ەلىمىز وسى جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جاۋاپتى ميسسياسىنا كىرىستى. بۇگىندە ونداعى جۇمىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر جانە قازاقستاندىق تاراپ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كۇن تارتىبىنە قويىلعان ماسەلەلەردىڭ بارلىعىنا بەلسەندى تۇردە قاتىسۋدا. تاراتىپ ايتار بولساق, ەلىمىزدىڭ كەڭەستەگى جۇمىسى قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قاۋىپسىز جانە ءادىل الەم قۇرۋ ءۇشىن جاھاندىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋداعى قازاقستاننىڭ تۇجىرىمدامالىق كوزقاراسى» اتتى ساياسي ۇندەۋىن اشىق پىكىرتالاستا تانىستىرۋدان باستادى. ەلباسىمىزدىڭ ساياسي ۇندەۋى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى اراسىندا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزدى, جاقسى پىكىرلەر ايتىلدى. ناتيجەسىندە بۇل قۇجات بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەن باس اسسامبلەياسىنىڭ رەسمي مارتەبەسىنە يە بولدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋىندە جەتى باسىمدىق كورسەتىلگەن. ولار – يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋعا قول جەتكىزۋ; جاھاندىق سوعىس قاۋپىن جويۋ جانە جەر-جەرلەردەگى قاقتىعىستاردى رەتتەۋ; ورتالىق ازيادا بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك, ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ جونىندەگى وڭىرلىك ايماق ۇلگىسىن قۇرۋ; حالىقارالىق تەرروريزم مەن زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمىنە قارسى ءىس-قيمىل; افريكا قۇرلىعىندا ۇلتتىق تاتۋلاسۋ مەن بەيبىتشىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا حالىقارالىق كۇش-جىگەر جۇمساۋ, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتى دامۋ اراسىندا اجىراماس بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋ جانە قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەن بۇۇ-نىڭ بۇكىل جۇيەسىن ءححى عاسىردىڭ قاۋىپتەرى مەن سىن-قاتەرلەرىنە بەيىمدەۋ.
قازىرگى كەزدە قازاقستان قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ الاڭىن يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن ونى تاراتپاۋ جونىندەگى ۇستانىمىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن بارىنشا پايدالانىپ كەلەدى. مىسالى, ەلىمىز كحدر جونىندەگى كوميتەت پەن يران جونىندەگى كوميتەتتىڭ جۇمىستارىنا بەلسەنە قاتىسۋدا. سەبەبى, سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق-زىمىراندىق باعدارلاماسى بۇگىندە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ەڭ باستى سىن-قاتەرلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بىرنەشە رەت مالىمدەمە جاسادى. ەلباسىمىز ءوزىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىندە اتاپ كورسەتكەندەي, سوڭعى جىلدارى الەمدە كۇش قولدانۋ مەن تۇراقسىزدىقتىڭ ءورشي ءتۇسۋى بايقالۋدا. اسكەري ءىس-قيمىلداردىڭ سالدارىنان بوسقىنعا ۇشىراعاندار سانى ارتىپ, ول 60 ميلليون ادامنان اسقان. وسىعان وراي قازاقستان اۋعانستان مەن سيرياداعى, يران مەن تاياۋ شىعىس جانە باسقا دا «وتتى نۇكتەلەردەگى» ساياسي احۋالدى رەتتەۋ ماسەلەسىنە ۇلەس قوسا بەرمەك.
ەلىمىز بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىك قىزمەتىنە كىرىسكەلى بەرى اشىق پىكىرتالاستاردى قوسا العاندا, كەڭەستىڭ 130-دان استام رەسمي وتىرىستارىنا, 70-كە جۋىق رەسمي ەمەس كونسۋلتاتسيالارعا قاتىستى. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق ديپلوماتتار قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىندا كولۋمبيادا, گايتيدە, ورتالىق افريكانىڭ چاد كولى اۋدانىندا ساپاردا بولدى. ۆاشينگتوندا اقش پرەزيدەنتىمەن, مەملەكەتتىك حاتشىسىمەن جانە بىرقاتار كونگرەسس مۇشەلەرىمەن كەزدەستى. بۇلاردان بولەك, قازاقستان دەلەگاتسياسى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 20-دان اساتىن قارارىن, قاۋىپسىزدىك كەڭەسى توراعاسىنىڭ جەتى مالىمدەمەسىن, تاعى باسقا دا قۇجاتتاردى قابىلداۋعا ەرەكشە ۇلەس قوسقانىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. وسىنداي اۋقىمدى ءىس-شارالاردىڭ قاتارىنا قازاقستاندىق ديپلوماتتار مەن بىرقاتار لاۋازىم يەلەرىنىڭ اشىق پىكىرتالاستارعا قاتىسىپ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى وتكىر ماسەلەلەردى كوتەرۋىن دە قوسۋعا بولادى.
التى جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى اتىس-شابىس, جارىلىستاردان ابدەن مەزى بولعان سيريا حالقىنىڭ جاعدايى وتە اۋىر. كەزىندە ونداعى سوعىستى توقتاتۋعا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ءىرى مەملەكەتتەر ارەكەتتەنگەن دە ەدى. ودان ناقتى ناتيجە شىعا قويماعانى جانە راس. كەيىن بۇعان قازاقستان تاراپى ارالاسىپ, سيريا داعدارىسىن رەتتەۋ جولدارىن قاراستىرۋعا باعىتتالعان كەزدەسۋلەردى ەلوردامىز – استانا قالاسىندا وتكىزۋدى ۇسىندى. بۇگىنگە دەيىن الەمدىك قوعامداستىققا «استانا پروتسەسى» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى سيريا داعدارىسىنا بايلانىستى التى كەزدەسۋ ءوتتى. مۇنداي كەزدەسۋلەر الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرمەك. بۇل ماسەلەدە ەلباسىمىزدىڭ بەدەلى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ بىتىمگەرشىلىك الەۋەتى ەرەكشە ءرول اتقاردى.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلەلەردىڭ 70 پايىزعا جۋىعى افريكاداعى قاقتىعىستاردى رەتتەۋگە ارنالعان. وسى رەتتە قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە سايلانۋى كەزىندەگى جەتىستىك فاكتورلاردىڭ ءبىرى افريكا قۇرلىعى تاراپىنان العان قولداۋ بولىپ تابىلادى. ويتكەنى افريكا ەلدەرى قازاقستاندىق ديپلوماتيانىڭ افريكا ءمۇيىسى, سونداي-اق بۇكىل قۇرلىقتا ۇلتتىق تاتۋلاسۋ جانە بەيبىتشىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا حالىقارالىق كۇش-جىگەرگە بارىنشا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ەلىمىزدىڭ سومالي/ەريتەريا جونىندەگى كوميتەتىنە توراعالىعى ناتيجەلى بولادى جانە سەنىمنەن شىعادى دەگەن ويدامىز. بۇعان قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولعان العاشقى جارتى جىل ىشىندە افريكا تاقىرىبى بويىنشا 80-نەن استام وتىرىستار مەن كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋى دالەل بولماق. قازاقستاندىق دەلەگاتسيا سول وتىرىستاردىڭ بارلىعىنا بەلسەندى تۇردە قاتىستى جانە قاتىسا بەرمەك.
ال قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2018 جىلعى قاڭتار ايىنداعى روتاتسيالىق توراعالىعى ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنىڭ شارىقتاۋ شەگى بولادى. توراعالىق مەرزىمى ءبىر اي, مەملەكەتتەر ونىڭ جۇمىسىنا اعىلشىن ءتىلى ءالىپبيى تارتىبىمەن كەزەكتەسىپ باسشىلىق جاسايدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز توراعالىعىنىڭ ءتۇيىندى ماسەلەسى – ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان بويىنشا بۇۇ-نىڭ قۇجاتىن قابىلداۋعا بايلانىستى. وعان دەيىن كەڭەس مۇشەلەرى مەن قازاقستان ءۇشىن قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن ماسەلەلەردى كەلىسۋ جانە پىسىقتاۋ جونىندەگى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. توراعالىقتان كەيىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋ شارالارى قولعا الىنادى. سونىمەن قاتار ەلباسىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدەگى اشىق پىكىرتالاس وتكىزۋ دە جوسپارلانىپ وتىر.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىك ەلىمىزدىڭ الەمدىك اۋقىمداعى ءرولىن ارتتىرادى, حالىقارالىق كەلىسسوزدەردە جاھاندىق پروتسەستەردىڭ تۇراقتى جانە جاۋاپتى قاتىسۋشىسى رەتىندەگى پوزيتسياسىن نىعايتادى. سونداي-اق وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەستى جانداندىرۋعا كۇش سالادى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
