اقمولا وبلىسىنىڭ ديقاندارى ءۇشىن قازىر جۇمىستىڭ ناعىز قىزعان شاعى. وراق ناۋقانى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ ۇستىنە بيىلعى ەگىن القاپتارىنداعى كۇردەلى فيتوسانيتارلىق جاعداي دا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ وسىمىنە كەدەرگى بولا المادى. ەندىگى مىندەت ءارتاراپتاندىرۋ ارقىلى 4750,4 مىڭ گا القاپقا سەبىلگەن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ىسىراپسىز جيناپ الۋ.
بيىل ءداندى داقىلدار مەن بۇرشاق داقىلدار 4323,2 گا القاپقا سەبىلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشىمەن بىردەي دەڭگەيدە. سول سياقتى 18,3 مىڭ گا القاپقا ەگىلگەن كارتوپ پەن 4,3 مىڭ گا القاپقا وتىرعىزىلعان جەمىستەر كولەمى دە وتكەن جىلعى كورسەتكىشپەن شامالاس. تيىسىنشە 257,2 مىڭ گا القاپقا ەگىلگەن مايلى داقىلدار كولەمى وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا 37,4 مىڭ گا ارتىق. ونىڭ باستى سەبەبى مايلى داقىلدارعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىمەن جانە ونى ەگۋدەگى قولايلىلىقپەن تۇسىندىرىلەدى. ەگىن القاپتارىنداعى ءداندى داقىلداردى ورىپ الۋ ءۇشىن 8668 دانا كومباين جۇمىلدىرىلعان. سونىڭ ىشىندە 2658 داناسى زاماناۋي ونىكتى جۇمىس ىستەيتىندەر ساناتىندا. ونىڭ ۇستىنە اعىمداعى جىلى 1 كومباينعا 500 گا القاپتى ورۋ سالماعى تۇسسە, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 541 گا قۇراعانى بەلگىلى. ەگەر جاعداي وسىلايشا قالىپتاسسا, وندا وراق ناۋقانىن 25 كۇندە بىتىرۋگە بارلىق جاعداي بار. وبلىستا 2466 جاتكا, 4763 دانا جۇك كولىگى جانە 7674 تراكتور تىركەمەسىمەن جۇمىسقا جۇمىلدىرىلىپ وتىر. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى مۇرات بالپان وتكەن جىلى وبلىس 1 ملن 800 توننا استىقتى ەكسپورتقا شىعارعاندىعىن العا تارتىپ, بيىل دا وسى مەجەدەن شىعاتىندىقتارىن ايتىپ وتىر. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاقستاندىق استىققا دەگەن سۇرانىس بار جانە وتكىزۋ نارىعى دا قالىپتاسقان. استىق پەن ۇن الەمنىڭ 23 ەلىنە جونەلتىلەدى ەكەن.
ەلباسى جاقىندا عانا ارنايى بارىپ كورگەن «ۇماي جەر» جشس بيىل گەكتارىنا 25-30 تسەنتنەر استىق جيناپ, ءوز ونىمدەرىن شەتەلدەرگە ساتۋعا ىقىلاستى ەكەندىگىن بايقاتىپ وتىر. جالپى, وڭىردە قازىرگى كەزدە ليتسەنزياسى بار 62 جۇمىس ىستەپ تۇرعان استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى بولسا, ولار 4,1 ميلليون توننا (ەلەۆاتورلىق – 2,5 ميلليون توننا جانە قويمالىق 1,6 ميلليون توننا) استىقتى قابىلداي الادى. بۇدان باسقا, اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ ءوز ساقتاۋ قويمالارى بار ەكەندىگىن قاپەردەن شىعارماعان ءجون. ولار شامامەن 2 ميلليون توننا استىقتى ءوز قويمالارىندا ساقتاي الادى. ماسەلەن, «ديحان پليۋس» جشس قىرمانىندا ۇزىننان سوزىلىپ جاتقان برەزەنتتى الىپ قامبالاردا بيداي جانە وزگە دە اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ساقتاۋلى تۇرعاندىعىن كوردىك. سەرىكتەستىك ديرەكتورى الەكساندر باراميدزە سوندا وسىلايشا امالداۋدىڭ ارقاسىندا ەگىندى ىسىراپ بولۋدان ساقتاپ قالعاندىعىن العا تارتقان-دى. استىقتى ساقتاۋ ءۇشىن الدىمەن ونى كەپتىرۋ كەرەكتىگىن ەسكەرسەك, وبلىستا قازىرگى كەزدە 229 كەپتىرۋ كەشەنى جۇمىس ىستەپ تۇر. ولار تاۋلىگىنە 100 مىڭ توننا استىقتى كەپتىرۋگە قاۋقارلارى جەتەدى. سوندىقتان دا ەگىن القاپتارىنان ورىلعان استىقتى قابىلداۋدا ەشقانداي كىنارات بولماۋعا ءتيىس. مالدىڭ قىسقى ازىعىن جيناۋ دا ءوز دەڭگەيىندە اتقارىلعاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەتسەك دەيمىز. بيىل 1064,8 مىڭ توننا ءشوپ جينالعان.
مەملەكەت تاراپىنان وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ايتارلىقتاي قولداۋ كورسەتىلىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كەتكەن ورىندى. ماسەلەن, 2017 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن وسى ماقساتقا 10,7 ميلليرد تەڭگە قاراستىرىلعان. تارقاتىپ ايتقاندا, تۇقىم شارۋاشىلىعىنا – 582,5 ميلليون تەڭگە, گەربيتسيدتەر ساتىپ الۋدى سۋبسيديالاۋعا – 8,5 ميلليارد تەڭگە جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتار قۇنىن سۋبسيديالاۋعا قارجى ءبولىندى. رەتى كەلگەندە ەليتالى ءداندى داقىلدار تۇقىمدىعى 223,8 مىڭ القاپقا سەبىلگەندىگىن نەمەسە ءداندى داقىلدار القابىنىڭ 5 پايىزىن عانا قۇرايتىندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. ەسەسىنە 31,8 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش شاشىلىپتى. وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا 52 پايىزعا ارتىق. بيىل ەگىن القاپتارىندا فيتوسانيتارلىق كۇردەلى جاعدايدىڭ ورىن العاندىعىن جوعارىدا اتاپ كەتتىك. بۇل ورايدا 4557,6 مىڭ گا القاپقا حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەندىگىنىڭ ناتيجەسىندە اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بولىپتى. اسىرەسە 36,9 مىڭ گا القاپتا شەگىرتكەدەن قورعانۋ ءىس-شارالارىن قولعا الۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ارنايى قارجى دا بولىنگەن. بۇدان باسقا, وسىمدىكتەردى ءتۇرلى زياندى جاندىكتەردەن, سورالاردان جانە اۋرۋلاردان قورعاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن دە قوماقتى قارجى قاراستىرىلعان. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ساپالى وسۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزىپ, ەگىننىڭ مول شىعۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەن. سونىمەن قاتار تىڭايتۋعا قالدىرىلعان ەگىستىك القاپتارىن وڭدەۋ جۇمىستارى دا قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى وڭدەۋ جۇمىستارى 675,7 مىڭ گا القاپتى قامتىسا, ءۇشىنشىسى 424,9 مىڭ گا القاپقا جۇرگىزىلىپ وتىر. ەندى ءتورتىنشىسى 29,5 مىڭ گا القاپتا وتكىزىلەتىنى مەجەلەگەن.
جالپى, وبلىستا سوڭعى جىلدارى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن جاڭارتۋ ەرەكشە قولعا الىنعان. ناقتىراق ايتقاندا, سوڭعى 3 جىل 7 ايدا 982 استىق جيناۋ كومباينى, 1041 دانا تراكتور جانە 306 ەگۋ كەشەنى ساتىپ الىنعان. ال اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا 127 كومباين, 188 دانا تراكتور جانە 70 ەگۋ كەشەنى جاڭارتىلىپتى. بيىل وبلىسقا كۇزگى وراق ناۋقانى ءۇشىن كەپىلدەندىرىلگەن كولەم بويىنشا 70 مىڭ توننا ديزەل وتىنى بولىنگەن. جانار-جاعارمايدى ءبىر ورتالىقتان جەتكىزۋ ءۇشىن اۋدان اكىمدەرىنىڭ تاپسىرىسىمەن 13 وپەراتور جانە 5 جەكە وپەراتورلار تاڭداپ الىنعان كورىنەدى. بۇگىنگى تاڭدا وپەراتور تاراپىنان اقشاسى تولەنىپ قويىلعان شىلدە جانە تامىز ايلارىنا قاجەتتى تيىسىنشە 50 مىڭ جانە 36,7 مىڭ توننا ديزەل وتىنى تولىعىمەن جەتكىزىلگەن.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى
