الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, ءالىپبي رەفورمالارى بارلىق جەرلەردە جانە ارقاشان قوعام دامۋىنىڭ كۇردەلى, وتپەلى كەزەڭدەرىنە سايكەس كەلىپ وتىرعان. سونىمەن بىرگە, تازا ەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا دا كوڭىلگە مۇلدەم قونىمسىز بولىپ سانالعان. سوعان قاراماستان, كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق پايىم-پاراساتتان تۋىنداعان, تاباندى ەرىك-جىگەرمەن استاسقان ساياسي شەشىمدەر قابىلداعانىن بىلەمىز. سايىپ كەلگەندە, سول شەشىمدەر جۇزەگە اسقان.
ءالىپبي رەفورماسى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن, ءارى ەلدىڭ جوعارعى باسشىلىعىنىڭ جۇيەلى باقىلاۋىمەن ىسكە اسۋى ءتيىس. بۇل ارادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا ەلورداسى – استانا قالاسىن سالۋ جونىندەگى جوبانىڭ تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى ۇلگى بولماعى ءلازىم. سول كەزدەردە سارىۋايىمعا سالىنىپ, قارا اسپاندى جاۋدىرعانداردىڭ قانشا بولعانىن ەسكە الىڭىزدارشى... اقىر سوڭىندا, كىمدىكى دۇرىس بولىپ شىققانىن جانە بىلەسىزدەر.
لاتىنعا كوشۋگە قارسىلار ءاربىر ءالىپبي قانداي دا بولسىن وركەنيەتتىڭ وزىندىك «نىسپىحاتى» بولىپ تابىلاتىنىن ءادىل تۇردە اتاپ كورسەتەدى. سوندىقتان, ءالىپبي تاڭداۋى, سونىمەن قاتار دامۋدىڭ وركەنيەتتىك ارناسىنىڭ دا تاڭداۋىنا اينالۋدا. الايدا, قازاق ءالفاۆيتىن لاتىنعا كوشىرۋ يدەياسىن ولاردىڭ تەك باتىسقا بەت بۇرىپ بەيىمدەلۋ, رەسەيدەن الىستاۋ دەپ قابىلداۋى قالاي بولعاندا دا قاتە تۇسىنىك ەكەنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى.
لاتىن ءالىپبيىنىڭ قازىرگى الەمدەگى جاي-كۇيى مەن مارتەبەسى بىرەگەي دەپ باتىل ايتا الامىز. بۇگىنگى تاڭدا ول ءىس-جۇزىندە امبەباپ جاھاندىق سيپات الدى, ونى ءبىر-بىرىنەن مادەني, گەوگرافيالىق جانە باسقا تۇرعىلاردا الشاق جاتقان ەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگى قولدانۋدا.
ازيا قۇرلىعىنىڭ مۇسىلمان ەمەس بولىگىندە لاتىندى ۆەتنام مەن فيليپپين پايدالانۋدا. ال قىتاي مەن جاپونيادا يەروگليف جازۋىمەن قاتار لاتىن ترانسكريپتسياسى بەلسەندى جۇمىس جاسايدى. اتاپ ايتقاندا, بۇل ەلدەردە كومپيۋتەرلەندىرۋ ماسەلەسى ناق وسى جولمەن شەشىلگەن. اقىرىندا, لاتىن ءالىپبيىن لاتىن امەريكاسىنىڭ بارلىق ەلدەرى, سونداي-اق افريكا مەن مۇحيتستان حالىقتارىنىڭ نەعۇرلىم دامىعان تىلدەرى قولدانۋدا.
ويىمدى تۇيىندەسەم, لاتىن بۇگىنگى تاڭداعى امبەباپ حالىقارالىق ءالىپبي بولىپ تابىلادى. ونىڭ پايدالانىلۋى باتىستىق باعدار ۇستاۋمەن مۇلدەم دە بايلانىستى ەمەس. كەرىسىنشە, بۇل – قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىققا تولىق قۇقىقتى مۇشە بولىپ كىرگەننەن كەيىنگى ۋاقىت تالابى, ءومىر ۇدەسى, ۇلت مۇددەسى دەسەك قۇبا-قۇپ.
تيمۋر كوزىرەۆ,
ساياساتتانۋشى, ساراپشى
