تەاتر • 25 قاڭتار, 2018

ولمەيدى ونەردە ءىز قالدىرعان... ء(انۋار بورانباەۆ حاقىندا)

3081 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«باۋىرىن جازىپ كو­سى­­لە ال­­ماي, وكسىكپەن كەتكەن ونەر تارلانى...». قا­زاقستاننىڭ حالىق ءار­تىسى ءان­ۋار بوران­باەۆ جا­يىندا كەزىندە تەاتر سىنشىسى اشىر­بەك­ سىعاي وسىلاي دەگەن ەكەن. ءيا, تالانتتى اك­تەر تاعدىر سىنىنا ءتۇسىپ, مۇڭ تۇمانىنان سەيىلمەي وتسە دە, ار­تىنا وشپەستەي ءىز قالدىرىپ كەتتى. 

ولمەيدى ونەردە ءىز قالدىرعان... ء(انۋار بورانباەۆ حاقىندا)

ول ساحناداعى وتىزجىلدىق ومى­رىندە الپىستان استام ءىرىلى-ۇساقتى وبرازدى سومداعان. تەك تەاتردا عانا ەمەس, اكتەر ءانۋار بورانباەۆتىڭ كينو الەمىندە دە وزىندىك قولتاڭباسى بار. جۇرت ونى «گاۋھارتاس» ار­قى­لى كەڭىرەك تانىدى. كادىم­گى بارىمىزگە كەڭىنەن تانىس «گاۋھارتاس» – قازاق كينو ونە­رىنىڭ التىن قورىنا جا­زىلعان بىرە­گەي فيلم. سونداعى باس­تى ءرول تاستاندى سومداعان اك­تەر – ءانۋار بورانباەۆ. بۇل كينو بۇرىن تەلەديداردان تۇسپەيتىن ەدى. سالتانات, تاس­تان, قايىركەن سياقتى كە­يىپ­كەرلەرىنىڭ ءتۇرىن, ءسوزىن, اسى­رەسە ءانىن جاتقا بىلەتىن ەدىك... نا­عىز تالانتتار سومداعان كەرە­مەت كوركەم تۋىندى. ءيا, ون­داعى ءاربىر اكتەردىڭ شىنايى شە­بەر­لىگى قازاقتىڭ كينو ونەرىن بيىك بەلەسكە ءبىر كوتەرگەن ەدى. شىن­دىعىندا, «گاۋھارتاس» كينوسى تانىمالدىلىعى جاعىنان كۇللى كەڭەس وداعى بويىنشا «قىز جىبەك» فيلمىنەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندا بولىپتى. 

ءانۋار بورانباەۆ – تورعاي توپىراعىنان شىققان ونەر يەلەرىنىڭ ىشىندەگى شوقتىعى بيىك جۇلدىزى. ەلىنە ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن اكتەر 1999 جىلى 51 جاسىندا باقيلىق بولدى. قىرىقتان اسقان ناعىز ەر شاعىندا ءبىر اياقتان ايىرىلىپ, مۇگەدەكتىك حالگە تۇسسە دە, ول ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ونەر جولىنان تايمادى, سوڭعى دەمى قالعانشا ونەر دەپ ءوتتى. 

ول ۇزاق جىلدار بويى قا­­­­­­­زاق اكادەميالىق دراما ­تەا­­­ترى­­نىڭ اكتەرى بولعان. ءا.بو­ران­باەۆتىڭ اكتەرلىك شە­بەر­لىگىنىڭ قالىپتاسۋىنا م.اۋەزوۆ پەسالارى بويىنشا قويىلعان سپەكتاكلدەردە ويناعان رول­­دەرى ەرەكشە ىقپال ەتتى. بو­ران­باەۆ كينوفيلمدەر­گە ءتۇ­سىپ, ءىرى ەكراندىق بەي­نە­لەردى دە سومدادى. ءا.بوران­باەۆ­ ق.مۇ­­قاشەۆتىڭ «دا­لا داس­تا­نىنداعى» – Iلياس, م.اۋە­زوۆتiڭ «قارا­كوزiندەگi» – سى­رىم, «اي­مان-شولپانداعى» – ارىستان, «قاراقىپشاق قو­بىلاندىداعى» – بiرسiمباي, «ەڭ­لiك-كەبەكتەگi» – كەمباي, ءا.نۇرپەيiسوۆتiڭ – «قان مەن تەرiندەگi» ەلامان, ش.ايت­ما­توۆتىڭ – «انا – جەر-انا­­سىنداعى» – مايسالبەك, «اق كەمەسiندەگى» – مومىن شال, بۇدان باسقا كەسەك-كەسەك تۋىندىلارداعى كەسەكتى رول­دەردە ءوزىن تانىتا ءبىلدى. 

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءا.بورانباەۆتىڭ اتىندا قازىرگى كۇنى تۋعان جەرى قوستاناي وبلىسى, امانگەلدى اۋدانىندا ورتا مەكتەپ, ارقالىق قا­لا­سىندا كينوتەاتر بار. مەك­تەپ 2000 جىلى اشىلعان بو­­­ل­اتىن. ول مەكتەپتىڭ اۋ­­دان­ ورتالىعىندا اشىلۋىنا اك­تەردىڭ اعايىندارى, باۋىرلارى بورانباەۆتار اۋ­لەتى زور ۇلەس قوسقانىن ەل بى­لەدى. اكتەردىڭ بيىلعى 70 جىل­دىق مەرەيتويىنىڭ اتالىپ وتۋىنە دە بورانباەۆتار اۋلەتى قولداۋ ءبىلدىرىپ, دەمەۋ­شىلىك جاساپ وتىر. ونىڭ ءبىر مىسالى – جاقىندا وسى مەك­­تەپتىڭ جيىرماعا جۋىق وقۋشىسى باس قالا استاناعا كەلىپ, ەل­وردانى ارالاپ, ەكسپو قا­­لا­شىعىنان باستاپ, اسەم قا­لانىڭ باسقا دا مادەني, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىن كورىپ, قى­دىرۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىز وقۋشىلارمەن ارنايى ۇيىم­داستىرىلعان كەزدەسۋدە جۇز­دەستىك. كەزدەسۋدە اكتەر ءا.بورانباەۆتىڭ جارى اقبوپە اپاي, ونىڭ جالعىز قىزى مەن كۇيەۋ بالاسى دا بولدى. ءانۋار بورانباەۆتىڭ زامانداس اعا-ىنىلەرى, دامدەس, ارالاس-قۇرالاس بولعان, كوز­كورگەن اعا-ىنىلەرى – اكادەميك سايلاۋ بايزاقوۆ, جازۋشى قايسار ءالىم, تاڭاتحان بورانباەۆ, تاعى باسقالار ءسوز­ سويلەپ, وقۋشىلارعا اكتەر­ ومىرىنەن تاعىلىمدى ەس­­­تە­لىكتەر ايتىپ بەردى. ال ءا.بو­رانباەۆ اتىنداعى مەك­تەپ­تىڭ مەڭگەرۋشىسى ساليح ما­حات ءوز كەزەگىندە حالىق ءارتىسى ءا.بورانباەۆتىڭ ەسىمىن, ونەر تاعىلىمىن ۇلاعاتتاپ, كە­يىنگى ۇرپاققا جەتكىزىپ وتىرۋ ۇس­تازدار قاۋىمىنىڭ پارىزى ەكەندىگىن, بۇل رەتتە مۇنداي يگىلىكتى شارالاردىڭ تاربيەلىك ءمان-ماڭىزى مولدىعىن ايتىپ, قولداۋ بىلدىرگەندەرگە مەكتەپ اكىمشىلىگى اتىنان العىسىن جەتكىزدى. 

دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار