ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان جيىننىڭ العا قويعان ماقساتى جايلى كوپشىلىككە تانىستىرعان باسقوسۋ مودەراتورى, تانىمال عالىم, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يۋلاي شاميلوعلى, اتالمىش شارانى تاريحتىڭ جاڭا پاراعى اشىلعان كۇن دەپ اتاپ ءوتتى. عالىمنىڭ ولاي ايتۋىنا سەبەپ: حالىقارالىق دەڭگەيدە بەدەلى ۇلكەن اتالمىش ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا بۇعان دەيىن قازاق ءتىلى مەن تۇركىتانۋ ماسەلەسى تالقىلانباعان ەكەن. ەكىنشىدەن, بۇل باسقوسۋدىڭ تاعى ءبىر تاريحي ماڭىزى – قازاق ءتىلى ماماندارى مەن وقىتۋشىلاردىڭ حالىقارالىق قاۋىمداستىعىن قۇرىپ, ونىڭ جارعىسىن بەكىتۋ ماسەلەسى دە كونفەرەنتسيانىڭ كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىر.
سونىمەن باسقوسۋدىڭ ماقساتىنا توقتالساق, جيىنعا شاقىرىلعان قوناقتار مەن ءتىل ءبىلىمىنىڭ عالىمدارى ءوزارا پىكىر الماسىپ, تاجىريبە جيناقتاۋمەن قاتار, قازىرگى رۋحاني جاڭعىرۋ بارىسىندا ۇلتتىق سانانىڭ وزەگى سانالعان قازاق ءتىلىن دامىتۋدىڭ باعىتتارىن ايقىنداپ, ونى وقىتۋدىڭ اكادەميالىق ءارى كاسىبي نەگىزدەرىن ويلاستىرىپ, سونداي-اق ۇزدىك يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى تۇركىتانۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرماق.
جوعارىداعىداي تالقىعا تۇسكەن ماڭىزدى تاقىرىپتار مەن وزەكتى پىكىر الماسۋلاردىڭ شىنايى جاناشىرى رەتىندە تانىمال تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمى دا اتالمىش شارادان تىس قالمادى. جيىنعا قاتىسۋشىلارعا اتالعان مەكەمە اتىنان جولدانعان قۇتتىقتاۋ حات وقىلدى. وندا: «بۇگىندە پرەزيدەنتتىك «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ءار الۋان زور جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. وسى باعىتتاعى كوپ مىندەتتەردىڭ ءبىرى – ەلىمىزدە كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرى باي داستۇرگە يە بولىپ كەلگەن تۇركولوگيا عىلىمىن قايتا جاڭعىرتۋ, ونىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرۋ بولىپ تابىلادى.
قازىرگى زامانعى تۇركولوگيا ءوز دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا كوتەرىلىپ, ورەسى كەڭەيىپ, التايتانۋ سالاسىمەن ۇشتاسىپ, ەكىنشى جاعىنان قازاق تىلتانۋمەن دە ەتەنە جاقىندىعى كۇن سايىن ايقىندالۋدا. تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمى مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الدىنا قويعان ماقساتى ورتاق. ول – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ عىلىمىنا ۇلەس قوسىپ, جاڭا ءداۋىردىڭ تالابىنا ساي جاس ۇرپاقتىڭ تاريح ساحناسىنا شىعۋىنا ۇيىتقى بولۋ» دەلىنگەن.
سونىمەن قاتار كونفەرەنتسيانىڭ رۋحاني-قوعامدىق ماڭىزى جايلى پىكىر بىلدىرگەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى ادەسيدا يلەسانمي مىرزا, ءتىلدىڭ ۇلت ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىنە توقتالا وتىرىپ, بۇل جولعى تالقىلاۋدىڭ وزەكتىلىگى – ۇلتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا قاتىستى دەگەندى باسا ايتتى.
«سونداي-اق ءتىل دەگەنىمىز – ادامنىڭ جانى, دەمەك ادامنىڭ جانى ءتىلى ارقىلى بايلانىسادى ءھام بەلگىلى ءبىر توپتىڭ ىشىندەگى قارىم-قاتىناستى كۇشەيتەدى. سول سەبەپتى دە, ءبىز قازاق ءتىلى مەن تۇرىكتانۋ كافەدراسىن اشىپ, قازاق ءتىلىن جاڭعىرتۋدىڭ قاجەتتىلىگىن قولعا الىپ وتىرمىز», دەدى پرورەكتور مىرزا. ءارى قازىرگى تاڭداعى قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋى دە دۇرىس قادام ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كونفەرەنتسيانىڭ العاشقى كۇنى پولشا ەلىندەگى ادام ميتسكەۆيچ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى حەنريك يانوۆسكي, گەرمانياداعى يوحاننەس گۋتەنبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمى يۋليان رەنتشس, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اندرەي فيلچەنكو, اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايگۇل ىسىماقوۆا, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى باستاتقان شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمدار باياندامالار جاساسا, باسقوسۋدىڭ كەلەسى كۇنى تولىقتاي تۇركولوگيا تاقىرىبىنا ارنالدى.
بۇل رەتتە تۇركىتانۋشى عالىمدار تاراپىنان ء«ححى عاسىرداعى تۇركىتانۋ ماسەلەلەرى», «تۇركىتانۋ جانە انتروپولوگيا», «تۇركى تىلدەرىندەگى كوسموگونيالىق فرازەولوگيزمدەر» قاتارلى تاقىرىپتار تالقىعا ءتۇستى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
