قازاقستان مەن قحر ەلدەرى اراسىنداعى تەز قارقىن الىپ كەلە جاتقان سان-سالالى قارىم-قاتىناس, ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىندا قىتاي ءتىلىن بىلەتىن ماماندارعا دەگەن سۇرانىستى كۇشەيتە تۇسكەنى دە بەلگىلى. الايدا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدە قىتايشا-قازاقشا كولەمدى, امبەباپ اۋدارما سوزدىكتىڭ بولماۋى قىتاي ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەر ءۇشىن عانا ەمەس, قازاق-قىتاي نەمەسە قىتاي-قازاق تىلدەرىنەن اۋدارما جاساۋشىلارعا دا ەلەۋلى قولبايلاۋ بولىپ كەلدى. ەلىمىزدىڭ عىلىم-ءبىلىم سالاسىنداعى, بەرىسى قازاق-قىتاي تىلدەرى بويىنشا اۋدارما سالاسىنداعى اقتاڭداقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پروفەسسورى دۇكەن ءماسىمحان ۇلى مەن دوتسەنت اينۇر ابيدەنقىزى ون جىلدان استام ۋاقىتتارىن سارپ ەتىپ, قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت «قىتايشا-قازاقشا ۇلكەن سوزدىك» دەپ اتالاتىن كولەمدى سوزدىك قۇراستىرىپ شىقتى. سوزدىكتىڭ تارالىمى 2000 دانا, كولەمى 120 باسپا تاباق (1050 بەت). قازىرگى قىتاي ءتىلىنىڭ قولدانىسىنداعى 70 مىڭعا تاياۋ ءسوز بەن ءسوز تىركەسى قامتىلعان. «سوزدىك» جوو مەن مەكتەپتەردە قىتاي ءتىلى بويىنشا ءبىلىم بەرۋشىلەر مەن ءبىلىم الۋشىلارعا, قازاق-قىتاي تىلدەرى بويىنشا ءتارجىما جۇمىسىمەن اينالىساتىن اۋدارماشىلارعا, قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناسى سالاسىندا قىزمەت اتقاراتىن ديپلوماتيالىق كورپۋستار مەن ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, قىتاي ءتىلى, قىتايتانۋ عىلىمى, جالپى ءتىل ءبىلىمى سالاسىندا ىزدەنىپ جۇرگەن عىلىمي قىزمەتكەرلەرگە, سونداي-اق قىتاي ءتىلىن ءوز بەتىمەن ۇيرەنگىسى كەلەتىن جالپى كوپشىلىككە ارنالعان.
سوزدىك كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, الەمدىك دەڭگەيدەگى ديپلومات, قىتايتانۋشى-عالىم قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جارىق كورگەن.
«دۇكەننىڭ «ۇلكەن سوزدىگىندە» قىتاي سوزدەرى مەن ءسوز تىركەستەرىنىڭ قازاقشا اۋدارماسىمەن قوسا, ونىڭ قىتاي تىلىندەگى قولدانىس مىسالدارى كوبىرەك بەرىلگەن. مۇنان قىتاي سوزدەرىنىڭ قازاقشا اۋدارماسىن تابۋمەن بىرگە, ول ءسوزدىڭ قىتايشا قولدانىسىن دا ۇيرەنىپ الۋعا بولادى. دەمەك, اتالمىش سوزدىك قوسىمشا وقۋلىق قىزمەتىن دە اتقارادى. مۇنداي مىسالدار «بولشوي كيتايسكو-رۋسسكي سلوۆاردا» دا كوپ ەمەس ەكەن. بۇدان اۆتورلاردىڭ سوزدىكتى وتاندىق وقىرمانداردىڭ قاجەتىنە قاراي كوپ فۋنكتسيالى ەتىپ جاساۋعا كوڭىل بولگەنىن كورۋگە بولادى. بۇل دا قۇپتاۋعا تۇراتىن جاڭالىق دەپ سانايمىن», دەپ باعالاپتى عالىم ءنابيجان مۇقامەتحان ۇلى.
تۇساۋكەسەر جيىنعا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىزدىقوۆ, قحر قازاقستانداعى ەلشىسى چجان حانحۋەي, تۇركولوگ-عالىم ءادىل احمەتوۆ, پروفەسسور سەيىت قاسقاباسوۆ سىندى ءبىر قاتار عىلىم قايراتكەرلەرى مەن ۇستازدار, قالامگەرلەر قاتىستى. ءوز كەزەگىندە ەرلان سىزدىقوۆ عالىمداردى ۇلكەن ەڭبەكتەرىنىڭ جارىق كورۋىمەن قۇتتىقتاپ, سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىدى. بۇل ەڭبەك قازاق-قىتاي مادەني قارىم-قاتىناسىنا ايىرىقشا قىزمەت ەتەتىن كىتاپ رەتىندە باعالانىپ وتىر.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات
