باسقوسۋعا «ميراس» رەسپۋبليكالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ماۋلەن اشىمباەۆ جەتەكشىلىك ەتتى.
«وتكەن اپتادا عانا پارلامەنت قابىرعاسىندا لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا ۇلگىسى العاش رەت تانىستىرىلعانى بارىمىزگە بەلگىلى. سودان كەيىن بۇل ماسەلە ەل ىشىندە قىزۋ تالقىلانىپ, قوعام تاراپىنان سان ءتۇرلى ۇسىنىس, پىكىرلەر ايتىلىپ جاتىر. بۇلاي بولۋى زاڭدىلىق تا شىعار. وسى ورايدا, قۇرامىنا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى مەن تانىمال تۇلعالار ەنەتىن رەسپۋبليكالىق ۇيىم رەتىندە ءبىز دە لاتىن الىپبيىنە قاتىستى ءۇن قوسقاندى ءجون سانادىق. ونداعى ماقساتىمىز – قالىڭ ەل تالقىلاپ جاتقان ماسەلەگە قاتىستى ءوزىمىزدىڭ سىن-ەسكەرتپەلەرىمىزدى ايتىپ, قولداۋىمىزدى ءبىلدىرۋ ەدى», دەدى ول.
سودان كەيىن نەگىزگى باياندامانى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ەردەن قاجىبەك پەن ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى ەربول تىلەشوۆ جاسادى.
ء«بىزدىڭ ءتىلىمىز – ەلباسى ايتقان رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ نەگىزى ءارى ىرگەتاسى دەپ ايتساق بولادى. رۋحاني جاڭعىرۋ – جان دۇنيەمىزدىڭ وزەگى. سوندىقتان دا بۇل ەڭ ماڭىزدى ماسەلە. ال مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا قويعان بىرنەشە باعىتتىڭ ەشبىرىن دە ءتىلسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. ەندەشە ءتىلىمىزدى لاتىن تاڭباسىمەن بەلگىلەۋدە ءبىز, ەڭ الدىمەن, ەنگىزگەلى وتىرعان لاتىن گرافيكاسىن ءوزىمىزدىڭ ءتول تابيعاتىمىزعا مەيلىنشە باعىندىرۋىمىز قاجەت», دەگەن ەردەن زادا ۇلى, ءالىپبي اۋىستىرۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىندە كەيبىر ماسەلەلەرگە ءجىتى نازار اۋدارىلعانىن دا اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ تاريحىنا كوبىرەك كوڭىل بولىنگەن. سول سياقتى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ دە تاجىريبەسى مۇقيات زەردەلەنگەن.
«ماسەلەن, تۇركيا 7-8 اي ىشىندە لاتىن الىپبيىنە كوشەمىز دەپ اسىعىستىق جاساۋ سالدارىنان «ق», «ڭ» سەكىلدى ءتول دىبىستارىن جوعالتىپ السا, ازەربايجان حالقى لاتىن تاڭباسىنا كوشۋ ارقىلى ابايسىزدا «گ»-گە اينالىپ كەتكەن «ق» ارپىمەن قايتا قاۋىشتى. سوندىقتان دا, بىزگە جىل سوڭىنا دەيىن كۇللى قازاق جۇرتى بولىپ لاتىن تاڭباسىنا نەگىزدەلگەن جاڭا ءالىپبي جوباسىن تالداپ, تارازىلاپ, بەلگىلى ءبىر شەشىمگە كەلۋىمىزگە مۇمكىندىكتەرىمىز بار. وعان قوسا, ونى كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزگەنگە دەيىن الدىمىزدا ءتورت جىلىمىز بار. ەندەشە, بۇل ماسەلەنى ەل بولىپ, ەلەكتەن وتكىزىپ, ءتيىمدى شەشىم قابىلدايتىنىمىزعا سەنىمدىمىن», دەدى ە.قاجىبەك.
ال تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءارى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ءسوز العان ەربول تىلەشوۆ بولسا, لاتىن تاڭباسىنا نەگىزدەلگەن جاڭا ۇلگىدەگى الىپبيدە كورسەتىلگەن 8 ديگرافتى قيىنسىنۋدىڭ قيسىنسىز ەكەندىگىن كەسىپ ايتتى.
ء«بىز قوعام تالقىسىنا ۇسىنعان جوبامىزداعى 8 ديگرافتىڭ بەسەۋى كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جان ءۇشىن جات ەمەس. ولار حالىقارالىق شەڭبەردە بىزگە دەيىن دە كەڭىنەن قولدانىسقا ەنىپ, كوز ۇيرەنىپ, كوڭىل سەنگەن دەسەك تە بولادى. «تىڭنان تۇرەن سالىپ» جاڭادان ويلاپ تاۋىپ, ۇسىنعانىمىز – ەكى ارىپتەن قۇرالعان ديگرافتار ارقىلى ءۇش تاڭبانى بەلگىلەگەنىمىز ەدى. ونىڭ ءوزىن دە ءبىز احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ ەڭبەكتەرىنە جۇگىنە وتىرىپ, بارىنشا ءتول تاڭبامىزدىڭ تابيعاتىن ساقتاۋعا تىرىسىپ باقتىق. بىلە-بىلسەك, الەمدە سەگىز ەمەس, ون ەمەس, ءتىپتى 20 ديگرافى بار الىپبيلەر دە بار. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ويىمىزشا, قوس تاڭبا ارقىلى ءبىر ءارىپتى بەلگىلەۋ ماسەلەسىنە ۇركە قاراۋدىڭ قاجەتى جوق سياقتى», دەدى ول.
تالقىلاۋدا ءسوز العان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ جالاڭ ۇرانعا سالىنباي, اركىم ءوز سالاسىندا كاسىبي مامان رەتىندە اينالىسۋ كەرەكتىگىن كوپشىلىكتىڭ قاپەرىنە سالدى.
ەلباسىمىز ون ويلانىپ, سان تولعانىپ بۇل ماسەلەگە تياناقتى دايىندىقپەن كىرىسۋدى تاپسىردى. ەندىگى جەردە بۇل ماسەلەمەن وسى ىسپەن كاسىبي تۇرعىدا شۇعىلدانىپ جۇرگەن ناعىز ماماندار اينالىسقانى ءجون. مەن ءوزىم فيلولوگ بولسام دا, لاتىن تاڭباسىن انىقتاۋ ءىسىن لينگۆيست عالىمداردىڭ ەنشىسىنە قالدىرار ەدىم. قازاق ءتىلى الەمدەگى وراسان زور باي تىلدەردىڭ قاتارىنا جاتادى. تەك وسى بايلىعىمىزدى ساقتاي بىلەيىك. ونى كۇلكىگە اينالدىرۋدان قورعاپ, قولدانۋعا قولايسىز ەتپەيىك. سەبەبى قازاقتىڭ ءتىلى اقيقاتىندا ءمىنسىز ءتىل», دەدى م.جولداسبەكوۆ.
كەڭەسكە قاتىسۋشىلار اراسىندا وربىگەن اڭگىمە جەلىسى دە تارتىستى بولدى. بەينەكونفەرەنتسيا ارقىلى ونلاين-رەجىمدە وتكەن جيىندا الماتى قالاسىنان بايلانىسقا شىققان ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءالىمحان جۇنىسبەك قازىرگى قولعا الىنىپ جاتقان تىرلىكتىڭ ءبارى ءبىز ءۇشىن ەمەس, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جاسالىنىپ جاتقان دۇنيە ەكەنىن باسا ايتتى. سونداي-اق وتىرىستا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دارحان مىڭباي مەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بەكبولات تىلەۋحان, قوعام قايراتكەرى الدان سمايىل مەن ورازكۇل اسانعازى ءسوز الىپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تۇششىمدى وي, سالماقتى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
