ادەبيەت • 24 شىلدە, 2017

مەنىڭ ورالحانىم

745 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

سوناۋ ءبىر ەرتەرەكتەگى كەزدە ءۇش جىگىت تۇنگى ماسكەۋدە سابىلعانىمىز بار. دالىرەك ايتقاندا, فيلي اۋدانى توڭىرەگىندە, شىم-شىتىرىق بۇرالاڭ كوشەلەردە تاكسيمەن شارق ۇردىق.

مەنىڭ ورالحانىم

ناقتىلاي تۇسسەك, ماعان ناق سول كۇنى كسرو جازۋشىلار وداعى مۇشەسىنىڭ قىزىل كۋالىگىن تاپسىرعان ەدى. وسىعان بايلانىستى قازاقستاننان كەلگەن دوستارىم ورالحان بوكەەۆ پەن روللان سەيسەنباەۆ مەنەن تسدل-دا (ورتالىق ادەبيەتشىلەر ءۇيى) داستارقان جايۋىم­دى تالاپ ەتىپ, ءبىز سول جەردە ابدەن تويلاپ وتىرعانبىز. ول ارادان سىپايى وتىنىشپەن شىعارعاسىن دا تارقاعىمىز كەلمەي, اقىرى, توي-تومالاعىمىزدى ءبىزدىڭ ۇيگە بارىپ جالعاستىرۋدى ۇيعاردىق. جولدا مەنىڭ ۇيدەگى داستارقانىمنىڭ جۇتاڭدىعى ەسىمە ءتۇستى. 

ءسويتىپ ءبىز ءتۇن ىشىندە ستالين سايا­جا­يى ما­ڭىنداعى فيلي اۋدانىندا قۇي­عىتا شارلاپ كەلەمىز. تاكسيستى دە ازاپ­قا سالدىق. ول اشۋلانۋعا اينالىپ, ماسكەۋدىڭ بۇل جاعىندا بىردە-ءبىر تۇن­گى ساۋدا ورنىن بىلمەيتىنىن ايتىپ توڭ­­قىل­دادى. سول كەزدە ىشىمىزدەگى ەڭ جا­سى­مىز, جۇرگىزۋشىمەن قاتار وتىر­عان رول­لان ونى وزىمسىنە يىعىنان قاپسى­را قۇ­شاقتاپ, ءوزىنىڭ 70-كە كەلگەنشە جو- ­عا­ل­ت­­پاعان, قايتالانباس شىرايلى كۇلكى­سىمەن كومكەرە, بەيبىت رايدا بىلاي دەدى. 

– باۋىرىم, مەن سامبودان سوۆەت ودا­عى­نىڭ قولا جۇلدەگەرىمىن. 

– ونى نە قىل دەيسىڭ؟ – تاكسيست ماس­كەۋ­لىك كەۋدەمەن شاق ەتە ءتۇستى. 

– ەشتەڭە, – دەدى روللان, – تەك سەن ءبىز­دى تۇنگى دۇكەنگە اپاراسىڭ. تاڭعا دەيىن بولسا دا تاسيسىڭ ءبىزدى. سەن مەنى ۇق­تىڭ با, باۋىرىم؟

ۇقتى ما, الدە ۇقپادى ما – بىراق «باۋىر» ءبىزدى ءۇن-ءتۇنسىز اەروپورت مە­ترو­­سىنىڭ قاسىنداعى اەروۆوكزالعا اكەل­­دى دە:

– وسىندا ون ەكىنشى قاباتتا تۇنگى بار جۇمىس ىستەيدى, – دەپ كۇڭك ەتتى. 

– مىنە, كوردىڭ بە, سەن قانداي اقىل­دى­سىڭ, باۋىرىم, – دەپ روللان فيلو­سوفيالىق ءتۇيىن ايتىپ, ءارى قارايعى جۇ­مىس­تى تەز ءبىتىرىپ, شاراپتى الىپ كەلدى.
جاستىقپەن بولعان ءىس قوي. ۇشەۋدىڭ ىشىن­دەگى جاسى ۇلكەنى مەنمىن. بىراق جا­زۋ­شىلار وداعىنا وتۋدە كەشەۋىلدەگەم – ارينە, ءوز كىنامنان ەمەس. ال مىنا جىگىتتەردىڭ ەكەۋى دە قازاقستان بويىن­شا بۇرىننان وداق مۇشەلەرى. توبىقتان قاعىپ, كوز جاسىڭا سەنبەيتىن ماسكەۋدەگى مەنەن گورى ولارعا ءوز تورىندە وڭايىراق. سول سەبەپتەن دە مەن جازۋشىلار وداعى­نىڭ ەڭ جاس مۇشەسىمىن. ءوزىمنىڭ ادەبي ءومىرىمنىڭ بولاشاق سيمفونياسىنىڭ وسىناۋ تاعدىرلى ۋۆەرتيۋراسىنا البىرت جاستىقپەن قۋانۋىم دا سودان. وسى قۋانىشپەن جۇرگەندە مەنىڭ ادەبيەتتەگى جو­لىمدى اشۋعا بارىنشا اتسالىسقان, ادە­بيەت ينستيتۋتىنداعى ۇستازىم ۆلاديمير گەرمانوۆيچ ليدينگە اڭسار­لى قىزىل بيلەتتى العانىمدى ايتىپ تەلەفون سوققانىمدى مۇلدەم ۇمىتىپ كەتىپ­پىن. ول مەنىڭ جاڭالىعىما قۋا­نىپ, ءوزىنىڭ پايىمىنشا, جازۋشى ومى­رىن­دەگى مىناداي ۇلى وقيعانىڭ قۇرمە­تىنە ء«بىر توستاق شاراپ كوتەرۋ ءۇشىن» ماعان دەرەۋ پەرەدەلكينوعا كەلۋدى بۇيىر­دى. شالدىڭ بۇيرەگى ماعان شى­نى­مەن-اق بۇرىپ تۇراتىن, سەمينارعا قاتى­سۋ­شىلاردىڭ اراسىنان مەنى دارالاپ وتىراتىن. ەندى, مىنە, ۇلكەن جازۋ­شىلار وداعىندا مۇشەلىك بيلەتتى العان كۇنى مەن ءوزىمنىڭ قازاق دوستارىممەن كەزدەسىپ قالدىم دا, سولارمەن تويلاپ, ليدينمەن اراداعى ۋاعدالاستىقتى ەسىمنەن شىعارىپ الىپپىن. ونى ءتۇن ورتاسى اۋا پاتەرىمە توپىرلاپ كەلىپ, ايەلىم ۆلاديمير گەرمانوۆيچتىڭ مەنى ىزدەپ بىرنەشە رەت تەلەفون شالعانىن ايتقاندا بارىپ ءبىر-اق ەسكە ءتۇسىردىم...

تاڭەرتەڭ ۇشەۋمىز بىردەي پەرەدەل­كينوعا تارتتىق – مەن قارت ۇستازدىڭ ايا­عىنا جىعىلىپ ايىبىمدى تارتۋ ءۇشىن, ال دوستارىم – مەنىڭ يتتىگىم ءۇشىن بار كى­نا­نى ءوز مويىندارىنا الۋ ءۇشىن...

سودان بەرى قانشا سۋ اقتى! مەيىربان قارت جازۋشى ۆلاديمير گەرمانوۆيچ ليدين دە بۇل ومىردە جوق. مەنىڭ ءوزىم سول كەزدەگى ليديننەن كوپ ۇلكەن كونەكوز قارتپىن. ءبىزدىڭ ورالحانىمىز دا باقي دارياسىنىڭ ارعى بەتىنە ءوتىپ كەتكەلى ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. 

ورالحان ەسىمىنىڭ قازاقشا ماعىناسى دا عاجاپ: ورال, مەنىڭ حانىم.

ورالحان, ورەكە! ءۇيدى الدەبىر قىرسىق اينالىپ وتسە, نەمەسە ادام ءبىر جامان اۋرۋدان جازىلىپ ساۋىعىپ كەتسە – وتباسىندا وسىدان سوڭ تۋعان بالانىڭ اتىن ورالحان دەپ قويادى ەكەن. 

ءيا, سول كەزدە ءبىز جاس ەدىك, قايراتتى دا قاجىرلى ءارى دارىندى ەدىك. ءبىز ۇشەۋمىز دە قازاقستاننان بولاتىنبىز: ورالحان التايدان, روللان سەمەيدەن, ۇلى ابايمەن ءبىر توپىراقتان, ال مەنىڭ تۋعان جەرىم تۇلكىباس... روللان ماعان ورالحان بوكەەۆتى الىپ كەلىپ تانىستىردى دا, ونىڭ رومانتيكالىق رۋحتاعى, جوي­قىن قۋاتتى حيكاياتتارى مەن اڭگى­مە­لەرى مەنىڭ قازاقشادان جاساعان ءتار­جى­مالارىمنىڭ ءتولباسى بولدى... «كەر­بۇعى», «قار قىزى», «ارداق», «جاسىن»... ءالى مۇلدەم جاس قازاق جازۋشىسىنىڭ وسىناۋ شىعارمالارى كەيىن الەم ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكاسىنا كامىل قوسىلدى.

و, قايدا عانا كەتتىڭ سەن, مەنىڭ نۇر ديدارلى حانىم! ورالحان! ورالشى, حانىم مەنىڭ! سەن قايران قالار ەدىڭ, سول جولعى «بوتەلكەلى» تۇندەگى سەرىكتەرىڭ ءۇشىن, ءبىز ءۇشىن قۋانار ەدىڭ. قازاق ادەبيەتىنىڭ قارا نارلارىنىڭ ءبىرى بولعان, ءوزىڭ سياقتى ءىرى بولعان روللان ءۇشىن قۋانار ەدىڭ. ول ەسكى جانە جاڭا الەمدە كەڭىنەن ايگىلى. ونىڭ «شايتاننىڭ تاعى», «قۇم كەزگەن ولىكتەر», «دۇنيە تاس-تالقان بولعان كۇن» روماندارى جاۋھار دۇنيە دەپ تانىلىپ, وعان ۆەنگريا, پولشا, اقش, جاپونيا ەلدەرىنىڭ ماراپاتتارىن ەنشىلەتتى. روللان شاكەن ۇلى كوپ جىلداردان بەرى قازاقستاننىڭ بىرەگەي جۋرنالى «اماناتتى» شىعارىپ كەلەدى. ءسويتىپ, ءوز وقىرمانىنا قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە حح عاسىرداعى الەم ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىلەرىن, ەۋروپا, امەريكا مەن ازيانىڭ بۇكىل الدىڭعى قاتارلى اۆانگاردى مەن مودەرنىن تانىستىرۋدا. 

جوعارى ادەبي مادەنيەت پەن ءمىنسىز تالعامنىڭ ارقاسىندا روللان شاكەن ۇلى بارلىق قازاقستاندىق وقىرمان نازارىنا ورىس, تۇركى, اعىلشىن ءتىلدى الەمنىڭ ەڭ كورنەكتى, قىزىقتى جازۋشىلارىن, ەۋروپالىق, قىتايلىق, جاپوندىق, لاتىنامەريكالىق, ۇن­دىلىك ءسوز زەرگەرلەرىن ۇسىنا الدى. ادە­بيەتتىڭ ۇلى حح عاسىرىنىڭ بارلىق ەڭ ۇلى ەسىمدەرى دارا بەينەلى, كوركەم بە­زەن­دىرىلگەن كورىكتى «امانات» جۋرنالىنىڭ بەتتەرىندە جانە وسى اتتاس باسپا كى­تاپحاناسىنىڭ تۇتاس 200 تومىندا سۇيىنشىلەپ تارتىلدى. ءبىزدىڭ روللاننىڭ مادەنيەتتانۋشىلىق ەرلى­گىنىڭ كەرەمەتتەي ءمان-ماڭىزىن شىن ما­نىندە دە اسىرا باعالاۋ قيىن. ەش­قان­داي كەدەرگىنى بىلمەگەن, كەز كەلگەن تىعىرىقتان جول تاباتىن, ءوز تالان­تىنىڭ قىزىق-قۋانىشىن ءبىر-بىرى­مەن العاۋسىز بولىسكەن قايران ءبىزدىڭ جاس­تىق شاعىمىز-اي دەسەڭشى!

ورالحان! ورالشى, نۇر ديدارلى حان! ءوزىڭنىڭ اپپاق تىستەرىڭ اقسيعان اقجارقىن كۇلكىڭمەن ءبىزدىڭ جۇپىنى بولسا دا جومارت جاس داۋرەنىمىزدىڭ داستارحانىن نۇرلاندىرشى! قارا شاشتى ءۇش جىگىت سالىپ ۇرىپ ليدين ساياجايىنىڭ الدىنا كەلگەن پەرەدەلكينونىڭ سول ءبىر جازعى تاڭىن ءبىر ساتكە بولسا دا ەلەستەتشى. ءبىر قاراعاندا تاكاپپارلاۋ كورىنەر مەنىڭ اعىلشىن دجەنتلمەنىنە ۇقسايتىن مەيىرىمدى ۇستازىمدى اۋەل باستا شوشىتىپ العان سياقتىمىز! بىراق سوسىن سەن جانە روللان – دالا قازاقتارىنىڭ ەكزوتيكالىق ەكى قۇبىلىسى كارى دجەنتل­مەن­دى سالقىن سابىردىڭ سايابىر يىرىمىنەن سۋىرىپ الىپ شىقتىڭدار. ءتىپتى بار عوي, ونى كوڭىلدەندىرىپ جىبەر­دىڭدەر. ول قۇددى بالاشا ءماز بولىپ, جايراڭداپ ك ۇلىپ بەردى. مىعىم دەنە­لى دەمبەلشە روللاندى قۋاقىلانا يى­عىنان قاعىپ:

– جاس جىگىت, سپورتپەن شۇعىلداناسىڭ با؟ قاندايىمەن؟ – دەپ سۇرادى.

بۇعان جاس جىگىت وزىنە ءتان سىپايى­لىقپەن, قالىڭ كىرپىگىنىڭ پەردەسىن كوزى­نە تۇسىرە:

– مەن سامبودان كەڭەس وداعىنىڭ قولا جۇلدەگەرىمىن, – دەپ جاۋاپ بەردى. 

سودان كەيىن سەن, ورالحان, مەتردىڭ ەڭكىش تارتقان يىعىنا قازاقتىڭ ويۋلى اسەم شاپانىن جاۋىپ, بۇل جاعداي مەنىڭ قارت ۇستازىمنىڭ جۇرەگىندەگى وكپە-نازدىڭ جۇقا مۇزداعىن مۇلدەم ەرىتىپ جىبەردى... ول كىسىنىڭ دە ومىردەن وتكەنىنە, مىنە, بەس جىل بولدى, ورەكە!

ءيا, ەندى مىنا دۇنيە جالعاننان ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدىڭ كورگەن سىي-قۇرمەت, العان ماقتاۋ-ماراپاتتاردى ءتىزىپ جاتۋ قاجەت ەمەس. سەنى قانشا مارتە ۇلى ءھام دانىشپان دەپ ماداقتايتىنىنىڭ دا ەش ماڭىزى جوق. البىرت جاستىق شاعىمىزدىڭ تاماشا كۇندەرى قايىرۋ بەرمەي, ىرىققا كونبەي الىستاپ كەتتى. قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا ءومىردىڭ بىزگە بۇيىرتقان ەڭ عاجاپ سىيلىقتارى سول جاس داۋرەنىمىزدە بولاتىن. ءبىزدىڭ تاعدىردان العان, ءومىر سوقپاقتارىندا وزىمىزبەن بىرگە ارقالاپ الىپ جۇرە ال­ماعان ەڭ جاقسى جۇلدەلەرىمىز دە سون­دا قالدى. كەزدەسۋ, تانىسۋ, ءبىر-ءبى­رىمىزدى تانىپ-ءبىلۋ قۋانىشى. جانە دە ەڭ ءبىر عاجايىپ, كەرەمەت, قۇدىرەتتى دە كۇشتى ەرلەر دوستىعىنىڭ, وزدەرىنىڭ عالامات دارىنىن قاپىسىز سەزىنگەن جايساڭ جىگىتتەردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن ال­عاۋسىز سۇيسىنىسىنە نەگىزدەلگەن جاس داۋ­رەن جولداستىعىنىڭ تۋعان ءساتى وسى ەدى. ءيا, ورەكە, مۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ شى­عارماشىلىق جولىمىزدىڭ باسىندا بول­دى. ءيا, ءبىز كەزدەستىك تە دوستاستىق, تا­نىستىق تا تابىستىق, ءبىزدىڭ اقشۋاق حانىمىز. بىراق سەن ءبىزدى تاستاپ قايدا عانا كەتىپ قالدىڭ, ورالحان؟ بۇل بارىپ تۇرعان ادىلەتسىزدىك قوي! سەن ەندى شىنىمەن دە ورالمايسىڭ با, ورالحان؟! 

جوق, سەن ەندى بىزگە قايتىپ كەلمەي­سىڭ. سەبەبى, ۋاقىتتى كەرى بۇرۋدىڭ مۇم­كىن ەمەستىگىنەن عانا ەمەس. سەبەبى, ءبىز بىرگە بولعان جەرلەرگە قايتا اينا­لىپ كەلگەندە سەن باياعى سۇمدىق اقىل­مان, قالجىڭباس روللاندى, ەركىن كۇ­رەس پەن سامبودان قولا جۇلدەگەردى تاپ­پاي­سىڭ. مۇشەلىك بيلەتىن جاڭا عانا العان جانە وسى قۋانىشىن ءوزىنىڭ قازاق دوستارىنا سۇيىنشىلەپ جۋعان جازۋشىلار وداعىنىڭ «جاس» مۇشەسى – مەنى جولىقتىرا المايسىڭ. چەحوۆتىڭ كوزىن كورگەن, ستەفان تسۆەيگپەن دوسجار بولعان, پيلنياكپەن حات جازىسقان اسا زيات, زيالى قارت جازۋشى ءليديننىڭ دە ورنىن سيپاپ قالاسىڭ. 

ءبىزدىڭ روللان ءوز ومىرىندە الىسقا شىرقادى. قازىر ول قازاق مادەنيەتى مەن ادەبيەتى دەگەن اتالى اۋىلدىڭ ەڭ قۇرمەتتى اقساقالدارىنىڭ ءبىرى. ال سەنىڭ ءپاتۋالى پاقىرىڭ وسى اۋىلدا ءوزىڭنىڭ تاڭداۋلى شىعارمالارىڭدى عانا ءتارجىمالاپ قويماي, سونىمەن بىرگە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىنىڭ, ءابىش كەكىلباەۆتىڭ اڭگىمەلەرى مەن حيكاياتتارىنىڭ, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ «سوڭعى پارىز» رومانىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ كوپتەگەن باسقا دا ادەبيەتتەگى ساڭلاق جىگىتتەرىنىڭ اۋدارماشىسىنا اينالدى. ءوزىمنىڭ جازعان كىتاپتارىم دا از ەمەس, ورەكە. ولار دا 30 ەلدە ءارالۋان تىلدەرگە اۋدارىلعان. وسىعان بايلانىستى مەنى وقىرماندارمەن, الەمنىڭ ءارتۇرلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋلەرگە ءجيى شاقىرىپ تۇرادى.

سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە مەنى ۇندىستانعا شاقىردى. دەليدە ۇلكەن قوناق ۇيگە ورنالاستىردى. ۇلكەن بولعاندا دا عالامات, ءسان-سالتاناتىنا كوز سۇرىنگەندەي. نومىردە ىستىق. بولمەنىڭ تىنىس تارىلتقان قاپىرىعىن اباجاداي جەلدەتكىش ارەڭ باسىپ تۇر. ءبىر كەزدە كسرو-دا وقىعان, باسىنا شالما وراعان ساقالدى جولباسشىم ءارى اۋدارماشىم سيكح دجايۆان اڭگىمە اراسىندا تۇڭعيىق سىرعا تولى تىلسىمنىڭ بەتىن اشتى. ەشتەڭەدەن حابارسىز, بەيقام دجايۆان ماعان وسى قوناق ءۇيدىڭ ناق وسى مەنى جاتقىزعان نومىرىندە ورىن العان ءبىر قايعىلى وقيعا جايىندا ايتىپ بەردى. اكىمشىلىك بۇل نومىرگە, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, كەڭەس وداعىنان, كەيىنىرەك بۇرىنعى كەڭەستىك ەلدەردەن كەلگەن قوناقتاردى جاتقىزۋدى داستۇرگە اينالدىرعان ەكەن. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن قوناق ۇيگە قازاقستاننان كەلگەن جازۋشىلار دەلەگاتسياسىن ورنالاستىرىپتى. سولاردىڭ ىشىندەگى ءبىر جازۋشى مەنى جاتقىزعان سول نومىردە كەنەتتەن قايتىس بولىپ كەتىپتى. وقيعانىڭ قاشان بولعانىن سۇراعانىمدا سيكح بىرنەشە جىل بۇرىن دەپ جاۋاپ بەردى. مەن ودان سول جازۋشىنىڭ اتىن بىلەسىڭ بە دەپ سۇرادىم. دجەيۆان بىلمەيدى ەكەن. سوسىن مەن مۇنى وتەلدىڭ اكىم­شى­لىگىنەن بىلۋگە بولماس پا ەكەن دەپ ىزەر­لەدىم. العان جاۋابىم: جوق, بولمايدى, ويتكەنى, مۇنداي اقپارات اسىرەسە قوناقتار ءۇشىن, وزدەرىنىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا, قۇپيا بولىپ تابىلادى.

بىراق ەندى ماعان ەشقانداي انىقتا­مانىڭ قاجەتى جوق ەدى. ول كەزدە مەن قازاق­ستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ۇل­كەن دە­لەگا­تسياسىمەن بىرگە ساپاردا جۇر­گەن ورالحاننىڭ ءۇندىستاندا ءۇزىلىپ كەتكە­نىن بىلەتىنمىن. ۇندىستانداعى ەڭ ىستىق ماۋسىم. ورالحاننىڭ جۇرەگى ونسىز دا نازىك, قاپىرىقتى كوتەرە الماي, تۇندە ۇيىقتاپ جاتقاندا توقتاعان. سول ساپاردا بولعانداردىڭ ماعان ايتۋىنشا, كۇندىزگى قىم-قۋىت باعدارلاما مەن كەشكى استان كەيىن جازۋشىلار ءوز نومىرلەرىنە تاراعان, ءبارى ادەتتەگىدەي بولعان. ورالحان ەشتەڭە دەپ شاعىم ايتپاعان, كۇندەگىشە ويناپ-ك ۇلىپ, دوستارىمەن ازىلدەسىپ وتىرعان. ال تاڭەرتەڭگى اسقا كەلمەي قالعان. نومىرىنە بارسا, ەسىگى جابىق, ىشتەن كىلتتەۋلى.

تاعدىردىڭ جازۋىمەن ءۇندىستاندا ورالحان قايتىس بولعان قوناق ءۇي نومى­رىنە تاپ كەلگەنىمدى بىلگەن سول ءتۇنى مەن العاش رەت ونىڭ ارۋاعىمەن تىلدەستىم. وعان دا كوپ جىل ءوتتى, كوپ جايلاردى قايعى تۇمانى تۇمشالاپ تاستادى. ءدوپ باسىپ ايتا الماسپىن, بىراق اڭگىمە سۇل­باسى مىناداي-دى.

– ەسىڭدە مە, ورەكە, ءبىزدىڭ پەرەدەل­كينوعا, مەنىڭ ادەبيەت ينستي­تۋ­تىنداعى ۇستازىم, قارت جازۋشى ليدينگە بار­عا­نى­مىز؟ سوندا ليدين ۇيرەنىسىپ, جىلى شىراي قالىپتاسىپ بولعان كەزدە سەن ەكەۋىڭە, قازاقتىڭ ۇكىلەگەن جاس جازۋ­شىلارىنا قاراتىپ بىلاي دەپ ەدى: ء«سىزدىڭ اتىڭىز روللان ەكەن. بەلگىلى, ادەبي ەسىم. بىراق, ارينە, قازاقتىكى ەمەس. ياعني سىزگە بۇل ەسىمدى بەرگەن ادامدار ءبىزدىڭ فرانتسۋزدىق جازۋشى دوسىمىز رومەن روللاندى بىلەتىن ءبىلىمدى ادامدار بولعانى كورىنىپ تۇر. ال ءسىزدىڭ اتىڭىز, جاس جىگىت, ورالحان ەكەن. بۇل ەسىمنىڭ قازاقشا ماعىناسى قانداي؟» سەن سوندا بىلاي دەپ جاۋاپ بەردىڭ: «مۇنىڭ ماعىناسى – ۆەرنيس, موي حان. حان ءبىر جاققا, الىسقا كەتكەن. قايدا كەتكەنى بەلگىسىز. بالكىم, مەرت بولعان شىعار. سوندىقتان, ورالحان. ورال, مەنىڭ حانىم».

پەرەدەلكينو ساياجايىنىڭ اۋىز ۇيىن­­دەگى اڭگىمە ءۇزىلىپ, ءسال عانا ۇنسىزدىك ور­­نا­دى. ارىق, اق بۋىرىل سامايلى قار­تاڭ ورىس جازۋشىسى جالبىراي تول­قىندانعان كومىردەي قارا شاشتى, سىلەۋسىن وتتى قىسىق كوزدى, شىقشىتتى جاس قازاق جازۋشىسىنا قاراپ قالعان. قا­راعاندا دا ءبىر ەرەكشە, جۇمباق سىرلى, تۇڭعيىق كوزقاراسپەن قادالدى. مەن ءوزىمنىڭ دانا قارت ۇستازىمنىڭ وسىنداي ەرەكشە قاسيەتىن ءبىلۋشى ەدىم. ءيا, بۇل ءليديننىڭ سول ايتقان ناعىز كورىپكەلدىك, كورەگەن كوزقاراسى بولاتىن... قارت جازۋشىمەن جانار تۇيىستىرگەن ورالحان توتەپ بەردى, كوزىن تايدىرمادى. كەنەت اپپاق تىستەرىن اقسيتا جارق ەتكىزگەن ونىڭ جۇزىندە عاجاپ كۇلكى شۋاعى وينادى.

قانەكي, روللان شاكەن ۇلى, ءبىزدىڭ ۇلى دوسىمىزدى وسىناۋ جاڭا سامعاعان با­لا بۇركىتتەي بالعىن شاعىنداعى كەربۇعى كەلبەتىمەن ەستە ساقتايىق. ءوزى­مىزدىڭ دە سامعاۋعا تالپىنعان كەزىمىزدى قاپەردەن شىعارمايىق. اعىنان جارىلىپ, ادالىن ايتساق, كەيىن ءوز ءومىر جولىمىزدا قانشا بيىكتەردى باعىندىرساق تا, ءبىزدىڭ دە ەڭ جاقسى شاعىمىز سول جازۋشىلىق جاس داۋرەنىمىزدە قالدى ەمەس پە!

اناتولي كيم,
رەسەي جازۋشىسى

ماسكەۋ

قازاق تىلىنە اۋدارعان 
قورعانبەك امانجول   
 

سوڭعى جاڭالىقتار