جاڭا اگرارلىق باعدارلامانىڭ بۇعان دەيىن جۇزەگە اسىرىلعان ستراتەگيالاردان باستى ەرەكشەلىگى جەكە, شاعىن شارۋا قوجالىقتارى مەن فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن, ولاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرىپ, وسى ارقىلى اۋىلداعى الەۋمەتتىك ءومىر دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ بولىپ تابىلادى.
اوك-ءتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتاردى اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتسياسىنا تارتۋ.
وسى كۇنى اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىنىڭ 80%-دان استامى جەكە قوسالقى قوجالىقتاردا شىعارىلىپ, الايدا, وڭدەۋ ونەركاسىپتەرىنە دەيىن بۇل ءونىم جەتپەي جاتادى. كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرۋ ارقىلى شەشىلەتىن نەگىزگى ماسەلە – لوگيستيكا.
قازاقستان جىل سايىن, سۇيىق ماي, ىرىمشىك, جەمىس كونسەرۆىلەرى, قانت جانە ت.ب. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن يمپورتتايدى.
كووپەراتسيا شەڭبەرىندە اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءوز تاۋارىن ءوندىرىپ, ال, كووپەراتيۆتەر ونى قالا نەمەسە كاسىپورىنعا دەيىن جەتكىزىپ تۇرادى. بۇل وتە ماڭىزدى.
جالپى, مەملەكەتتىك ساياسات اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ قىزمەتىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان. شارۋاشىلىقتى وسى تۇرپاتتا جۇرگىزۋ ءۇشىن سالىق تولەۋ, نەسيەلەۋ مەن قارجى رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان.
اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن شىعارۋشىنىڭ شەككەن شىعىندارىن وتەۋ تۇرعىسىندا مەملەكەت مال شارۋاشىلىعىنا جانە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا; تۇقىم شارۋاشىلىعىنا; وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن ساتىپ الىپ, مال شارۋاشىلىعى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋگە; وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى ساقتاندىرۋعا; ينۆەستيتسيالىق سالىم شىعىنىنىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋگە, كەپىلدى جانە ساقتاندىرۋ نەسيەلەرىنە; قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ ەسەپتەلگەن سالىعىنىڭ شەگىندە بيۋدجەتكە تولەنگەن قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ سوماسىنا; قارجىلىق تۇرعىدان جاقسارتۋ ماقساتىندا بولىنەتىن نەسيە مەن ليزينگتىك مىندەتتەمەلەردىڭ پايىزدىق جارناسىنا; نەسيە بو-يىنشا سىياقى جارنالارىنا جانە تەحنولوگيالىق قوندىرعىلار مەن اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىنا ليزينگ بويىنشا; اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ رەۆيزيالىق وداقتارىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ ىشكى ءاۋديتىن وتكىزۋ شىعىنىنا; كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن نەسيەلەۋگە سۋبسيديا بولەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جوعارىدا كورسەتىلگەن باسىم باعىتتاردىڭ جاڭارتىلعان ەرەجەلەرىن, ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاپپاي كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنىڭ اۋىلدى جەرلەر مەن شاعىن قالالاردا بەرەتىن ميكرونەسيەگە كەپىلدىك بەرىلىپ, ميكروقارجىلىق ۇيىمداردىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرىن بەكىتتى.
نەگىزگى جاڭالىقتاردىڭ قاتارىندا اتاپ وتەرىمىز, اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەردەن تۇسكەن ءوتىنىشتى قاراستىرعان كەزدە, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىن قارجىلاندىرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مەن الەۋەتى زور اوك باعىتىنداعى ماسەلەلەر, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋعا بولىنەتىن بيۋدجەتتىك قاراجاتتى ءبولۋ جايى ءبىرىنشى كەزەكتە قاراستىرىلاتىن بولادى.
2017-2019 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 2017-2021 جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن, شامامەن 571,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە, 2017 جىلى – 226,9 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ بارىسىندا قوسىمشا 41,6 ملرد تەڭگە ءبولىندى. 2018 جىلى – 178,5 ملرد تەڭگە, 2019 جىلى 165,9 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر.
تۇرعىنداردى ونىكتى جۇمىسپەن قامتىپ, ازاماتتاردى كاسىپكەرلىكپەن شۇعىلدانۋعا تارتۋ ءۇشىن, 2017-2019 جىلدارى ونىكتى جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى 2017-2019 جىلدارعا 7 جىل مەرزىمگە 18 ملن تەڭگەگە دەيىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋى ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 84,1 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە 2017 جىلى – 27,1 ملرد تەڭگە; 2018 جىلى – 28,4 ملرد تەڭگە; 2019 جىلى – 28,6 ملرد تەڭگە.
اۋىلدىق جەرلەر مەن شاعىن قالالاردىڭ تۇرعىندارىنا ميكرونەسيەلەر «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق جانە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلىق قولداۋ قورى» اق تاراپىنان قارجىلاندىرىلاتىن ميكروقارجىلىق ۇيىمدار مەن نەسيە سەرىكتەستىكتەرى ارقىلى بەرىلەدى.
2017-2019 جىلدارى ونىكتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020»-نىڭ ورنىن باستى. وسى باعدارلاما اياسىندا اۋىلدا وندىرىستىك كووپەراتيۆتەر قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار, ولارعا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ءتۇرلى شارالارى جاسالىپ, سونىڭ ارقاسىندا اۋىلدى جەرلەردە جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى.
اگرارلىق سالانىڭ جاڭا ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ەل دامۋىنىڭ تۇراقتىلىعى قامتاماسىز ەتىلىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتادى, ءسويتىپ, تۇرعىنداردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ الەۋمەتتىك ءومىر دەڭگەيى جوعارىلاي تۇسەدى.
قوسالقى شارۋاشىلىقپەن اينالىساتىن اۋىل تۇرعىندارى ءوز ءونىمىن كووپەراتسيا ارقىلى تاۋار وندىرىسىنە تارتا الادى, ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە زور ۇلەسىن قوسادى.
ءوز كەزەگىندە, ەل ۇكىمەتى قازاقستانداعى اگروونەركاسىپ كەشەنىن قالىپتاستىرۋعا, اوك ەكسپورتتى اگرارلىق ءونىمدى شىعارۋ جونىنەن الەمدەگى ءىرى كەشەندەردىڭ ءبىرى بولاتىنداي بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىر.
الماگۇل ماجرەنوۆا,
قارجى مينيسترلىگى اگروونەركاسىپتىك كەشەن, تابيعي رەسۋرستار,
قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى بيۋدجەتى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى
