اۋەلى زاشاعان كەنتىندەگى «كوكتەم» شاعىن اۋدانىندا 9 قاباتتى 180 پاتەرلى ءزاۋلىم ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. از جىلدا تانىماستاي وزگەرىپ كەتكەن بۇل شاعىن اۋداندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دا, جول قۇرىلىسى دا قىزۋ جۇرۋدە. جالپى قۇنى 1 503,757 ملن تەڭگەگە تۇسكەن بۇل ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اق قارجىلاندىرعان. «تۇرعىنۇي-قۇرىلىسجيناقبانكى» اق سالىمشىلارىنا ارنالىپ تۇرعىزىلعان ءۇيدىڭ قۇرىلىسى 2014 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا باستالعان ەكەن. ءۇيدىڭ 72 پاتەرى – 1 بولمەلى, 72 پاتەر – 2 بولمەلى جانە 36 پاتەر – 3 بولمەلى.
قاراپايىم ادام ءۇشىن باسپانا باستى بايلىق ەكەندىگى تۇسىنىكتى عوي. قۇدايعا شۇكىر, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قازاقستاننىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. ەلباسىنىڭ ءوزى بۇل ماسەلەنى جالپىۇلتتىق مانگە يە ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ قاتارىنا قوستى. «قالا كۇنى» مەرەكەسى قارساڭىندا پاتەر كىلتىنە يە بولعان جۇزدەگەن ادام شىن مانىندە «ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنىمىن!» دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن بولدى.
شىنى كەرەك, «نۇرلى جول» جانە «وڭىرلەردى دامىتۋ-2020» باعدارلامالارى, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى, سونىمەن قاتار مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا وبلىستا تالاي جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.
ءبىر عانا قۇرىلىس سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ كولەمى بيىل 6 پايىزعا ارتقانىن ءوڭىر باسشىسى التاي كولگىنوۆ جاقىندا عانا دەپۋتاتتار الدىندا ەسەپ بەرگەن كەزىندە اتاپ ايتقان بولاتىن. قازىردىڭ وزىندە جوسپارداعى 280 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي الاڭىنىڭ دەنى پايدالانۋعا بەرىلگەن. ونىڭ 71 پايىزى جەكەمەنشىكتىڭ ءوز كۇشىمەن اتقارىلىپ جاتىر. وعان قوسا, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە 78 مىڭ شارشى مەتر جاڭا ءۇي سالىنۋدا. جالپى سانى 1 465 پاتەرلى كوپ قاباتتى 10 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. قۇرىلىس تەك قالادا ەمەس, اۋىلدىق جەردە دە قارقىندى. اۋدانداردا 249 پاتەرگە ارنالعان 183 تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. وسىنىڭ ءبارىن ەسەپتەسەك, 2017 جىلى عانا 1 600 باتىسقازاقستاندىق وتباسى ءوز باسپاناسىنا يە بولادى ەكەن!
الداعى قۇرىلىستاردىڭ دا قامى جاسالىپ, 115 شاقىرىمدىق ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم جەلىلەرى سالىنۋدا.
وسى جولى تۇساۋى كەسىلگەن ەكىنشى ءۇي – ورال قالاسىنىڭ دەپوۆسكوي كوشەسىندە مەملەكەت-جەكەمەنشىك əرىپتەستىگى اياسىندا سالىنعان 90 پəتەرلى ءۇي بولاتىن.
قۇرىلىسى 2015 جىلى باستالعان 9 قاباتتى ءۇيدى «بولاشاق-ت» جشس جەكە ينۆەستيتسياسى ەسەبىنەن 683, 478 تەڭگە قارجىعا سالدى. ونىڭ ىشىندەگى 1 بولمەلى 16 پəتەر باسپاناسى اپاتتى دەپ تانىلعان تۇرعىندارعا ەش اقىسىز بەرىلدى. مۇنداي جوبا وبلىستا تۇڭعىش جۇزەگە اسىپ جاتقانىن وبلىس əكىمى التاي كولگىنوۆ قونىستويعا ارنالعان شارا بارىسىندا اتاپ ءوتتى.
جاڭا عانا زاشاعان كەنتىندە 9 قاباتتى ۇيدە ورنالاسقان 180 پəتەردىڭ كىلتىن يەلەرىنە تاپسىردىق. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اۋقىمىندا بيىل ورالدا 1 600 پəتەر بەرىلەدى. اۋدانداردا دا ۇيلەر سالىنىپ جاتىر. كەلەسى جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا 2 700 پəتەر سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەلباسىمىزدىڭ باسپاناعا مۇقتاج ادامدارعا قامقورلىعى ايقىن سەزىلۋدە. وبلىس ورتالىعىندا 40-تىڭ ۇستىندە اپاتتى ءۇي بار. وسى مəسەلەنى بىرتىندەپ شەشۋدەمىز. مىنە, دەپوۆسكوي كوشەسىندە اپاتتى ۇيلەر ورنىنا جاڭا ءۇي سالىندى. اباتتاندىرۋ جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇرگىزىلدى. مەملەكەت-جەكەمەنشىك əرىپتەستىگى اياسىنداعى مۇنداي جوبا وڭىرىمىزدە تۇڭعىش جۇزەگە اسۋدا, دەدى ءوڭىر باسشىسى.
شارا كەزىندە وبلىس اكىمى التاي كولگىنوۆ پەن ورال قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات مۇقاەۆ پəتەر كىلتتەرىن تۇرعىندارعا تابىستادى. «بولاشاق-ت» جشس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اسقار قوشانوۆتىڭ سوزىنشە, قالعان 74 پəتەر «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» اق سالىمشىلارى مەن ينۆەستورعا پəتەردىڭ كەلىسىمدى قۇنىن ءبولىپ تولەۋگە كەلىسكەن تۇرعىندارعا بەرىلەدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, التاي كولگىنوۆ اپاتتى ۇيلەردىڭ ورنىنا جاڭا ءۇي تۇرعىزىپ, قالا ورتالىعىن جاڭارتۋ ماسەلەسىن كوپتەن كوتەرىپ كەلەدى. بۇل جۇمىس مەملەكەت پەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ ارىپتەستىگى ناتيجەسىندە اتقارىلۋى ءتيىس. بۇل باستامادان ەكى جاق تا ۇتادى – اپاتتى ءۇي تۇرعىندارى جاڭا پاتەرگە يە بولسا, قالانىڭ ورتالىعىنداعى كونە ۇيلەردىڭ ورنىنا زاماناۋي جاڭا عيماراتتار تۇرعىزىلىپ, ءسانى كىرە تۇسەدى. وبلىس بويىنشا اپات جاعدايىندا تۇرعان 243 ءۇي بار ەكەن. ونىڭ 43-ءى ورال قالاسىندا ورنالاسقان. بۇگىندە وسىنداي 7 ءۇي بۇزىلىپ الىنىپ, ونىڭ ورنىنا كوپ قاباتتى 4 ءۇي قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ءوڭىر باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ودان ءارى جالعاساتىن بولادى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ايباتىر نۇراش
