ءيا, مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, قازاقستاندىق وزىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ورايىندا ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-ەكونوميكالىق تەتىكتەرىن رەفورمالاۋ باستالدى. بۇل باسقارۋ تاسىلدەرىن دە وزگەرتۋدى قاراستىرادى. ەلىمىزدەگى 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا بەكىتىلگەن جاڭا جۇيە بويىنشا جىل باسىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىن جان باسىنا شاققانداعى ءنورماتيۆتى قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى مەن ەرەجەسى كۇشىنە ەندى. ول 2013 جىلدان بەرى ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا اپروباتسيادان وتكەن بولاتىن. وندا جۇمىسكەرلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋ شىعىندارى, جۇمىس بەرۋشىنىڭ سالىق, زەينەتاقى, الەۋمەتتىك اۋدارىمداعى جارنالارى جانە وقۋ مەن عيمارات ۇستاۋ, كەڭسە, شارۋاشىلىق تاۋارلارى, قۇرىلىس ماتەريالدارى, جۋ جانە دەزينفەكتسيالىق قۇرالدارىن ساتىپ الۋ ىسپەتتى اعىمداعى جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە, بايلانىس پەن ينتەرنەتكە جۇمسالاتىن شىعىندارى دا ەسكەرىلگەن. سونىمەن قاتار ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان شىعىندار, قوسىمشا كۇردەلى قارجى شىعىنى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ بويىنشا دۋالدى ءبىلىم بەرۋ شىعىندارى قامتىلعان.
جالپى, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى ءارى وڭتايلى پايدالانۋ, ۇنەمدەۋ ماقساتىندا ۇيىم باسشىسىنىڭ بەلگىلى ءبىر دەربەستىگى بولۋى قاجەت. جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ باسقارۋشىلىق جانە قارجىلىق شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن وسىنداي دەربەستىكتى قاراستىرادى. الايدا بۇگىنگى «مەملەكەتتىك مەكەمە» فورماسى اتالعان قارجىلاندىرۋدى ەنگىزۋدەن تولىق تيىمدىلىك الۋعا مۇمكىندىك بەرمەي وتىر. وسىعان وراي مەكتەپتەردىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق فورماسىنىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى مەملەكەتتىك كاسىپورىندارعا وزگەرتۋ مۇمكىندىگىنە بايلانىستى جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ازىرلەندى. بۇل ورايدا مەكتەپتەردىڭ بارلىق سالىقتىق, قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساۋىقتىرۋعا تولەنەتىن جاردەماقى, باسپانا الۋ كەزەگى سياقتى الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەرى ساقتالادى. سونىمەن قاتار مەكتەپتەردى بيۋدجەتتىڭ تازا كىرىس بولىگىنە قاتىستى اۋدارىمدارىنان بوساتۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى بىرقاتار وزگەرىسكە ۇشىرادى. حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, ءبىلىم بەرۋ ساپاسى جوعارى ەلدەردە جەكەمەنشىك مەكتەپتەر جالپى مەكتەپتەردىڭ 12-دەن 29 پايىزعا دەيىنگى بولىگىن قۇرايدى. ال قازاقستاندا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ ۇلەسى بار-جوعى – 1,5 پايىز.
ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىن ىرىقتاندىرۋ اياسىندا ء«بىلىم بەرۋ تۋرالى» زاڭعا تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. سوعان سايكەس جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە دە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن ورىنداۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى. بۇل رەتتە جەكە بيزنەستى تارتۋ ماقساتىندا قولدانىستاعى قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىن وڭتايلاندىرۋ, ءبىلىم بەرۋ نىسانىن ليتسەنزيالاۋدا بىلىكتىلىك تالاپتارىن جەڭىلدەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق جەكەمەنشىك مەكتەپتەرگە جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ كولەمى بويىنشا العان بيۋدجەت قاراجاتىن ءوز بەتىنشە جۇمساۋ قۇقىعى بەرىلدى.
اتالعان قادام جەكەمەنشىك مەكتەپتەر جەلىسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرمەك. بۇل ءوز كەزەگىندە جارتىلاي مەملەكەتتىك مەكتەپتەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتىپ, وقۋشىلار ورنى تاپشىلىعىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وسى باعىتتاعى جوسپارلى جۇمىستاردى اتقارۋعا بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتتى. ماسەلەن, شىمكەنت قالاسىندا بيىل قىركۇيەك ايىنان باستاپ جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە 3310 ورىنعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال استانا قالاسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 3721 ورىنعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان. استانا جانە شىمكەنت قالالارىنداعى مەكتەپتەردى باسقارۋدىڭ جاڭا تاجىريبەسى وزگە وڭىرلەردە, دەموگرافيالىق ءوسىمى جوعارى وبلىس ورتالىقتارىندا جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋدى تولىعىمەن ەنگىزۋدە قولدانىلاتىن بولادى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
