ساياسات • 15 قىركۇيەك, 2017

ەسمۇحان وباەۆ. لاتىن قارپى قازاققا جات ەمەس

545 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلدىڭ كەلەشەگىنە تىكەلەي قاتىسى بولا تۇرا, بۇرىن بىرنەشە رەت كۇن تارتىبىنە قويىلعانىنا قاراماستان, كەيىنگە ىسىرىلىپ قالا بەرەتىن, بىراق حالىق تاعدىرى ءۇشىن ماڭىزى زور شارۋانىڭ ەرتە مە, كەش پە, قولعا الىناتىن كەزى بولادى.

ەسمۇحان وباەۆ. لاتىن قارپى قازاققا جات ەمەس

مىنە, سول ءسات بۇگىن تۋدى. كوكەيدەگى كۇمان دە, ەكونوميكالىق قيىن­دىق تا ەندى وعان تەجەۋ بولا المايدى. اسىرەسە مەملەكەت ءوز تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكى­زىپ, بولاشاقتى باياندى ەتۋدىڭ بارلىق جولى بەكىتىلىپ, ونى حالىقتىڭ ەرتەڭگى كۇنىمەن بىرگە قاراستىرىپ وتىرعان جاۋاپتى كەزەڭدە تاعدىرلى ماسەلەلەردىڭ ماڭىزى ءتىپتى ارتا تۇسەدى. تاۋەلسىز ەلىمىز ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ انىق­تاۋىشى ىسپەتتى انا ءتىلىمىزدى لاتىن الىپ­بيىنە كوشىرۋگە بايلانىستى العاشقى قادامىن جاسادى. ءالىپبي اۋىستىرۋ ماسەلەسى وسىعان دەيىن بىرنەشە مارتە كوتەرىلگەنىمەن, ىلعي شەگەرىلىپ كەلگەن بولسا, جوبانىڭ قابىل­دانۋى­نا جاۋاپتى ازاماتتارىمىز حالىقتىڭ قۇلاعىن ۇيرەتىپ, بىرلىككە سىزات تۇسىرمەي, ازىرلىك كەزەڭدەرىنەن بىرتە-بىرتە وتكەننەن كەيىن عانا تالقىعا سالۋدى ءجون دەپ شەشكەنىنەن بولار. 

مەن لينگۆيست ەمەسپىن, ارحيۆ اقتارىپ وتىرعان تاريحشى عالىم دا ەمەسپىن, ء«تىلدى», ء«تۇسىندىرۋدى» قاجەت ەتپەيتىن ونەردىڭ توڭى­رەگىندە جۇرسەم دە, لاتىن قارپىنىڭ قابىل­دانۋىن قولدايمىن. ويتكەنى لاتىن دەگەن دۇنيە قازاق جۇرتىنا جات, تاڭسىق نارسە ەمەس. سوعىس باستالعانعا دەيىن وسى قارىپپەن قارا تانىپ, وسى الىپبيمەن ساۋات اشقان قازاقتىڭ ەشقايسىسىنىڭ دامىماي, دالادا قالعانىن كورگەنىمىز جوق. كەرىسىنشە, تاپ وسى كەزەڭدە ءومىر سۇرگەن قازاق حالقى ءۇشىن بۇل رۋحاني, مادەني, اعارتۋ, ەكونوميكالىق سالالار بويىنشا ۇلكەن سەكىرىس جاساعان التىن ارالىق بولىپ تاريحتا قالدى. ءبىراز جاستى ەڭسەرگەنىمىزبەن, وسى قارىپتىڭ بارىمەن بالا كۇنىمىزدەن تانىسپىز, كوكەيدە جاتتالعان, كوز الدىمىزدا ءالى كۇنگە سايراپ تۇر. بار بولعانى, ءبىز لاتىن قارپىن نەمىس ءتىلى دەپ وقىعان ەكەنبىز. ال بۇگىنگى تەحنولوگيالاردىڭ قارىشتاپ العا باسىپ, جاھاندىق قويان-قولتىق بايلانىسقا ءبارىمىز مۇددەلى بولىپ وتىرعان زاماندا جاس ۇرپاقتىڭ وسى قارىپتەرگە نەگىزدەلگەن الىپبيمەن قارىم-قاتىناس جاساعانى كوپ ءتۇيىندى شەشىپ بەرەتىنى انىق. 

قوعامدا لاتىنعا ءوتۋ ماسەلەسى الدەقاشان ءپىسىپ-جەتىلدى, تەك جان-جاعىن سالماقتاپ, سارا­لا­عان دۇرىس شەشىم قاجەت. ارينە, جوبانى تالقى­لاۋ بارىسىندا تالاس-تارتىس, كوزقاراس قايشىلىعى دا ورىن الاتىنى زاڭدىلىق. ناتي­جەسىندە جۇمىس كوميسسياسى جاۋاپتى مەكە­مەلەرمەن ورتاق مامىلە جاساي وتىرىپ ۇلتى­مىز ۇتىلمايتىن, زاماناۋي تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن ءالىپبي ۇسىنسا, بۇگىنگى قايشىلىق تا, قيىندىق تا ۇمىت قالارى ءسوزسىز. 

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, 
پروفەسسور

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار