ايماقتار • 09 اقپان, 2018

اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ الەۋەتى ايتارلىقتاي

660 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جىل اياقتالىپ, ون ەكى ايدىڭ سوڭعى كۇنى تامامدالعان تۇستا وڭىرلەردىڭ كورسەتكىشى شىعىپ, وزەكتى ماسەلەلەرى سارالانادى. اسىرەسە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتىڭ ماڭىزى زور. ال وڭ ناتيجەنىڭ قاي كەزدە دە ءوڭىر ءۇشىن ورگە باستايتىن جول ەكەنى بەلگىلى.  

اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ الەۋەتى ايتارلىقتاي

ىلكىمدىلىك – ىلگەرىلەۋ كەپىلى, دەگەنمەن كەيبىر اۋدانداردا وڭ ناتيجەلەردىڭ بولماي جاتاتىنى بار. اۋدان اكىمدەرى ەسەپ بەرگەندە قاعاز بويىنشا ءبارى دۇرىس, پايىز بويىنشا جوعارى, بىراق راسىندا دا سولاي ما؟ كوپ جاعدايدا سول جەردەگى شەشىلمەي جاتقان ماسەلەنى ايتۋدان گورى, قۇجات جۇ­زىندە ەسەپ بەرگەندى دۇرىس سا­ناي­مىز. ەلباسى ءوزىنىڭ بيىلعى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆو­ليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋ­دىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جول­­داۋىندا اسىرەسە ونەر­كاسىپ سا­­لاسىن دامىتۋدىڭ ماڭىز­دى­لى­عىن اتاپ وتكەن بولاتىن. ونەر­كا­سىپ ارقىلى ەكونوميكا دامىسا, الەۋ­ەتتىڭ دە ارتا تۇسەتىنى ءسوزسىز.
 جامبىل وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باس­قارماسىنىڭ مالىمە­تىن­شە, وبلىس­تىڭ وتكەن جىلعى الەۋمەت­تىك-ەكو­نوميكالىق دامۋى ناتيجەلى. تاراز قالاسى مەن وزگە 7 اۋداندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 1,8 پايىزعا ارتسا, جامبىل جانە شۋ اۋداندارىندا كورسەتكىش سول قالپى. ال مەركى اۋدانىندا ءوندىرىس كولەمى تومەندەگەن. جالپى, اتالعان اۋداننىڭ قانت قىزىل­شاسىن وڭدەۋمەن, سونداي-اق «مەركى ەت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ارقىلى يران مەملەكەتىنە, باحرەين كو­رو­ل­دىگىنە توننالاپ ەكسپورتقا ەت جىبەرۋمەن اتى شىققان. بۇل رەت­­تە اۋداننىڭ كورسەتكىشىن جو­­عا­رى دەڭگەيدە باعالاۋعا دا نەگ­ىز بار ەدى. الايدا وسى اۋدان­دا ءوندىرىس كولەمىنىڭ تومەن­دە­گە­نىن اتالعان باسقارما باسشى­سى گۇلدانا جاۋىنبەكوۆا «ورتا­لىق ازيا قانت كورپوراتسياسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەس­تىگىنىڭ مەركى فيليالىندا پەش­­تەردى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ جۇر­­گىزىلۋىمەن ءتۇسىندىرىپ وتىر. 

اۋىل شارۋاشىلىعى سالا­سىن­داعى ءوسىم كولەمى شۋ, ت.رىسقۇلوۆ جانە قورداي اۋداندا­رىندا باي­قالادى. ماسەلەن, ەت, ءسۇت, جۇ­مىرتقا, ءجۇن ءوندىرۋ كولەمى ۇل­عاي­عان. سونىمەن قاتار ماساقتى ءدان­دى داقىلداردىڭ دا 2016 جىلمەن سا­لىستىرعاندا 34 مىڭ تونناعا ار­تىق جينالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. 
 سوڭعى جىلدارى وڭىردە قۇرىلىس قارقىن الا باستادى. ماسەلەن, استانا كۇنىنە وراي تاراز قالاسىنداعى «اراي» شا­عىن اۋدانىندا بوي كوتەرگەن پا­تەر­لەردەن 800 وتباسىنىڭ, ال تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى مەن تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا «قاراسۋ» القابىندا بوي كوتەرگەن 80 پاتەرلى ءۇيدىڭ بەرىلۋى دە وسىنى كورسەتەدى. سونىمەن قاتار اۋ­دان­داردا دا وتكەن جىلى 33 بالا­باقشا مەن 4 شاعىن ورتالىق پاي­دالانۋعا بەرىلگەن. الايدا ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىندا قۇرىلىس قارقىنى تومەن بولىپ تۇر.

اۋليەاتانىڭ الەۋمەتتىك تە, ەكونوميكالىق تا الەۋەتى جاقسى. وتكەن جىلعى ەسەپتى كەزەڭدە بيۋد­جەتتىڭ كىرىس بولىگى 241 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان. سولاي بولعانىمەن, جامبىل, قورداي, مويىنقۇم, ت.رىسقۇلوۆ جانە شۋ اۋداندارىندا ءالى دە 5 مەكتەپ اپاتتى جاعدايدا, ال 3 مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل جەردە بالالاردىڭ دۇرىس ءبىلىم الۋى دا كۇمان تۋدىرادى. سەبەبى اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتىڭ قاي كۇنى, قاي ساعاتقا دەيىن شىداس بەرەتىنى بەيمالىم. وبلىستى وركەندەتۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قىرۋار قاراجات ءبولىپ, قۇرىلىس جۇرگىزىپ جاتقاندا ءبىلىم وشاقتارىنا دا نازار بۇرعانىمىز دۇرىس شىعار. 

سونداي-اق وتكەن جىلى وبلىس­تا 14 دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ نىسا­نى­نىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلگەن. بۇل دا ەلدىڭ دەنساۋلىعىنىڭ تۇزە­لۋىنە, سىرقاتتىڭ الدىن الۋعا وڭ اسەر ەتەدى. بۇگىندە حالىقتىڭ دەن­ساۋلىعى بىر­قا­لىپتى, ءولىم-ءجى­تىم سانى ءبىرشاما تومەندەدى دە­سەك تە, ناشاقورلىق پەن قان اي­نا­لىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنا شال­دىعۋ دەڭگەيى ءوسىپ تۇر. وتكەن جى­لى وبلىس كولەمىندە ءۇش انا ءولىمى تىركەلگەن. 

بىلتىرعىمەن سالىستىرۋ ارقىلى جا­سال­عان پايىزدىق ولشەم بۇگىندە ناقتى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ەسەبىنە كىرىپ بارا جاتقانداي. ياعني 100 پايىزدان اسىرا ورىندالعان سالادا ەش­قانداي ماسەلە جوق سياقتى. بىراق جامبىل وبلىسىنىڭ اكى­مى اسقار مىرزاحمەتوۆ اۋدان اكىم­دەرى مەن باسقارما باسشىلارىن تىڭداعان جيىندا وتكەن جىل­مەن سالىستىرعاندا جوعارى كور­سەت­كىشكە يە بولعاندى, 100 پايىزدان اسقاندى جەتىستىك دەپ قاراۋعا بول­مايتىنىن ايتقان. ءسويتىپ رەس­پۋبليكالىق كورسەتكىشتەن بو­لەك, وبلىستىڭ كورسەتكىشىن جاساۋ­دى تاپسىرعان. بالكىم ال­دا­عى ۋاقىتتاردا ونەركاسىپ ءون­دىرىسى تومەندەگەن اۋداندا دا, قۇ­رى­لى­سى قارقىن الا الماي وتىرعان اۋ­داندا دا, ءتىپتى اپاتتى مەكتەپتەر ورنالاسقان اۋدانداردا دا اتالعان ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ, كورسەتكىشكە عانا ەمەس, ناقتى ناتيجەگە دە جۇمىس ىستەيتىن كۇن تۋار.

حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار