڭ تورتتەن ءبىرى وسى سالاعا باعىتتالادى. بيىل ونىڭ مولشەرى 46,3 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. 3-6 جاس ارالىعىنداعى بۇلدىرشىندەر بالاباقشالارمەن تولىق قامتىلدى. مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا كاسىپتىك دايارلىق جانە سەرۆيس كوللەدجىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ماماندىق الادى. 52 مەكتەپكە «روبوت-تەحنيكا» ەلەكتيۆتى وقىتۋ كۋرسى ەنگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا ونىڭ سانى ءۇش ەسەگە دەيىن كوبەيەدى. جاڭارتىلعان باعدارلاما بويىنشا 8 مىڭنان استام ۇستاز دايارلىق كۋرستارىنان ءوتتى. وقۋلىقتار ساتىپ الۋعا 466 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلدى. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «IT-ليتسەي», «smart-بالاباقشا», smart-مەكتەپ» جوبالارى جۇمىس ىستەيدى. پەتروپاۆل قالاسىندا مەكتەپتەردىڭ ءۇش اۋىسىمدا وقىتىلۋىن ەڭسەرۋ ءۇشىن 1500 ورىندى ەكى ءبىلىم ءۇيىن سالۋ جوسپارلانعان. 16 مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلمەك. 365 كابينەت مۋلتيمەديالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالماق.
دەسەك تە, ءبىلىم سالاسىندا وزىندىك قيىندىقتارعا قوسا جەدەل شەشىمىن تاباتىن جايتتار دا جەتىپ-ارتىلادى. سولاردىڭ كەيبىرىنە توقتالا كەتسەك, جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءبىلىم وشاقتارىنىڭ 400-ءى شاعىن كومپلەكتىلى ساناتقا جاتادى. رەسپۋبليكا بويىنشا جىلىنا ءبىر وقۋشىعا 400 مىڭ تەڭگە جۇمسالسا, وڭىردە 262 مىڭ تەڭگەگە كوپ. 187 ءبىلىم ءۇيى نورماتيۆتىك تالاپتارعا مۇلدەم ساي كەلمەيدى. مەكتەپ جوقتىعىنان 216 ەلدى مەكەننىڭ بالالارى كەڭشار, اۋدان ورتالىقتارىنا قاتىناپ وقۋعا ءماجبۇر. سوڭعى 4 جىلدا ەسىل اۋدانىندا 11 مەكتەپتىڭ مارتەبەسى تومەندەتىلدى. ايىرتاۋ, م. جۇماباەۆ, جامبىل, تايىنشا اۋداندارىندا دا وسىنداي جاعداي قالىپتاسقان. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى بۇل ماسەلەدە بىرقاتار وبەكتيۆتى سەبەپتەردىڭ ورىن الىپ وتىرعانىن العا تارتادى. كەلىسەلىك. ال ديپلومدى مامانداردىڭ تاپشىلىعىنا, مۇعالىمدەردىڭ «قارتايىپ» بارا جاتقانىنا قانداي دالەل كەلتىرەدى؟ 70533 وقۋشىعا ءتالىم-تاربيە بەرۋمەن اينالىساتىن 10626 مۇعالىمنىڭ 506-ى زەينەت جاسىنان الدەقاشان اسىپ كەتكەندەرىنە قاراماستان ءالى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرسە, ولاردىڭ ورنىن الماستىراتىن لايىقتى ءىزباسارلار ازىرلەۋدىڭ اۋىلى الىستاي بەرەتىنى انىق. بىلىكتى ماماندار دايىنداۋعا 12 مىڭنان استام ستۋدەنتى بار كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەردىڭ الەۋەتى تولىق جەتە تۇرا, تولىق پايدالانىلماي كەلە جاتقانى نەلىكتەن؟ زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, جىل سايىن جارتى مىڭعا جۋىق تۇلەك مۇعالىم ماماندىعىن الىپ شىققانىمەن اۋىلدارعا ات باسىن بۇرا بەرمەيدى. ويتكەنى ولار مۇعالىمگە قالىپتى الەۋمەتتىك جاعدايلاردىڭ جاسالمايتىنىن, جالاقىسىنىڭ ازدىعىن جاقسى بىلەتىندىكتەن كوبىنە قالا توڭىرەگىن جاعالايدى. وسىنىڭ سالدارىنان ارالارىندا باسقا كاسىپكە اۋىسىپ جاتقاندارى دا بارشىلىق. «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا وڭتۇستىك وڭىرلەردەن وقۋعا كەلگەن جاستاردىڭ ەسەبىنەن ەلدى مەكەندەردەگى كادر مۇقتاجدىعى شەشىلەدى دەگەن ءۇمىت ازىرشە اقتالماعان سىڭايلى. ماسەلەن, اقجار اۋدانىندا كوللەدجدى تامامداعان العاشقى تولقىننىڭ بىردە-ءبىر وكىلى وڭىردە قالىپ, جۇمىس ىستەۋدى قوش كورمەگەن. ونىڭ ءبىر ۇشىعى جوعارىدا ايتقانىمىزداي, تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ قاراستىرىلماۋىنا كەلىپ تىرەلەدى. سوندىقتان سەرپىندىكتەردىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالۋى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنا ەنگىزىپ, ءتيىستى ورىندارعا مىندەتتەلۋى ءتيىس. بۇگىندە كوللەدجدەردە – 325, م. قوزىباەۆ اتىنداعى سقمۋ-دە 860 سەرپىندىك جاستار وقيدى. ولاردىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە قالىپ, جۇمىسقا ورنالاسۋى قاتاڭ باقىلاۋعا الىنباسا, الدىڭعىلاردىڭ جولىن قۋى ابدەن ىقتيمال. دەمەك, بيىل پەداگوگتار قاتارى 127 سەرپىندىكپەن, 192 كوللەدج تۇلەگىمەن تولىعادى دەپ الاقايلاۋعا ءالى ەرتە. بۇعان مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى ءبىلىم ىزدەپ رەسەي اسىپ كەتەتىنىن, قايتا ورالمايتىنىن قوسساق, اسىرەسە شەكارالاس ايماقتارداعى احۋال شيەلەنىستى كۇيدە قالىپ وتىرعانى الاڭداتادى. مەملەكەتتىك ەمتيحانعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى دا قىسقارىپ كەلەدى. مەكتەپ باسشىلارىنىڭ ورىس ءتىلى, ماتەماتيكا, اعىلشىن ءتىلى پاندەرىنە كۆوتا مەن گرانت از بولىنەدى دەگەن پىكىرلەرىمەن كەلىسپەسكە بولمايدى. بۇگىندە وبلىس بويىنشا 63 ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمى قاجەت بولسا, سۇرانىستىڭ ۇشتەن ءبىرى عانا قاناعاتتاندىرىلعان. 24 فيزيك, 72 ماتەماتيك تاپشى. وسى ولقىلىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ, وبلىس اكىمىنىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 75 گرانت تاعايىنداۋى وتە قۇپتارلىق. وڭىردەگى بىردەن-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە جۇكتەلەتىن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىنىڭ سالماقتى ەكەنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى. مۇندا 5,5 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم السا, جارتىسىنا جۋىعى – بولاشاق ۇستازدار. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى سەرىك ومىرباەۆتىڭ سەندىرۋىنشە, جاڭا پەداگوگيكالىق ماماندىقتار وقىتىلىپ, كۆوتا جەتكىلىكتى مولشەردە بولىنبەكشى. كەلەشەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى, فارماتسيا, جالپى مەديتسينا كادر-
لارىن دايىنداۋ مىندەتى تۇر.
57 مەكتەپتە فاكۋلتاتيۆتىك ۇيىرمەلەر نەگىزىندە جەكەلەگەن پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى قولعا الىندى, 544 مۇعالىم اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ كۋرستارىن ءبىتىرىپ, 207-ءى ۆ1, ۆ2 دەڭگەيىن مەڭگەردى دەگەن اقپاراتتار ءدۇدامال ويلارعا جەتەلەيدى. ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ قورىتىندىلارى بويىنشا وبلىستىڭ 6-شى ورىننان 15-ءشى ورىنعا تومەندەۋى ءبىراز جايتتى اڭعارتسا كەرەك. ءبىلىم وشاقتارىن كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتۋ, روبوت-تەحنيكا ۇيىرمەلەرىن اشۋ, كاسىپتىك باعدار بەرۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزۋ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ ءۇزىلىسسىز وقۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن قۇرۋ, مەكتەپتەردە ونلاين-رەجىمدە وقىتۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ باعىتتارىندا دا اتقارىلاتىن ءىس-شارالار از ەمەس.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
