پول ۆالەري سەكىلدى تاڭسارىدە بولسىن, كەشكى بەستە يا تۇستەن كەيىن عانا توسەگىنەن تۇراتىن لامارتينگە ۇقسا, ءتىپتى كوپ جازۋشىنىڭ سۇيىكتى ۋاقىتىنا اينالعان ءتۇن ورتاسىندا جازساڭ دا تۇراقتى بولساڭ جەتەدى. ءبىزدىڭ زامان جازۋشىلاردى تۇندە جازۋعا ماجبۇرلەدى دەسەك, قاتەلەسەر ەدىك. Vigiliae noctae – تۇنگى سەرگەكتىك, رەفرەن سەكىلدى كوپتەگەن جازۋشىلاردىڭ ومىرىندە قايتالانعان.
بيۋففون, گەتە, ۆالتەر سكوتت, ۆيكتور گيۋگو, بودلەر, فلوبەرلەر شەنەۋنىكتىڭ جۇمىسىنا كەلگەنىندەي ۋاقىتىلى جازۋ ۇستەلىنە وتىراتىن. بۇلاي جۇمىس ىستەۋدى ادەتىنە اينالدىرعان جازۋشىلاردىڭ ءتىزىمىن جاساساق, ءتىپتى ۇزاپ كەتەر ەدى. بىراق سولاردىڭ ءبارى ءا دەگەننەن-اق تارتىپپەن جۇمىس ىستەمەگەن. تۇراقتى جازۋ ۋاقىت وتە كەلە قالىپتاسىپ, جازۋشى قالامى توسەلىپ, كلاسسيكالىق شىعارمالار كەزدەيسوق, «باقىتتى» ساتتەردە جازىلمايتىنىن تولىق سەزىنگەندە بەكي تۇسكەن. ادەبيەت تاريحىنداعى ءار جاۋھار تۋىندىنىڭ ار جاعىندا ءتوزىم مەن ەڭبەككە تولى ماشاقاتتى جول جاتىر.
ال ەگەر جوسپارلانعان ۋاقىتتا ويىڭ سان-ساققا جۇگىرىپ, جازۋعا ق ۇلىق تا, كۇش تە جوق بولسا نە ىستەيسىڭ؟ «وتىر» دەيدى مەتەرلينك, جانە ءوزى دە ءۇش ساعات بويى ەشتەڭە جازباي, تەمەكى تارتىپ قانا ۋاقىتىن وتكىزسە دە, جازۋ ۇستەلىنەن تۇرماپتى. «ال مەن بولسام, اق پاراقتى الىپ العاشقى سويلەمدى جازامىن. مەنىڭ سويلەمدەرىم مىسىق سياقتى, قالاي جازسام دا ءتورت اياعى تەڭ تۇسەدى. العاشقى سوزگە وي تىركەسىپ قالام جۇرە كەتەدى», دەيدى تەوفيل گوتە ءوزى تۋرالى.
ەرەكشە تەمپەرامەنتتى, ارىنداعان, ەيفورياعا يكەمدى جازۋشىلار دا بولادى. القىنعان بۇلاق سياقتى قالامدارى مۇلگۋدى بىلمەيدى. وكىنىشكە قاراي بۇنداي جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق مەيرامدارى جازعان دۇنيەلەرىن سالقىن اقىلمەن قايتا وقىعاندا كوڭىلسىز اياقتالىپ جاتادى. ەگەر دە وسىدان كەيىن توقمەيىلسۋلەرى باسىلماسا, ءوز شىعارماسىنا سىن كوزبەن قاراي الماعانى ءۇشىن جاقسى اتتان ايىرىلىپ تىنادى.
ەڭ ناشار جازۋشىنىڭ ءوزى ويىنا كەلگەن ءسوز بەن كەيىپكەردەن باس تارتپايدى. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا تۇرىپ بولسا دا جازادى. ءتىپتى ەشتەڭە جازا الماعان كۇننىڭ وزىندە كەيىن ءبارىن رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن, وي تاپشىلىعىنان, جۇتاڭدىعىنان قۇتىلۋ ءۇشىن ءتارتىبىن بۇزادى.
جازۋشىلىقتا قاتىپ قالعان ەشتەڭە جوق. دۇنيەدە قانشا جازۋشى بولسا, جازۋدىڭ سونشا ءادىسى بار. جازۋ ءادىسى بىردەي ەكى جازۋشىنى تابۋدىڭ ءوزى قيىن شىعار. ەڭ جامانى وقىرمان قولىنا دايىن كىتاپتى العاندا, ونىڭ قالاي دۇنيەگە كەلگەنى تۋرالى ەشقاشان ويلانبايدى. ەرتەڭىن جازۋشىلىقپەن بايلانىستىراتىن جاستاردىڭ دا وسى جازۋ ەڭبەگى تۋرالى ويلانبايتىنى قيىن. ولاردىڭ كوز الدىنا بولاشاق جۇپار اڭقىعان راۋشان گ ۇلىندەي ەلەستەيدى. قولىنا قالام الىپ, ەڭبەكتەنۋگە كىرىسكەندە, ەشتەڭەنىڭ قيالداعىداي ەمەس ەكەنىنە كوزدەرى جەتەدى. سول كەزدە السىزدەر بەرىلەدى دە, جازۋشى بولاتىندار راۋشان گ ۇلىن تىكەنەكتەرىمەن قوسا قابىلدايدى. بىردە جاس موپاسسان فلوبەردىڭ جازۋ ۇستىندەگى كۇيىن كورىپ, ومىرلىك ساباق العانداي بولىپتى. قان قىسىمىنان ءجۇزى سۇرلانىپ, قىزارعان كوزىمەن قولجازباعا ءار سوزبەن, تىركەستى ءمۇلت جىبەرىپ المايىن دەپ ۇڭىلگەن قالپى ولجاسىن مۇقيات كوزدەپ تۇرعان اڭشىدان اينىماپتى, ارىپكە دەيىن مۇقيات زەر سالۋىنىڭ ءوزى ويدىڭ ىرعاعىن بۇزعىسى كەلمەگەن عاجايىپ سەزىمتالدىقتان حابار بەرىپ تۇرعانداي. سوسىن وتە باياۋ جازا باستاعان. جازعان, وشىرگەن, قايتا جازىپ, سىزعان, بەل ورتاسىنان اياماي سىزىلعان جولدىڭ ۇستىنەن باسىنان جازىپ, ۇناماسا سىزۋدان جالىقپاي, كولدەنەڭ تۇرعان بوس جەرلەرگە دەيىن ويىن تۇسىرگەن. بەتى دىرىلدەپ, قاباعىنىڭ ۇستىنەن شىم-شىم تەر اعىپ, موينى سوزىلعان. كارى ارىستان وي مەن ءسوزدىڭ اراسىندا ارپالىسىپ وتىرعانداي.
مۇنداي تىم اۋىر كورىنىس پسيحولوگيادان گورى, شىعارماشىلىق فيزيولوگياعا جاتادى. بۇل تاقىرىپتىڭ وزىندە وتە قىزىقتى تراكتات جازۋعا بولار ەدى. تىنىمسىز, تۇراقتى ەڭبەك ۇستىندەگى جازۋشى بولمىسىنىڭ, ءتۇر-سيپاتىنىڭ قالاي وزگەرۋى دە بەلگىلى دارەجەدە شىعارماشىلىققا اسەر ەتەتىنىن دە ايتپاي كەتۋگە بولماس.
يان پاراندوۆسكيدىڭ
ء«سوز الحيمياسى»
كىتابىنان اۋدارعان
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
