وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن تاريحي ماڭىزى بار بۇل نىسانداردا ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا جۇمىستار اتقارىلۋدا. ونىڭ ىشىندە تۇركىستان قالاسىن تاريحي-مادەني جانە تۋريستىك ورتالىق رەتىندە كوركەيتۋ ماقساتىندا «كونە تۇركىستان» جوباسى ازىرلەنىپ, يۋنەسكو-نىڭ كەلىسىمىمەن جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. تۇركىستان قالاسىنا كەلۋشىلەر سانىن 2025 جىلى 1,5 ملن ادامعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قازىردىڭ وزىندە تاريحي, مادەني جانە ءدىني جادىگەرلەرگە باي قالاعا كەلۋشىلەر از ەمەس. ءبىر عانا مىسال, تۇركىستان قالاسىنان ءجۇز شاقىرىم قاشىقتىقتا, تەڭىز دەڭگەيىنەن 1300 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان سارقىراما – ۇڭگىر «جىلاعان اتاعا» جىلىنا ەكى مىڭعا جۋىق ادام كەلەدى ەكەن. اسىرەسە, رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاتارستان, قىتايدان جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلۋشىلەر كوپ. ازىرگە بۇل جەرگە ارنايى جول تالعامايتىن كولىكتەرمەن عانا بارۋعا بولادى. جول قيىندىعىنا قاراماستان, جىل سايىن تابيعات تىلسىمىن تاماشالاۋعا كەلەتىندەردىڭ كوبەيە ءتۇسۋى تۋريستىك ورتا ءۇشىن تاپتىرماس باعىت ەكەندىگىن دالەلدەپ وتىر. سوندىقتان تۇركىستان قالالىق اكىمدىگى جول - كولىك ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەپتى. قالا اكىمى ءا.وسەرباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, وسىدان 4 جىل بۇرىن قالاعا 618 مىڭ تۋريست كەلسە, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 1 ملن 60 مىڭ بولعان, ونىڭ 24 مىڭى الىس-جاقىن شەتەل ازاماتتارى. وتكەن جىلى تۋريستەردەن 4080,0 ملن تەڭگە تابىس ءتۇسىپ, بيۋدجەت كولەمى 1 10,0 ملن تەڭگەگە ۇلعايعان.
ەلىمىزدەگى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردىڭ 80 پايىزدان استامى وڭتۇستىك جەرىندە ورنالاسۋى دا تۋريزم يندۋسترياسىن جان-جاقتى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باعىتتا 3 باسىمدىققا كوڭىل اۋدارىلۋدا. ءبىرىنشىسى – تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ونىڭ ىشىندە سەرپىندى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ. ولار تۇركىستان, شاردارا, سارىاعاش, قاسقاسۋ كەشەندەرى. ەكىنشىسى, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بولسا, ءۇشىنشى باسىمدىق – ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ناسيحاتتاۋ جانە جارنامالاۋ. وبلىستا «قاسقاسۋ» تاۋ-شاڭعى كۋرورتى, «سارىاعاش» جاڭا كۋرورت قالاشىعى, تۇركىستان مەن وتىراردا تاريحي-تانىمدىق تۋريزم كەشەنى, ال شاردارادا جاعاجاي ءتۋريزمى دامىتىلاتىن بولادى. ناتيجەسىندە, 2021 جىلى ىشكى تۋريزم كولەمىن 220 000 ادامعا جانە سىرتتان كەلەتىن ءتۋريزمنىڭ كولەمىن 20 000 ادامعا ارتتىرۋ كوزدەلۋدە.
شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتالىعىندا ەسكى قالاشىقتىڭ ورنى بار. كونە قالانىڭ تاريحىن تۇگەندەۋ تۇگىل ءبىر كۇندىك الاڭسىز اس ءىشۋ قيىن بولعان زامانداردا وسى مادەني ەسكەرتكىش ءسۇرىلىپ كەتۋگە شاق قالعان. جان-جاعىن قيدالاپ كەسىپ, قۇرىلىس بازارى بوي كوتەردى. ۇستىڭگى قاباتىن تەسىپ شاعىن تۇرعىن ۇيلەر سالىندى. تەگىستەلىپ كەتۋگە شاق قالعان. اللا قالاپ, ارحەولوگ-عالىمدار مەن جۋرناليستەردىڭ جانايقايى ارقاسىندا وسى قالاشىق امان قالدى.
بۇگىندە وبلىس اكىمدىگىنىڭ ارالاسۋىمەن ەسكى قالاشىق اسپان استىنداعى اشىق مۇراجايعا اينالاتىن بولدى.ەندى ونداعى بازار, تۇرعىن ۇيلەر ءسۇرىلىپ, ونىڭ ورنىنا بۇرىنعى قالانىڭ كونە ەسكەرتكىش قورعان قابىرعالارى سالىناتىن بولادى. قازبا دەرەكتەر شىمكەنت قالاسىنىڭ شىن جاسى 2200 جىل ەكەندىگىن دالەلدەگەنىن ەسكەرسەك, كونە قالاشىق تۋريستەر ءۇشىن دە قۇندى جادىگەر بولاتىنى انىق.
سونىمەن قاتار, شىمكەنتتەن بولەك, تۇركىستان قالالارى مەن وتىرار اۋدانىندا دۇنيەجۇزىلىك تالاپتارعا ساي ەتنوقالاشىقتار بوي كوتەرەتىن بولادى. ونداعى ماقسات – كونە مۇرالاردى ساقتاپ, تۋريستەرگە ءوڭىر تاريحىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ. بۇل تۋرالى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قالا قۇرىلىسى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى ماجىلىسىندە ءمالىم بولدى. كەڭەس وتىرىسىنا قازاقستان ساۋلەتشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى اقمىرزا رۇستەمبەكوۆ پەن ەلىمىزگە تانىمال ساۋلەتشىلەر مەن قالالىق اكىمدىكتىڭ وكىلدەرى, ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس ىستەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
كۇن تارتىبىندە 10 ساۋلەتتىك جوبا قارالدى. سولاردىڭ ىشىندە تۇركىستان قالاسىن الەمدىك دەڭگەيدەگى تاريحي-مادەني ورتالىق رەتىندە دامۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتۋ, وتىرار اۋدانىنداعى «ارىستانباب» كەسەنەسىنىڭ جانە «كونە وتىرار» قالاشىعىنىڭ اينالاسىن اباتتاندىرۋ مەن شىمكەنت قالاسىنداعى – «شىمكەنت سيتي» تۇرعىن اۋدانىنىڭ جانىنداعى ەتنوقالاشىقتىڭ ەسكيزدىك جوبالارى تالقىلاندى.
– ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا تۋعان جەرىمىزدەگى تاريحي كەشەندەردى قالىپقا كەلتىرۋ مەن ولاردى الەمگە تانىتۋ جايىندا ەرەكشە تەبىرەنىسپەن جازدى. ال ەلىمىزدەگى ارحەولوگيالىق مۇرالاردىڭ باسىم بولىگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا. سوندىقتان كونە مۇرالارىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, بىرلەسە كەڭەسىپ, جاڭا ساۋلەتتىك عيماراتتاردى دۇنيەجۇزىلىك تالاپتارعا ساي ەتىپ سالۋىمىز قاجەت. ول عاسىرلارعا قالاتىن ەرەكشە عيماراتتار بولۋى ءتيىس. وسىنداي ساۋلەتتى نىساندارىمىز ارقىلى تۋريستەردىڭ سانىن ارتتىرۋعا بولادى, – دەدى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى. ەندى ەتنوقالاشىقتار تۋريزم الەۋەتىن كوتەرۋگە قىزمەت ەتەدى.
