سەناتتىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ولگا پەرەپەچينا شارانى اشا كەلىپ, قارجى سەكتورىن قايتا قالىپتاستىرۋ جاعدايىندا قارالىپ وتىرعان تاقىرىپتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل ماسەلە تۋرالى مەملەكەت باسشىسى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
سەناتور ءوز سوزىندە بانك سەكتورىنا تۇتىنۋشىلار سەنىمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, يپوتەكالىق قارىز بويىنشا قايتا قارجىلاندىرۋ, قارىز الۋشىعا ءارتۇرلى كوميسسيالاردى تولەۋ جونىندەگى مىندەتتەمە جۇكتەۋ, سسۋدالىق ەسەپ-شوت اشۋ جانە ونى جۇرگىزۋ ءۇشىن قارىز الۋشىدان تولەم الۋ تۋرالى ايتىلدى. ودان باسقا, ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنىڭ تولەنبەۋىنە, شارت جاساۋ ءتارتىبىنىڭ بۇزىلۋىنا, ورىندالۋىنا جانە توقتاتىلۋىنا بايلانىستى ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءىس-ارەكەتى ساۋالدار تۋىنداتىپ وتىر.
سەناتور جەكەلەگەن ميكروقارجى ۇيىمدارى سىياقىنىڭ جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمەسىنىڭ شەكتى كولەمىن ارتتىرىپ, ميكرونەسيەلەر بەرۋ جانە وعان قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا كوميسسيالار مەن باسقا دا تولەمدەردى زاڭسىز كوبەيتەتىنى تۋرالى اتاپ ءوتتى.
و. پەرەپەچينا تۇتىنۋشىلاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن دە ايتتى. كوميتەت باسشىسى جارنامالار ۇدەي تۇسكەن كەزەڭدە قارجى ونىمدەرىن پايدالانۋ جونىندە ازاماتتاردىڭ سابىرمەن شەشىم قابىلداۋعا ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىنىڭ جەتكىلىكتى بولماۋى ءتۇرلى قاتەرلەر مەن ۇيلەسپەۋشىلىكتەرگە اكەلىپ سوعاتىنى تۋرالى حاباردار ەتتى.
ۇلتتىق بانكى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الپىسباي احمەتوۆ ۇلتتىق بانكىنىڭ باستاماسى بويىنشا 2006-2015 جىلدار ارالىعىندا قارجى قىزمەتىن تۇتىنۋشىلاردى قورعاۋعا ارنالعان 40-تان استام ەرەجە قابىلدانعانىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, سىياقىلار مولشەرلەمەسى كولەمىن بانكىلەر تاراپىنان وزگەرتۋگە, ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن نەسيە سەرىكتەستەرىنە كەپىلدەگى تۇرعىن ءۇيدى سوتتان تىس ساتۋعا تىيىم سالىندى. 2016 جىلى قارىز الۋشىلاردىڭ قارىز الۋ اۋىرتپالىعىن تومەندەتۋگە, ۆاليۋتامەن يپوتەكالىق قارىز الۋشىلاردى ۆاليۋتا باعامدارىنىڭ قۇبىلۋىنان بەرەشەك بولۋعا تاۋەلدىلىكتى الىپ تاستاۋعا, پروبلەمالىق قارىزدارمەن جۇمىس جونىندە بانكىلەردى دەر كەزىندە شارالار قابىلداۋعا ىنتالاندىراتىن تۇزەتۋلەر توپتاماسى قابىلداندى. شەتەل ۆاليۋتاسىندا كىرىسى جوق جەكە تۇلعالارعا شەتەل ۆاليۋتاسىندا يپوتەكالىق قارىز بەرۋگە تىيىم سالىندى.
ۇلتتىق بانكىدەگى قارجى قىزمەتىن تۇتىنۋشىلار قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى باسقارماسىنىڭ باستىعى الەكساندر تەرەنتەۆتىڭ سوزىندە يپوتەكالىق قارىز الۋشىلاردى, بانكىلەردىڭ سالىمشىلارىن قورعاۋ شارالارى, سونداي-اق حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندە جان-جاقتى اقپارات ايتىلدى. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, قايتا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدەگى 20 000-نان استام وتباسىنىڭ جالعىز تۇرعىن ءۇيى (01.10.2017 جىلى 140,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا 22 887 ءوتىنىش ماقۇلداندى) ساقتالىپ قالدى. قابىلدانعان شارالار پروبلەماسى بار قارىز الۋشىلار قوعامدىق بىرلەستىكتەرگە بىرىگۋىمەن, ولاردىڭ باسشىلارى قارىز الۋشىلاردىڭ شاعىمدارىن قاراۋ جونىندەگى ارناۋلى كوميسسيالاردىڭ جۇمىستارىنا تارتىلۋىمەن, داعدارىسقا قارسى مەملەكەتتىك شارالارعا حالىقتىڭ سەنىمى ارتا تۇسۋىمەن كورىنىس تاپتى.
پىكىرسايىسقا قاتىسقان دەپۋتات باقتىباي شەلپەكوۆ كاسىپكەرلەر سەكىلدى قارجى قىزمەتىن تۇتىنۋشىلار قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى پىكىر ايتتى.
پارلامەنتشى ءالي بەكتاەۆ قارىز الۋشىلاردىڭ قارىز اۋىرتپالىقتارىن تومەندەتۋگە, قارىزدى سوتقا دەيىنگى رەتتەۋ جونىندەگى قۇقىقتىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان, كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەرمەن ءوزارا قاتىناستار تۋرالى 2015-2017 جىلدارى قابىلدانعان زاڭناما تۇزەتۋلەرىن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى سۇراق قويدى.
سەناتورلار نۇرلان قىلىشباەۆ پەن عۇمار دۇيەمباەۆتىڭ ساۋالدارى ساقتاندىرۋ سەكتورىنداعى تۇتىنۋشىلار قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە تۇتىنۋشىلار مەن قارجى ۇيىمدارىنىڭ اراسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ساقتاندىرۋ ومبۋدسمەننىڭ ءتيىمدى قىزمەتىنە قاتىستى بولدى.
دەپۋتات داۋرەن ادىلبەكوۆ يپوتەكالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋ جونىندەگى 2015 جىلى قابىلدانعان باعدارلاما تۋرالى ايتا كەلىپ, وسى باعدارلاماعا بۇرىن ەنگىزىلمەگەن قارىزدار ساناتىن قامتۋعا بايلانىستى تۇزەتۋ ەنگىزۋدى ۇسىندى.
پارلامەنتشىلەر سەرگەي پلوتنيكوۆ پەن ولگا پەرەپەچينا ونىمدەر مەن قىزمەت كورسەتۋلەر نارىعىندا ءتيىستى رەتتەۋ تەتىكتەرى جوق ونلايىن-نەسيەنىڭ پايدا بولۋىنا وراي الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
كەزدەسۋدى قورىتىندىلاي كەلىپ, كوميتەت توراعاسى ولگا پەرەپەچينا قارجى نارىعىنىڭ تۇراقتى جانە دايەكتى تۇردە قىزمەت ەتۋىن قامتاماسىز ەتەتىن, ەكونوميكانىڭ, ونىڭ ىشىندە قارجى قىزمەتىنە تۇتىنۋشىلاردىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن قازىرگى زامانعى جانە ساۋاتتى شارالار قابىلداۋدىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
