قازاقستان • 08 قاڭتار, 2018

«تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» – شەجىرەلىك ەڭبەك

616 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى تاريحي ەڭبەگىندە «بۇل كىتاپ مەنىڭ ۇلى قولداۋشىم, كەمەل كەلەشەگىنە ءوزىنىڭ قازاقستاندىق جولىمەن قارىشتاعان جاسامپاز حالقىما ارنالادى!» دەپ ايرىق­شا اتاپ ءوتۋى بەكەر ەمەس. ويت­كەنى ءاربىر وقىرماننىڭ قولى­نا جاڭا قازاقستاننىڭ قالىپ­تاسۋ ساتىلارىنىڭ تاريحي سي­پات­تاماسى, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاش­ق­ى ونجىلدىعىنداعى مەملە­كەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋى ءۇشىن ەلباسىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى عالامدىق سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ رەتىندە ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلداۋداعى ىشكى قيسىن مەن تەتىكتەردىڭ مۇقيات تالداۋى قام­تىلعان ساياسي, ەكونوميكالىق جانە تاريحي ماڭىزى زور ەڭبەك ءتيدى. سونىمەن قاتار رەسپۋب­ليكا­داعى بولعان وقيعالار مەن قازاق­ستاندىق دامۋ ۇلگىسىنىڭ قالىپتاسۋى تۋرالى شىنايى فاكتى­لەردى سول وقيعالاردىڭ قاي­ناعان ورتاسىندا بولعان اۆتور­دىڭ ءوزى ۇسىنۋى تۇرعىسىنان العان­دا دا كىتاپتىڭ ايرىقشا قۇندى رۋحاني دۇنيە ەكەنىن تۇسى­نەسىز. كىتاپتا اقيقات ۋاقيعا­لار مەن تاريحي جاعدايلار, شىنا­يى فاكتىلەر, جانە ەڭ باستىسى, ەل­ى­مىز­دىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنەن الىن­عان كەيىپكەرلەر – قازاقستان حال­قى مەن تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۇر. 

«تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» – شەجىرەلىك ەڭبەك

ەلباسى كىتابى 4 بولىمنەن تۇرادى: «مەملەكەتىمىزدىڭ دۇنيە­گە كەلۋى. قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى جاڭعىرۋى (1991-1995 جىلدار)», « ۇلى بەتبۇرىس. قازاقستاننىڭ ەكىنشى جاڭعىرۋىنىڭ باستالۋى (1996-1999 جىلدار)», «قياعا قۇ­لاش سەرمەۋ. قازاقستاننىڭ ەكىن­شى جاڭعىرۋى (2000-2010 جىلدار)», «قالىپتاسقان مەملەكەت. قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى (2010 جىلدار)». شىعارمانىڭ عاجايىپتىلىعى سوندا, اۆتور, وقىرمانعا مەملەكەتىمىزدىڭ قارىشتى, قارقىندى دامۋىن كورسەتە وتىرىپ, سونىمەن بىرگە بولعان وقيعالارعا سىني باعام جاسايدى, قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ جان-جاقتىلىعىن تەرەڭدەي تالدايدى, حالىقتىڭ مۇددەسى مەن ارمان-مۇراتتارىن ءوز پايىمدارى مەن سەزىم تەبى­رەنىس­تەرى ارقىلى وتكىزەدى, ورىن الىپ جاتقان ۇدەرىستەردى قازاق­ستاننىڭ گۇلدەنۋى جولىندا ءوزى ايانباي قىزمەت جاساپ كەلە جاتقان كوپ ۇلتتى حالقىنىڭ تۇرعىسىنان ءتۇسىنىپ, قابىلدايدى.

اۆتور وتكەندى ەسكە الىپ, بۇ­گىن­دى باعالاي وتىرىپ, وقىر­مانعا, جاس ۇرپاققا ەلىمىزدىڭ جا­رقىن بولاشاعى ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان ۇلتتىق داستۇرلەر, تاۋەلسىزدىك پەن ەگەمەندىك, بىر­لىك پەن كەلىسىم, بەيبىتشىلىك, توزىم­دىلىك پەن اشىقتىق ءتارىزدى عاج­ايىپ قۇندىلىقتاردى يەلە­­نىپ, ونى العا قاراي دامىتۋ نە­گى­زىن­دە عانا قۇرىلاتىنىن كورسە­تەدى. ەلباسى تاۋەلسىزدىك جىل­­دارىن­دا دۇنيەگە كەلگەن, ءوز ماز­مۇنى بويىنشا قازاقستاندىق قۇن­دىلىقتاردى بىلدىرەتىن ء«بىز ەڭ باستىسى – بەيبىتشىلىكتى ساقتاپ قالدىق»; «سونى لەپتەر مەن داستۇرلەردىڭ قايتا ورلەۋى»; «سىرتقى ساياساتتى قۇرۋ نولدەن باستالدى», «قازاقستان بارىسى» سەكىرىس جاساۋعا دايىندالۋدا»; «جاڭا استانا جاسايمىز!»; «ەكونوميكالىق ساياسات جانە ەكونوميكانىڭ تۇراقتانۋى»; «تاۋەلسىزدىك ءبىزدىڭ رۋحىمىز­دى نىعايتتى»; «الەمدىك داع­دا­رىس سىناعىنا ءبىز توتەپ بەرە الدىق»; «بۇرىن-سوڭدى بول­ما­عان زياتكەرلىك رەنەسسانس»; «بارشا الەم مويىنداعان كوشباس­شى­لىق»; «كوز الدىمىزدا بولىپ جاتقان ۇلى وزگەرىستەر»; «جاڭا ەكونو­ميكاعا قاراي باتىل ۇمتى­لىس», «ادام كاپيتالىنىڭ جاڭا ساپاسى»; «قازاقستاننىڭ باسىم باعىتتارى ايقىن ءارى اينىماس» ءتارىزدى جانە باسقا دا كوپتەگەن ناقتى دا ماعىناسى كەڭ ايشىقتى تەڭەۋلەرىن تال­عام­پاز وقىرماننىڭ جوعارى باعالايتىنى ءسوزسىز.

ەلباسىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءوزىمىز يەلەنگەن جانە ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ماق­تانىشى بولىپ تابىلاتىن قازاقستاننىڭ باستى 33 جەتىس­تىگىنىڭ ءمانىن سيمۆوليكالىق تۇردە جان-جاقتى اشىپ كورسەت­كەن: زاماناۋي مىقتى مەملەكەت قۇرۋ; مەملەكەتتىك شەكارانى حالىقارالىق-قۇقىقتىق بەكىتۋ; ەتنوسارالىق جانە كونفەس­سياارالىق كەلىسىمنىڭ عاجا­يىپ ۇلگىسى; سەمەي يادرولىق پولي­گونىن جابۋ; نارىقتىق ەكونو­ميكانى نولدەن باستاپ قالىپتاستىرۋ; ءوز ۆاليۋتامىز – تەڭگە; جاڭا ەلوردامىز – استانانى سالۋ; زاماناۋي قارۋلى كۇشتەردى قۇرۋ; اۋقىمدى يننوۆاتسيالىق يندۋست­ريالاندىرۋ; الەۋمەتتىك جاڭ­­عىرتۋ; ەقىۇ-عا جانە باس­قا بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم­­دارعا توراعالىق ەتۋ; مەرزى­مىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىرىلعان «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى جانە ەلدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى; بەس ينس­تي­تۋ­ت­تىق رەفورما; حالىق­ارا­لىق ەكسپو-2017 كور­مەسى جانە تاعى باسقا. سول ارقى­لى, كىتاپ تۇتاس­تاي العاندا, وسكە­لەڭ ۇر­پاققا: ء«بىزدىڭ بارشا حالقى­مىز­دىڭ كۇش جۇمىلدىرۋى ناتي­جەسىندە قازىرگى كۇنى بىزدە بەرىك ىرگەتاس جاسالىپ, ءبىز ءوزىمىز­دىڭ ورتاق بولاشاعىمىز – قالىپ­تاسقان مەملەكەتىمىزدى تۇرعىزۋدى جالعاستىرىپ كەلەمىز», دەگەنى ەرتەڭگى كۇنگە ۇلكەن سەنىم بەرەدى.

تاۋەلسىز قازاقستان تاريحى­نىڭ بىزگە بەرەتىن اسا ماڭىزدى ساباعى – كەز كەلگەن قولايسىز بەتالىستاردى جەڭۋگە, كەز كەلگەن كەلەڭسىز بولجامداردى جوققا شىعارۋعا جانە ەڭ ءورشىل ءارى بيىك ماقساتتارعا جەتۋگە بولاتىنىمەن تۇجىرىمدالادى. تابىستىڭ كەپىلى – ۇنەمى العا جىلجۋ. ەركىن, پروگرەسسيۆتى ازاماتتار عانا قازاق­ستاندى جوعارى دامىعان مەم­لەكەت جاساي الادى. بۇل دەگە­نىمىز تەرەڭ ءبىلىم, قاجىرلى ەڭبەك, ءوزىن-ءوزى ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرۋ ءار ادامنىڭ تىرشىلىك نورماسى بولۋى تيىستىگىن بىلدىرەدى. « ۇلى تاريح ۇلى بولاشاقتى تۋ­عى­زادى», دەپ كورسەتەدى ەلباسى.

ەلباسىمىزدىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى جاڭا كىتابىنىڭ ءاربىر بەتىن پاراقتاي, ءار تاراۋىنا ۇڭىلە وتىرىپ, وندا سيپاتتالعان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ومىرىندەگى ءاربىر وقيعا ءۇشىن ماقتانىش سەزىمى, تاريحي قىسقا ۋاقىتتا قول جەتكىزگەن تابىستار ءۇشىن كەۋدەڭدى ەرەكشە قۋانىش كەرنەيدى. قازاق­ستان ءوزىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ حالىقارالىق زور بەدەلى مەن كەمەڭگەر ساياساتىنىڭ جانە ونى حالىقتىڭ بارىنشا قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جاڭا مازمۇنداعى مەملەكەتتى ورناتۋ جولىندا سىندارلى سىناقتار مەن اسا كۇردەلى كەدەرگىلەردەن ءساتتى وتكەندىگى تۋرالى تەرەڭ سەزىممەن تۇجىرىم جاسايسىڭ.

قىلىشباي بيسەنوۆ,

قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ رەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

 

سوڭعى جاڭالىقتار