ادەبيەت • 17 قاراشا, 2017

اكىم تارازي. مەن كەيىپكەرىمە اينالامىن

670 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر شىعارمانى جازىپ بىتكەننەن كەيىن «ەندى جازبايمىن» دەپ جۇرەمىن. ءومىر بولعاننان كەيىن ءارتۇرلى نارسەنى كورەسىڭ, بىرەۋمەن ديدارلاسىپ, بىرەۋگە رەنجيسىڭ. ءوزىڭ ءۇشىن جاڭالىق اشىپ قۋاناسىڭ. 

اكىم تارازي. مەن كەيىپكەرىمە اينالامىن

وسىنىڭ ءبارى جينالىپ ءجۇرىپ, تاعى ءبىر دۇنيە جازۋعا ماجبۇرلەيدى. شىعارمانى باستاعاندا بىردەن قالاي بولىپ شىعاتىنىن بىلمەيسىڭ. ماعان تاقىرىپتان بۇرىن, سيۋجەت كەلەدى. كوبىنە ءوزىڭنىڭ, جاقىنىڭنىڭ, دوسىڭنىڭ باسىنان كەشكەن جاعداي. جازباۋعا بولمايتىن حالگە دۋشار بولعاندا, قولىما قالام الامىن. ماقساتىم جازىپ جاريا ەتۋ ەمەس, مازا بەرمەي جۇرگەن دۇنيەدەن «قۇتىلۋ».  

جەتى توم پروزا, ءبىر توم پەسا جازدىم. سوندا ماعان قيىن سوققانى – پەسا جازۋ. كوڭىلىمدى تولقىتقان, جۇرەگىمە اسەر ەتكەن جاعدايلاردى ۇنەمى كۇندەلىگىمە جازىپ جۇرەمىن. سونىڭ ءبارى بولماسا دا, كوبى جازعاندا كومەك بولادى. جۇمىس باستاعاندا ءوزىم­دى ءوزىم قولعا الامىن. تاۋەكەل ەتپەس­ەڭ, جازىلماي قالادى. ءۇي­دىڭ بار شارۋاسىن جارىما تاپسى­رىپ, ويعا العان دۇنيەمدى اياق­تاعانشا قوزعالمايمىن. ادەمى ءسوز ىزدەپ, تىركەس قۋىپ, ۇزاق سوي­لەم جازعاندى ۇناتپايمىن. وقي­عانى كورىپ وتىرىپ, سونى سۋرەتتەپ, تولعانىستارىمدى جازامىن. كە­يىپ­كەرلەرىمە اينالىپ, جاقسى بول­سا جاقسىسىنىڭ, جامان بولسا جا­مان­ىنىڭ جان دۇنيەسىنە كىرەمىن. 

ءپروتوتيپى تالعات بيگەلدينوۆ بولعان شىعارمامدى جازعاندا قاتتى قينالدىم. ويتكەنى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, كوزى ءتىرى قاھارمان تۋرالى جازۋ وڭاي ەمەس ەدى. ءوزىم سوعىستى كورگەن جوق­پىن. ءبىر ۋاقىتتاردا ول جازۋ­­شىلار وداعىنىڭ شىعار­ما­شىلىق ۇيىنە ديرەكتور بولىپ كەلدى. سوندا جاتىر ەدىم, تالعات بيگەلدينوۆ كەلىپ وزىمەن بىرگە الىپ كەتتى. نارىنقول جاقتا, تاۋدىڭ ەتەگىندە بال اراسىن ۇس­تايدى ەكەن. سوندا ءۇش كۇن جات­­تىق. ۇزاق اڭگىمەلەسەمىز. كەش­­كە كەلگەندە تالعات اعانىڭ ايت­قان­دارىن كۇندەلىگىمە جازىپ قويا­مىن. كەيىن قىرعىزستان مەن قازاقستاننىڭ شەكاراسىنداعى تاعى ءبىر دەمالىس ورنىندا ءبىر اپتا بىرگە بولدىق. وندا دا تال­عات اعا – ايتۋشى, مەن – تىڭ­­داۋشى. ادەتتەگىدەي كەشكە كۇن­دەلىگىمە جابىسا كەتەمىن. 

بەس-التى ايدان كەيىن وسىنى نەگە جازباسقا دەگەن وي كەلدى. تالعات بيگەلدينوۆكە ايت­سام: «سەن وسىنى جازۋ ءۇشىن ايتتىم عوي», دەدى ك ۇلىپ. سوندا ماعان اسەر ەتكەن ءبىر سيۋجەت بولدى. فاشيستەر ءبىر ورىس ايەلىن ارا­مەن كەسىپ, قيناپ ءولتىرىپتى. باتىر اعامىز سونى كورگەندە نەمىستەرگە وشىگىپ, كوكتەن وق جاۋ­دىرعان. جانە تەز ءولىپ قال­ما­سىن دەپ, قينالاتىنداي ەتكەن. ادام قاتتى كەكتەنسە جامان عوي. وسى وقيعانى ەستىگەننەن سوڭ بەس-التى كۇن ۇيىقتاي ا­ل­ماي, قو­لى­ما قالام الدىم. كەي­دە وسىن­داي وقيعالار دا جازۋعا يتەرمەلەيدى. 

جازۋدا ۋاقىت تاڭدامايمىن. دايىن بولسام كۇندىز دە, تۇندە دە جازامىن. بىراق ەشقاشان دايىندىقسىز جۇمىسقا كىرىسكەن ەمەسپىن. ابدەن قينالىپ بارىپ جازۋعا وتىرامىن.

كەيدە قاليحان ىسقاق, سا­يىن مۇراتبەكوۆ, رامازان توق­تاروۆ, امانتاي ساتاەۆ سياق­تى دوستارىمنىڭ اڭگىمەسىن تىڭ­دايمىن. ولار جاڭا جازعان شىعارمالارىن وقۋعا بەرەدى. تالقىلايمىز, ايتىسامىز, تارتىسامىز. قىزىلكەڭىردەك بولىپ جاتامىز. بىراق كوڭىلىمىزدە دۇشپاندىق بولمايتىن. ەسەسىنە سول ايتىسىمىزدىڭ كومەگى تيەدى. جازۋشى ادامعا سونداي «تال­قىلاۋلار» دا اسەر ەتەدى. 

ماسكەۋدە وقىعانىمدا تاكەن الىمقۇلوۆپەن كورشى تۇردىم. ىلعي مەنى ەرتىپ اكەتەتىن. شى­عار­ما جازاردا قاتتى كۇيى­نەتىن. (سوق­پاقباەۆ بولسا, جازىپ جۇرگەندە ەشكىممەن حابارلاس­پايتىن عوي).

تاكەن ات بايگەسىن جاقسى كورەتىن, يپپودرومعا الىپ باراتىن. كوڭىل كۇيى جاقسى بول­سا, مەنىڭ قاسىندا ەكەنىمدى ۇمىتىپ, ءان ايتاتىن. كەيدە ەر­تىپ الىپ, قايتاردا «سوڭىمدا قال» دەپ, ءوزى جالعىز ىڭىلداپ كەتىپ بارا جاتار ەدى. مەن وعان وكپەلەمەيمىن. سىرىن بىلەمىن. بىردەڭە جازاردا, تولقۋى سولاي. «ماعان ءۇش كۇن جولاما, جازىپ بىتكەن سوڭ ءوزىم تاۋىپ الامىن» دەيتىن. ءبىر كۇنى ىسقىرىپ تۇرادى, قايتا بايگە كورۋگە بارامىز. اقشا تىگىپ, قاي اتتىڭ بۇرىن, قايسىنىڭ كەيىن كەلەرىنە باستەسىپ جاتاتىن. كەيدە ۇتىپ, كەيدە ۇتىلاتىن ەدى. سونىڭ ءبارى جازۋشى ءۇشىن ماتەريال دەپ تۇسىنەمىن.

جاس كەزىمنەن ءتارتىپتىڭ ادامى بولعاندىقتان, جازۋشى بولۋعا بەل بۋعاندا دا قالىپ­تاسقان داع­دىمنان اينى­عان جوق­پىن. جازۋ­شى بولۋعا نيەت ەت­كەن جاس وقۋدا دا, جازۋدا دا ەڭ­بەك پەن ءتارتىپتى ءبىر جۇيە­گە كەل­تىرگەنى دۇرىس. 

اكىم تارازي,

جازۋشى-دراماتۋرگ,

قر مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى

سوڭعى جاڭالىقتار