نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, باقىلاۋسىز جاھاندىق كوشى-قون الاڭداتپاي قويمايدى.
«كوشى-قون پروتسەسى تۇبەگەيلى قايتا ويلاستىرۋدى تالاپ ەتەدى. ادامزات بالاسىنىڭ بۇكىل تاريحىندا ءدال مۇنداي ايتا قويارلىقتاي دەموگرافيالىق ديسبالانس بايقالعان ەمەس. ەگەر دامىعان ەلدەردەگى حالىق سانى 1 ملرد ادامدى قۇراسا, ال دامۋشى ەلدەردىڭ حالىق سانى 6,5 ملرد ادام. سوڭعى 25 جىلدا حالىقارالىق كوشى-قون سانى 2 ەسەگە ۇلعايىپ, بۇگىندە 250 ملن ادامعا جەتىپ وتىر. بۇعان قوسا, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ مالىمەتىنشە, دامىعان ەلدەردەگى كوشى-قون ۇلەسى 5 پايىزدان 10 پايىزعا دەيىن ارتقان. ونىڭ ىشىندە شامامەن 66 ميلليونى بوسقىندار جانە زاڭسىز كوشىپ-قونۋشىلار», - دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ادامدار نەگىزىنەن كەدەيشىلىك پەن سوعىستاردان قاۋىپتەنگەندىكتەن, جاپپاي قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولىپ جاتىر.
«بۇل الەۋمەتتىك شيەلەنىسكە, قىلمىستىڭ ارتۋىنا جانە جۇمىسسىزدىقتىڭ كۇشەۋىنە اكەپ سوعادى. تاياۋ شىعىس پەن افريكانىڭ بوسقىندار لەگى ەۋروپانى باسىپ, الەۋمەتتىك-ساياسي داعدارىستى تۋىنداتتى, ۇلتتىق پوپۋليستىك جانە اشىق كسەنوفوبتىق كوڭىل-كۇيدى ءورشىتتى. بۇعان قوسا, ليۆان, يوردانيا, تۇركيا سىنى ەلدەر ءۇشىن بوسقىنداردى اسىراۋعا اتالعان ەلدەردىڭ جالپى ىشكى ءونىمىنىڭ 1,5-3 پايىزى جۇمسالادى», - دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار ەلباسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا الەمنىڭ 50-گە تارتا ەلى قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنىن ايتتى.
«تولىقتاي العاندا, سەنىمنىڭ جاپپاي داعدارىسى جايىندا دا اشىق ايتۋعا بولادى. وسىنداي كۇردەلى جاعدايدا ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءپوزيتيۆتى تاجىريبەسىن تابۋ بارىنشا ماڭىزدى دەپ سانايمىن. بۇل رەتتە الەمدىك ساياسات پەن ەكونوميكانىڭ باستى ارەالى, بارلىق دەرجاۆالاردىڭ مۇددەلەرى توعىساتىن جەر ەۋرازيا لايىقتى ورىنعا يە بولا الادى. ەۋرازيا شىن مانىندە قاۋىپسىزدىك, ەكونوميكالىق ءوسىم جانە ديالوگ سالاسىنداعى بىرىكتىرىلگەن كۇن ءتارتىبىن ۇسىنۋعا قابىلەتتى», - دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ ەجەلگى جىبەك جولىن قايتا جاڭعىرتۋ باستاماسى الەمدەگى كۇشەيىپ كەلە جاتقان داعدارىسقا دەر ۋاقىتىنداعى جاۋاپ بولعانىن اتاپ ءوتتى.
«شىندىعىندا, بۇل باستاما «بىرلەسكەن دامۋ ارقىلى تۇراقتىلىقتىڭ» جاڭا گەوەكونوميكالىق پاراديگماسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ دامۋى جالعاسۋدا. ول الەمدىك قولايسىز كونەكتۋرانىڭ بىزگە ىقپالىن تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. 2007 جىلدىڭ 9 ايىندا وداق ەلدەرى اراسىنداعى تاۋار اينالىمى ۇشتەن بىرگە ارتتى.قازىرگى جاعدايدا بارىنشا ينۆەستيتسيالىق جانە يننوۆاتسيالىق الەۋەتكە يە ازيانىڭ, ەۋروپانىڭ جانە سولتۇستىك امەريكانىڭ ءىرى ەلدەرمەن بارىنشا تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە», - دەدى قر پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وداققا ءتۇرلى فورماتتا قوسىلىپ جاتقان ەلدەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. يران, مىسىر, ءۇندىستان, يزرايل, وڭتۇستىك كورەيامەن ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. «جالپى شامامەن 50 ەل قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر», - دەدى ەلباسى.
ءوز سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ «حالىقارالىق تەرروريزم اپاتتى اۋقىمقا جەتىپ وتىر. ول ءۇشىن شەكارا جوق. بۇگىندە جەر شارىنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسى بۇلدىرگى كۇشتىڭ نىسانى بولۋى ىقتيمال. ءۇشىنشى مىڭجىلدىق باستالعالى قازا بولعانداردىڭ سانى سەكىلدى تەراكتىلەردىڭ كولەمى ون ەسە ارتتى. 2016 جىلى تەراكتىلەر 104 ەلدە بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە الەمنىڭ جارتىسى دەپ ايتۋعا بولادى. گەوگرافياسى مەن اۋقىمى بويىنشا ءبىز شارتتى تۇردە ءۇشىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جاعدايىندا تۇرعاندايمىز, ياعني تەررورعا قارسى سوعىسقا قاتىستى», - دەدى.
پرەزيدەنت تەراكتىلەر دامۋشى ەلدەردەن دامىعان ەلدەرگە قاراي اۋىپ بارا جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«قايشىلىقتارعا قاراماستان, الەمدىك وڭىرلىك دەرجاۆالار تاياۋ شىعىستا دايش-پەن كۇرەستە ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋگە قاۋقارلى بولدى. الايدا تالقاندالعان سودىرلار باسقا اۋماقتاردا وشاقتارىن جانداندىرۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىنگەن ابزال. بۇل ءوز كەزەگىندە بارشا ەۋرازيا ءۇشىن كۇردەلى سىن-قاتەر», - دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
