ەلباسى 2012 جىلدىڭ 14 جەلتوقسانىندا جاريا ەتكەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا: «2030» ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن نەگىزگى مىندەتتەر ورىندالدى, قالعاندارى ورىندالۋ ۇستىندە. بۇگىنگى كۇنى ءبىزدىڭ ارقايسىمىز «2030» ستراتەگياسى ىسكە استى, زاماناۋي قازاقستان ورنىقتى دەپ ايتا الامىز. بۇل – ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدىڭ, تاباندى دا قاجىرلى ەڭبەگىمىزدىڭ ناتيجەسى, ۇمتىلىستارىمىز بەن ۇمىتتەرىمىزدىڭ جاندى كورىنىسى. ءبىز ءوز جەتىستىكتەرىمىز ءۇشىن ماقتانىش سەزىمىنە بولەنەمىز», دەگەن ەدى. بۇل ءسوز حالىققا رۋحاني كۇش بەرەدى.
سول 2012 جىلعى جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىقتاردى ەندى جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋعا شاقىردى. ەلدىڭ الداعى باعىت-باعدارى قانداي ەكەندىگىنە توقتالعان پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ: «قازاقستان 2050 جىلعا قاراي الەمنىڭ ەڭ دامىعان وتىز ەلىنىڭ قاتارىندا بولۋعا ءتيىس», دەگەن ۇلكەن ماقساتتى العا تارتتى.
كەمەل كەلەشەكتى الدىن الا بولجاي بىلەتىن سارابدال ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىن الەمدەگى ەڭ جوعارى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋىن ۇلتتىق ساياسي دامۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزە وتىرىپ, وسى ۋاقىت ىشىندە باعىندىرىلۋعا ءتيىستى باسىمدىقتاردى دا بەلگىلەپ بەردى. اسىرەسە, ەلدىڭ كۇش-قۋاتىن بىلدىرەتىن ەكونوميكا سالاسىندا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر جاسالاتىنىنا توقتالدى. ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي قازاقستان ءوزىنىڭ وندىرىستىك اكتيۆتەرىن ەڭ جاڭا تەحنولوگيالىق ستاندارتتارعا سايكەس تولىقتاي جاڭارتۋى ءتيىس ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
شىنىمەن دە, وتكەن كەزەڭ ىشىندە «الدىمەن – ەكونوميكا, cودان سوڭ – ساياسات» دەگەن قازاقستاندىق دامۋ فورمۋلاسى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەپ كەلەدى. كوپتەگەن باعدارلاما قابىلداندى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەكپىنى ارتىپ, تۇراقتىلىعى ساقتالىپ, دامۋ دەڭگەيى قۋاتتى قارقىن الدى. بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەلگەن, كوپتەگەن ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن شايقالتىپ جىبەرگەن جاھاندىق داعدارىستارعا توتەپ بەرە الدىق.
ءيا, ءبىز الاڭسىز وتىرعان جوق ەدىك. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قارجى داعدارىسىنا قارسى مەملەكەتتىك باعدارلامالار جەدەل جاسالىپ, ىسكە اسىرىلدى. بىرقاتار زاڭعا شۇعىل تۇردە تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. سونىڭ ارقاسىندا كۇردەلى كەزەڭدەردى ەركىن ەڭسەرە بىلدىك. مۇنى كەزىندە حالىقارالىق ساراپشىلار دا اتاپ وتكەن ەدى.
2012 جىلعى جولداۋىندا ەلباسىمىز: «جاھاندىق داعدارىستىڭ جالعاسۋىنىڭ اسەرىنەن الەمدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەر ءبىزدى ۇرەيلەندىرمەيدى. ءبىز ولارعا دايىنبىز. ءبىزدىڭ ەندىگى مىندەتىمىز – ەگەمەندىك جىلدارى قول جەتكىزگەننىڭ بارلىعىن ساقتاي وتىرىپ, ءححى عاسىردا ورنىقتى دامۋدى جالعاستىرۋ. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – 2050 جىلعا قاراي مىقتى مەملەكەتتىڭ, دامىعان ەكونوميكانىڭ جانە جالپىعا ورتاق ەڭبەكتىڭ نەگىزىندە بەرەكەلى قوعام قۇرۋ», دەگەن تۇجىرىمدى ويىن ايتقان بولاتىن.
سودان بەرگى ۋاقىتتا جاھاندىق باسەكەلەستىكتىڭ ءوسۋى جانە الەمدەگى تۇراقسىزدىق جاعدايىندا, كەزدەسكەن كەدەرگىلەرگە قاراماستان, ەلىمىز العا قويعان ماقساتتارىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن جەتىپ كەلەدى. «نۇرلى جول» ەكونوميكالىق ساياساتى جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان سوڭ, العاشقى جاڭعىرۋدى جۇزەگە اسىرىپ, بارلىق سالادا تۇبەگەيلى رەفورمالار جاساعان بولسا, ەكىنشى جاڭعىرۋ «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىنىڭ قابىلدانۋىمەن جانە جاڭا ەلوردا – استانانىڭ سالىنۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولدى. وتانىمىز سول تۇستا ءوز بولاشاعىن انىقتاپ العان ەل رەتىندە جاڭا دامۋ جولىنا تۇسكەن ەدى.
ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى «بولاشاعىن ايقىنداپ, سىن-قاتەرلەردى كۇتىپ وتىرماستان, وعان تاباندى تۇردە قارسى تۇرا الاتىن حالىق قانا جەڭىسكە جەتەدى» دەگەن پايىمدى ويى ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ كوڭىلىنە قونىمدى بولعان قاناتتى سوزگە اينالدى.
الەمدە كەزەكتى – ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا باستالعانىن ەسكەرتكەن ەلباسى قازاقستاندى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندە مىندەت قويدى. ەلدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتتى.
بارلىق سالادا ىرگەلى وزگەرىستەر بولماق. ەكونوميكا, ونەركاسىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, كولىك پەن لوگيستيكا, قۇرىلىس سەكتورى جانە باسقا سالالار دا الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءتيىس. ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋ – ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتۋىمىزدىڭ باستى فاكتورى. ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا دا وڭ وزگەرىستەر جاسالماق.
ەلباسى نەگىزگى باعىتتار مەن الدا تۇرعان مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. وسى مىندەتتەردى ورىنداپ, ماقساتىمىزعا جەتۋ ءۇشىن بارلىعىمىز بىرگە جۇمىلا ەڭبەك ەتۋىمىز قاجەت. تەك سوندا عانا كوزدەگەن ماقسات-مۇراتىمىزعا, اسقاق ارمانىمىزعا قول جەتكىزۋگە بولادى دەپ ويلايمىن. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەپ حالىق بەكەر ايتپايدى. ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىندا كورسەتىلگەن باعىتتاردىڭ بارلىعى بىزدەر ءۇشىن جانە بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جاسالىپ جاتقانىن قازاقستان حالقى جاقسى ءتۇسىنىپ, ءبىر ادامداي قولداپ وتىر.
ەلباسى ايتقانداي, ءوز بويىمىزدا جانە بالالارىمىزدىڭ بويىندا جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى تاربيە-
لەۋىمىز كەرەك. ءار اتا-انا ءوز وتباسىندا قازاق ەلىنىڭ بولاشاعىنا ادال قىزمەت ەتەتىن, ار-نامىسى بيىك, پاراساتتى ۇرپاق تاربيەلەسە, ەلدىڭ دامۋىنا قوسقان ناقتى ۇلەسى بولماق.
ءار ەلدىڭ وزىندىك دامۋ جولى بولاتىنى سياقتى, وزىندىك ءداستۇرى, ۇستانىمدارى, ۇلتتىق جانە مەملەكەتتىك قۇندىلىقتارى بولاتىنى ءسوزسىز. قازاقستاننىڭ قالىپتاسقان ءداستۇرى بار. ۇلتارالىق كەلىسىم, ىنتىماق پەن بىرلىك بارلىق ءىسىمىزدىڭ ءونىمدى بولۋىنا نەگىز قالاپ وتىر. وسى ەلدىڭ ازاماتىمىن دەگەن كەز كەلگەن ادام «قازاقستان – تۋعان وتانىم!» دەپ ماقتان تۇتادى, وسى مەملەكەتتىڭ جەتىستىكتەرىنە قۋانادى. ءار ادام ەڭبەكتە بولسىن, ءبىلىم مەن عىلىمدا بولسىن ەلدىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسادى. سونىمەن قاتار ءارتۇرلى عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ جارىستارىندا, سپورتتا قازاقستاننىڭ نامىسىن قورعايدى.
ەل ازاماتى مەملەكەتتىك ءتىلدى قۇرمەتتەيدى. مىسالى, ءوزىم قازاق جەرىندە تۋىپ-ءوستىم, جوعارى ءبىلىم الدىم. بۇگىنگى تاڭدا ەل قاتارلى ەڭبەك ەتىپ جاتقانىمدى ماقتان تۇتامىن. مەملەكەتتىك تىلدە ەركىن سويلەپ, جازا الامىن. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. ءوزىڭ تۋعان جانە تۇرىپ جاتقان ەلدىڭ ءتىلىن ءبىلۋ ءبىر جاعىنان پارىزىڭ بولسا, ەكىنشىدەن, وزىڭە كوپتەگەن جاقسىلىقتار سىيلايتىنى انىق. ءتىل بىلگەن ادامنىڭ مۇمكىندىكتەرى دە مول. ءارى ءوز ورتاڭدا قۇرمەتكە بولەنەسىڭ. دوستارىڭ مەن سىيلاساتىن ادامدارىڭ كوپ بولادى.
ەلباسىنىڭ بارلىق باستامالارى, بەرگەن تاپسىرمالارى تولىقتاي جۇزەگە اسىپ كەلەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ «قازاق ەلىنىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە» دەپ ايتقانى ەسىمىزدە. بايقاپ قاراساق, قازاقستاندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. الەمگە تانىلۋى دا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. تاياۋ كەلەشەكتە قازاق ءتىلىنىڭ قاجەتتىلىگى ودان سايىن ۇلعايا تۇسەتىنى انىق. سوندىقتان ءوزىن وسى ەلدىڭ پاتريوتى سانايتىن ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلگەنى ءجون. ويتكەنى, ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, ەل دامۋىنان قالماعان, ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرىپ وتىراتىن ادام عانا جەتىستىككە جەتەدى.
تاتيانا ەرەمەنكو,
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناما ينستيتۋتى»
مەملەكەتتىك مەكەمەسى
لينگۆيستيكا ورتالىعىنىڭ
عىلىمي قىزمەتكەرى
