ءدال وسى كورىنىستى كورشى رەسەي ەلىنىڭ دە مونوپولياعا قارسى فەدەرالدىق قىزمەتىنىڭ ءىرى فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارىن تەكسەرۋ بارىسىنان كورۋگە بولادى. بۇل ماسەلەگە تۇسكەن كولەڭكەنىڭ سەبەبى ءدارى-دارمەك ساۋداسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ەمەس, قارجى نارىعىنىڭ «التىن كىلتىنە» اينالۋى دەر ەدىك.
ارينە, ۆەدومستۆالىق ەسەپتەردە قازاقستاندىقتاردىڭ دەنساۋلىعىنداعى كورسەتكىشتەر جاعىمدى سيپاتتا كورسەتىلگەنىمەن, ەل تۇرعىندارى بولاتتاي بەرىك دەي المايمىز. ويتكەنى ىشكى نارىقتاعى ءدارى-دارمەك كولەمى سوڭعى 9 ايدا 36 مىڭ تونناعا ارتقان ەكەن. ياعني, رەسپۋبليكامىز كۇندەلىكتى 2 ۆاگون مەديكامەنت تۇتىنادى نەمەسە جىل باسىنان بەرگى 9 ايدا ءار تۇرعىن 2 كيلودان ءدارى ىشكەن بولىپ شىعادى. بۇل ازاماتتاردىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن ءدارى-دارمەكتى كۇندەلىكتى «تاعامىنا» اينالدىرا باستاعانىن كورسەتپەي مە دەگەن قاۋىپ تە جوق ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بىزگە 64 ەلدەن كەلەتىن ءدارى-دارمەكتىڭ باسىم بولىگى ەۋروپا, ازيا جانە امەريكا مەملەكەتتەرىنەن تاسىمالدانادى. سوندىقتان شىن مانىندە ۇلكەن نارىق, ءىرى قارجى اينالىمىنا يە سالانىڭ قاۋىپسىزدىگىن مەملەكەتتىڭ تىكەلەي باقىلاۋعا الۋى قۇپتارلىق.
بۇعان دەيىن سان مارتە جازعانىمىزداي, ءدارى-دارمەكتىڭ باعاسى شارىقتاپ تۇرعانى انىق. وسى ورايدا مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى باعا ساياساتىن بەكىتۋ جانە باقىلاۋدىڭ قاتاڭ جانە جان-جاقتى شارالارى بولۋى ءتيىس. ماسەلەن, قىتاي بيلىگى وندىرۋشىلەرمەن اراداعى كوپتەگەن كەلىسىمدەردىڭ ناتيجەسىندە بىلتىرعى باعامەن سالىستىرعاندا ءدارى-دارمەك باعاسىن 44 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋگە قول جەتكىزدى. بارلىعى 36 ەمدەۋ پرەپاراتىنىڭ ىشىندە شەتەلدىك ونىمدەر 31 بولسا, ءوز ءونىمى – 5. ياعني, دەنساۋلىق سالاسىنا جۇمسالاتىن بيۋدجەتتىك شىعىنداردى ازايتۋعا, تۇرعىنداردىڭ قالتاسىن قاعاتىن دەلدالدارعا توسقاۋىل قويۋعا جانە يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ شەكتەن تىس قىمباتتاماۋىنا قول جەتكىزدى.
قازىر الەمدە ءدارى-دارمەككە بولىنەتىن مەملەكەتتىك قارجى كولەمىن ازايتۋدىڭ يننوۆاتسيا مەن جاڭا تەحنولوگيالارعا سۇيەنگەن باعىتتارى قىزۋ قاراستىرىلۋدا. ماسەلەن, Science جۋرنالىنىڭ جازۋىنشا, ماسساچۋسەتس تەحنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى ءتۇرلى ەكپەلەردى قانعا بەلگىلى مەرزىمدە قوسىلاتىن ميكروسكوپيالىق بيوجىكتەلۋگە بەيىم كاپسۋلالار ارقىلى ءبىر ەكپەمەن اۋىستىرۋ جوباسىن ويلاپ تاپتى. ارينە, بۇل ۆاكتسينالاۋعا بولىنەتىن بيۋدجەتتىك شىعىنداردى ازايتۋدا دا ءتيىمدى.
ال ەلىمىزدە نازارعا ىلىككەن «سك-فارماتسيا» بىرىڭعاي ديستريبيۋتەرىنىڭ قىزمەتى قازىر اشىق الاڭعا شىعارىلىپ وتىر. ياعني, كەلەر جىلعا ارنالعان دارىلەردى ساتىپ الۋ بويىنشا تەندەرلىك راسىمدەردى ونلاين-جۇيە ارقىلى كەز كەلگەن ازاماتتىڭ كورۋىنە مۇمكىندىك جاسالدى. بىرىڭعاي ديستريبيۋتەردىڭ Facebook رەسمي اككاۋنتىندا تەندەرلىك جانە ساراپتامالىق كوميسسيا وتىرىستارىنىڭ كۇن سايىنعى فوتوەسەبى جاريالانۋدا. تۇراقتى تۇردە تەندەر وتكىزىلىپ جاتقان زالدا بەينەجازبا ءتۇسىرىلىپ, مۇراعاتتا ساقتالادى. اتالعان كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اسەمگۇل ەرجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارلىق تاراپتار تەندەرلىك راسىمدەردى ونلاين تارتىپتە قاراپ, شەشىمدەردىڭ قالاي جانە قانداي سەبەپپەن قابىلدانىپ جاتقانىن قاداعالاۋ ارقىلى بەيتاراپتىعىنا جانە ادىلدىگىنە كوز جەتكىزە الادى. ايتا كەتەلىك, تەندەردە جالپى سوماسى 82,4 ملرد تەڭگەنىڭ 484 اتاۋى جاريالانعان. مۇنىڭ ءبىر جاقسى قىرى, 4 جەلتوقسانعا دەيىن تەندەرلىك كوميسسيا مۇشەلەرى مەن ساراپشىلار وتىنىمگە قاتىستى تۇسكەن تولىقتىرۋلاردى قارايدى. قازىر سيرەك كەزدەسەتىن ناۋقاس تۇرلەرىنە ارنالعان ورفاندى پرەپاراتتاردىڭ 45 ءتۇرىن ءبىرىنشى كەزەكتە ساتىپ الۋ ماسەلەسى قارالىپ وتىر. بۇل جۇيە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتە السا, مەديكامەنتتەر قۇنىندا قانشالىقتى وزگەرىس بولماق؟ ءساتىن سالسا, جاڭا جۇيەنىڭ ناقتى ناتيجەسى كەلەر جىلى بەلگىلى بولادى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
