وسى ماقساتپەن تۇلكىباس اۋدانىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە مادەنيەت بولىمىمەن بىرلەسە ورتالىق قىزمەتكەرلەرى «سالبۋرىن مەرەكە عوي ساياتشىعا...» تاقىرىبىندا ەتنوتانىمدىق شارا ۇيىمداستىردى. شارانىڭ اشىلۋىندا تۇلكىباس اۋدانىنىڭ اكىمى نۇربول تۇراشبەكوۆ تۇلكىباستىڭ تاستۇلەگى, «الاش» حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ يەسى, جازۋشى مارحابات بايعۇت, ورتالىق ديرەكتورى جانىبەك ابدانبەك ۇلى مەن سايات-
شى مۇحتار اتاحان بولدى.
بۇركىت باپتاۋ مەن قۇماي تازىلاردى اڭشىلىققا باۋلۋ, اڭعا سالۋ جايىندا وي-پىكىرلەر ءبىلدىرىلىپ, تاجىريبە جۇزىندە كورسەتىلدى. ساياتشىلىق پەن اڭشىلىقتان قىسقا مەتراجدى بەينەفيلم ءتۇسىرىلدى. وڭتۇستىك وڭىرىنە بەلگىلى قۇسبەگى جومارت كەۋەنوۆ پەن ساياتشى مۇحتار اتاحان ءوز كاسىپتەرىنىڭ قىر-سىرى تۋرالى تىڭ ماعلۇمات بەردى.
سالبۋرىننىڭ ءمانى مىنادا ەكەن. «اڭ اۋلاۋ ماۋسىمى كەزىندە اڭشىلار توپتالىپ, اڭى مول جەرلەرگە ساپار شەگەدى. جاقسى ات, قىران بۇركىت, ءتۇزۋ مىلتىق – ءبارى بىردەي سايلانادى. اڭكوس ادامدار, باپكەر قۇسبەگىلەر, بىلگىر ساڭلاق ساياتشىلار, قۇرالايدى كوزگە اتقان مەرگەندەر, ەلگەزەك اتشى-قوسشىلار باس قوسادى. ولاردىڭ ىشىندە ءانشى, كۇيشى, جىرشىلار دا بولادى. سانى شەكتەلمەيدى. ءبىر توپتا ون-ون بەس بۇركىت, جيىرما-وتىز ادام بولۋى دا مۇمكىن. ال ەڭ از دەگەندە بۇركىتشى, قاعۋشى, اتشى-قوسشى, بىلايشا ايتقاندا, ءۇش-ءتورت ادامنان كەم بولمايدى. ەل-جۇرتتان اۋلاق يەنگە شىعىپ, قوس تىگىپ, ايلاپ (ادەتتە قاراشادان اقپاننىڭ اياعىنا دەيىن) جاتىپ, اڭ اۋلايدى. كۇندىز جان-جاققا بىتىراپ, اڭ اۋلاۋعا كەتەدى دە, كەشكىلىك وت باسىنا جينالادى. ءبىر جاعىندا تۇلكى, قارساق, قاسقىردىڭ تەرىسىنە ءشوپ, سابان تىعىلىپ جاتسا, ەكىنشى جاعىندا قوڭىر اڭدار سويىلىپ, تاباق-تاباق قارا قۋىرداق, ەت تارتىلىپ جاتادى. قۇرت, سۇزبە قاتىلعان قارساق جون سورپانى اياق-اياعىمەن سىمىرىسەدى. ات-كولىك وتقا قويىلادى, بۇركىت باپتالادى. قاي بۇركىتتى قالاي كۇتىمگە الۋ كەرەكتىگى جاستارعا ۇيرەتىلەدى. سالبۋرىنعا شىعۋشىلار اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ, ءازىل-سىقاق ايتىسىپ, ءبىر-بىرىمەن قۇسبەگىلىك تاجىريبەلەرىمەن بولىسەدى.
سالبۋرىندا ولجا تەڭ بولىنەدى. «اڭشىدان سىرالعى, باتىردان ولجانى» سالتى وسىدان قالعان.
مىرزاباي وماروۆ,
ادەت-عۇرىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالىعى, عىلىمي-ادىستەمەلىك ءبولىم مەڭگەرۋشىسى
