تانىم • 21 جەلتوقسان, 2017

تىلەكجان رىسقاليەۆ: ەلباسىنىڭ ەڭ باستى ەڭبەگى

570 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى جاڭا كىتابى جارىققا شىقتى. شىنىن ايتقاندا, بۇل ەڭبەكتى قازىرگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ, كەرەگەسىن كەرىپ, شاڭىراعىن كوتەرىپ, ەل قاتارىنا قوسىپ, ەكى مۇشەلىن ەڭسەرىپ, قازىرگى جەر-جاھان تانىعان قالپىنا جەتكىزگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭ باس­تى تۋىندىسى دەر ەدىك. 

 

تىلەكجان رىسقاليەۆ: ەلباسىنىڭ ەڭ باستى ەڭبەگى

تاۋەلسىزدىك تۇسىنداعى تولاعاي تابىستارىمىزدا ەلباسىنىڭ ەڭبەگى ولشەۋسىز. بۇعان سىرتتا دا, ىشتە دە ەشكىم ءشۇبا كەلتىرە المايدى. قىتاي حالقىنىڭ «وتپەلى كەزەڭدە ءومىر ءسۇرۋدى قۇداي باسقا بەرمەسىن» دەگەن تاعىلىمدى ماقالى بار. 90-شى جىلداردىڭ باسىنداعى كۇيىمىز قانداي ەدى؟! قازىر قانداي كۇي كەشىپ جاتىرمىز؟! ەكى ارادا شيرەك عاسىر ءوتتى دەۋ ساناعا سىيمايتىنداي كورىنەدى. ەلباسىنىڭ دانا باسشىلىعىمەن ءبىز كەڭەس وداعىنان كەيىنگى وتپەلى كەزەڭنەن الدىرماي-شالدىرماي, ابىرويمەن وتتىك.

جان-جاقتان رەسەي جانە قىتاي سياقتى الىپ ەلدەر ىقپال ەتۋگە تىرىسقان, كوپ ۇلتتى, كوپ كونفەسسيالى ەلدە ءبارى بولۋى مۇمكىن ەدى. گرۋزيادا, قىرعىزستاندا نە بولعانىن, ۋكراينادا نە بولىپ جاتقانىن ءبارىمىز بىلەمىز. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تىنىشتىق, تۇسىنىستىك, تۇ­راقتىلىق ورنادى. ءارالۋان ۇلت­تار­دىڭ, ۇلىستاردىڭ قارىم-قاتىنا­سىندا ىنتىماق, بىرلىك قالىپ­تاستى. مۇنداي ۇردىستەر وزدىگى­نەن بولعان جوق. بۇعان ءبىز جان-جاق­تى ويلاستىرىلعان ىشكى جانە سىرت­قى ساياساتتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك.

دەر كەزىندە رەت-رەتىمەن ءارتۇرلى رەفورمالار, جاڭعىرۋلار, ەل ءۇشىن, حالىق ءۇشىن شەشۋشى ماڭىزى بار شارالار قولعا الىنىپ, جۇزەگە اسىپ جاتىر. ءبىز وزىمىزبەن ءوزىمىز بولىپ, ءوز مۇددەلەرىمىزبەن شەكتەلىپ, باسقالارمەن بايلانىسپاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوقپىز. الەمدىك ساياساتقا ارالاسىپ, جەر بەتىندە بولىپ جاتقان ۇردىستەرگە وزىمىزشە ۇلەس قوسىپ كەلە­مىز. بۇكىلالەمدىك ساياساتتىڭ تەت­ىگىن ۇستاپ وتىرعان ەلدەردىڭ باسشى­لارى قازاق­ستانمەن, ونىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆپەن ساناساتىن, اقىل­دا­ساتىن بولدى. مۇنى قالاي ايتپاسقا؟!

وسىنىڭ ءبارىن جەتكىنشەك جاستارىمىزعا ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك. وسى ءۇردىستى جالعاستىراتىن سولار. سەبەبى ەلباسى قالىپتاستىر­عان داستۇرلەر ساپىندا ءۇزىلىس بول­ماۋى كەرەك. جاڭا كىتاپ وسى ماقساتقا كومە­گىن تيگىزەرى ءسوزسىز. 

ەلباسى جىل سايىنعى جول­داۋلارىندا, باعدارلامالىق سوز­دەرىندە, كەزدەسۋلەرىندە قاداۋ-قاداۋ ماسەلە­لەردى قوزعاپ, تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ, ءىرى مىندەتتەر قويىپ جاتادى. ايتقانى­نىڭ ءبارى ورىندى, ءبارى ناقتى. بيلىك تارماعىنا جاستاردى دا, ايەلدەردى دە ءجيى-ءجيى تارتىپ كەلەدى. وزىنە ارتىلعان سەنىمدى بىرەۋ اقتاسا, ەندى بىرەۋىنىڭ شاماسى كەلمەي جاتادى. ءبىز ەلباسىمەن ماق­تانۋى­مىز كەرەك, ونىڭ ەڭبەگى, ەلى­مىز­دىڭ جەتىستىكتەرى وسىنداي سۇبەلى دۇنيەلەرگە ارقاۋ بولا بەرۋگە ءتيىس. 

تىلەكجان رىسقاليەۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

ورال 

سوڭعى جاڭالىقتار