مەديتسينا • 17 شىلدە, 2017

اربالعاندار ءىسىنىڭ اقيقاتى

285 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

اللا تاعالا جاراتقان پەن­دەسىنە جاماندىق تىلەمەيدى. بىراق ادامنىڭ ءوزى اداسايىن دەسە, نە شارا. اسىرەسە, دۇرىس جولدى بىلە تۇرىپ, قاساقانا باعىتىن وزگەرتسە, ءسويتىپ وزگەلەرگە زيانىن تيگىزەتىن تەرىس نيەتتى تاڭ­داسا – اداسۋدىڭ ناقتى بەل­گىسى سول بولماق. دەمەك, ءوز­گە­لەردىڭ ارباۋىنا الدانىپ, تەرىس جولعا ءتۇسۋدىڭ سال­دارى كەشىرىمگە جاتپاي­دى. ويتكەنى, بۇل جولدا ول ادام تالايعا زيان دا, قاۋىپ-قاتەر دە توندىرەتىنى كۇمانسىز.

اربالعاندار ءىسىنىڭ اقيقاتى

ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز 2010 جىلدان باستاپ دىنگە بەت بۇردى. بىراق يمان ىزدەگەن البىرت جاستى ارامزالار الداپ سوقتى. تەرىس اعىمنىڭ سوڭى تەرىس باتاعا ۇرىندىرىپ, اقىرى تەمىر تورعا قامالدى. كىم كىنالى؟ نە ءۇشىن؟

ءيا, سولاي. اداسپاس ءۇشىن قىل­­مىستىق جولعا تۇسپەۋ كەرەك دەيمىز. بىراق ونى اركىم ۇنەمى جادىندا ۇستامايدى. ۇستاسا دا بۇرا تارتاتىندار كوپ. بىرەۋلەر بىلە تۇرا جاماندىق ىسكە بەت بۇرادى. 

سوتتالعان اسحات راحمەتوۆ تە كە­زىن­دە سپورتتان ءبىراز جەتىستىك­تەر­گە جەتىپ, قازاقستان مەن ور­تا­­لىق ازيادا دويبىدان چەمپي­ون اتانعان. الايدا, ايدىڭ-كۇن­نىڭ امانىندا تەرىس جولعا ءتۇ­سىپ كەتتى. سول جولدا ءجۇرىپ قىل­­مىستىق ارەكەتتەرگە قالاي بار­عاندىعى, ادام شوشىرلىق قىل­مىس جاساعانى, ارتىنان ۇست­ا­لىپ وپىنعانى, بىراق ومىرلىك تۇ­زە­لمەس قاتەلىك جىبەرگەنى تۋرالى «قازاقستان» تەلەارناسىنان كور­سەتىلگەن «اقيدانىڭ اقىرى» اتتى فيلمدە ەگجەي-تەگجەيلى باياندالادى. وسى ءفيلمدى كورە وتىرىپ, جات يدەولوگيانىڭ باۋىنا شىرمالعان جانداردىڭ وبالى كىمگە دەپ ويلايسىز. بىراق نە ىستەسە دە, قانداي قاتەلىك جىبەرسە دە, ەڭ الدىمەن, ادامنىڭ وزىنە بايلانىستى عوي. سول قاتەلىككە اسحات راحمەتوۆتىڭ ءوزى ۇرىندى. اتالعان فيلم بايانداعان وقيعالارعا كوز جۇگىرتە وتىرىپ, ماسەلەنىڭ بايىبىنا تەرەڭىرەك بويلاي تۇسەمىز. سوندىقتان ۇعىنىقتى بولۋى ءۇشىن فيلم جەلىسىنە كەزەك بەرەيىك.

فيلم بىلتىر اقتوبە قالا­سىن­دا ماۋسىم ايىندا ۇلىق رامازان ايى باستالاردان تۋرا ءبىر كۇن بۇرىن بولعان توبە قۇيقانى شىمىرلاتار سۋىت وقيعادان باس­­تالادى. قاسيەتتى ايدا اق­توبە قالاسىندا ۇيىمداسقان قىل­مىستىق توپ تەررورلىق اكت جا­سادى. وكىنىشتىسى سول, سىرتتان كەلگەن جاۋ جوق. بوگدە نيەت­تى­لەردىڭ ايتاعىنا ەرگەن جاس­تار بەيبىت كۇننىڭ بەرەكەسىن قا­شىر­دى. قولدارىنا قارۋ الىپ, قا­نى­پەزەرلىكپەن قانداستارىن ءولتىردى. قانشاما وتباسى ءبىر كۇندە قارا جامىلىپ, قانشاما انا شاشىن جايىپ اڭىراپ قالدى. 

فيلمدە كورسەتىلگەندەي, وت­كەن جىلعى قاندى وقيعانى ەسكە الۋ اسحاتقا دا اۋىر تيەتىن كورى­نەدى. بولعان وقيعانى ول كۇرسىنە ەسىنە الادى. ءدال 4 ماۋسىم كۇنى تانىستارى – ارمان ايتۋعان مەن دميتري تاڭاتاروۆ وعان الما كەزەك تەلەفون سوعادى. ءبىز شىلدەحانا جاسايىن دەپ جاتىرمىز, ياعني اقيدا – ارابشا, ال قازاقشاسى – شىلدەحانا. تەز كەل دەيدى. اسحات اقتوبەگە اسىعىس اتتانادى. 

ساعات تاڭەرتەڭگى 12-گە قاراي اسحات ايتىلعان مەكەنجايعا جەتكەندە شاقىرىلعانداردىڭ الدى-ارتى تولىق جينالىپتى. «ەلۋ, الپىستاي ادام جينالعان ەكەن. ءبىر بولمەلى پاتەر. سىيماعاندار بولدى. كوبىسى دالىزدە تۇردى. قاي­سى­بىرى ءبىر جاققا زۆونداپ جاتتى. بى­راق تەلەفونداردى جيناپ الدى. اس ۇيگە الىپ كەتتى. ارتىنان بىزگە سۋ جانە قۇرما بەردى. سودان اۋىز تيدىك. تەلەفون جيناپ العاننان كەي­ىن جيھاد تۋرالى, سيريا جاي­ىندا ايتىلدى. اۋعانستان, امە­ريكا تۋرالى ايتىلدى. مەنىڭ تۇ­سى­نۋى­مشە, امەريكا پرەزيدەنتىن ايت­تى. ولار­دىڭ بارلىعى مۇسىل­مان­داردى ءولتىرىپ جاتىر, تۇرمەگە جاۋىپ جاتىر. توقتاتۋ كەرەك دەگەن ماعىنادا ءسوز بولدى. سوسىن تاڭاتاروۆ ءوزىنىڭ داپتەرىن الىپ ء«ولىم جانە ۇيقى» دەگەن لەكتسيانى وقىدى. سول جەردە قاندى جوسپار تۋرالى ايتىلدى», دەيدى سوتتالعان اسحات راحمەتوۆ.

قاندى جوسپاردى ۇيىم­داس­تى­رۋشىلار دميتري تاڭاتاروۆ, ارمان ايتۋعان جانە سۇلتان كابيەۆ­تىڭ الدىن الا مۇقيات داي­ىن­­دا­عانىنان جينالعانداردىڭ كوبى بەيحابار بولعان. جاماعات ءبىراۋىزدان دميتري تاڭاتاروۆتى سول جەردە ءامىر, ياعني باسشى ەتىپ سايلايدى. بۇلار ءبىر-بىرلەرىن كوبىنە ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمدەرىمەن ەمەس, كەيىننەن وزدەرى تاڭداپ العان ارابشا لاقاپ اتتارىمەن اتايدى. سوندىقتان ءدميتريدى بارلىعى ء«ابدۋلمۋميت» دەيدى. سودان كوزى قانتالاعان توپ تال تۇستە ءاليا مولداعۇلوۆا كوشە­سىن­دەگى «پاللادا» قارۋ-جاراق دۇكە­نىنە بەت الادى. سوتتالعان ار­سەن تاڭاتاروۆ: «ولار ەرتە دايىن­دال­عان. ءدال قارۋ-جاراق دۇكەنىنە جا­قىن تۇستان پاتەر جالداعان. ءبا­رى جۇگىردى, مەن دە ارتتارىنان جۇ­گىر­دىم. ۆيدەودا كورىنىپ تۇر. سول 25 ادامنىڭ سوڭىندا ءۇشىنشى بولىپ كەلگەنمىن. كىرىپ بارسام, ءبارى قيراپ جاتىر. ءبىر ادام قان-قان بولىپ جاتىر. سول جاقتاعى بولمەگە بارسام, وندا دا استاڭ-كەس­تەن. مىلتىق الىپ جاتىر. مەن دە پيستولەت الدىم دا, قايتا ورنىنا قويدىم. سەبەبى, ونى قولدانۋدى بىلمەيمىن. قانداي پاترون سالۋ كەرەك, ونى ومىردە ۇستاپ كورمەگەم. قولىمدا بىرنارسە بولسىن دەپ پىشاقتى الدىم».

«قارۋ-جاراق دۇكەنىن باسىپ العان قىلمىستىق توپ, الدىمەن ساتۋشىنى اتادى. ساتۋشى ءجانتاسىلىم الدىندا دابىلداتقىشتى باسىپ ۇلگەرگەن. دۇكەندى ون مينۋتتاي ويرانداعان ولار قالاعان قارۋلارىن العان. تەررورلىق توپتى تويتارۋ ءۇشىن العاش بولىپ جەتكەن «كۇزەت» قىزمەتكەرلەرىن مۇزداي قارۋلانعان جيىرمادان استام ادام وقپەن قارسى الادى. اتىس كەزىندە «كۇزەتتىڭ» قىزمەتكەرى مەيىرحان تاجىباەۆ وققا ۇشادى. «پاللادا» قارۋ-جاراق دۇكەنىنە جەدەل جەتكەن جاس جىگىتتى تەرروريستەر سول ساتتە-اق جەر جاستاندىردى. بۇل قارۋلى توپتىڭ سوڭعى قۇربانى بولمادى.... وقيعا ورنىنا ىلە-شالا جەتكەن ءۇش پوليتسيا قىزمەتكەرىن دە جارالاعان ەكسترەميستەر بەس قارۋىن سايلاپ, كەلەسى نىسانعا اتتانادى. 

سوتتالعان ارسەن تاڭا­تا­روۆ: «مەن سورەدە جاتقان تراۆما­تي­كا­لىق تاپانشانى الدىم. سوسىن ءبا­رى­مىز كوشەگە شىقتىق. ەركە­بۇ­لاندا دا قارۋ بولدى. بىراق ەكەۋ­مىز دە قارۋىمىزدى تاستادىق. قا­سىم­­دا­عىلار ۇلكەن ءبىر اۆتوبۋستى توق­تاتتى. اۆتوبۋسقا كىرگەن سوڭ, دميتري تاڭاتاروۆ جۇرگىزۋ­شى­نىڭ باسىنا اۆتوماتتى تاقاپ, اس­كەري بولىمشەگە قاراي ءجۇر دەپ بۇيىردى». 

اۆتوبۋستاعى جولاۋشىلاردى اپىل-عۇپىل تۇسىرگەن تەرروريس­تەر جۇرگىزۋشىگە ەسەت باتىر كو­شە­سىندەگى ۇلتتىق ۇلاننىڭ  اس­كە­ري بولىمشەسىنە جەدەل جەت­كى­زۋ­دى بۇي­ىرادى. ال قىلمىسكەر­لەر­دىڭ التاۋى بولسا, پوليتسيا قىز­مەت­­­كەرلەرىنىڭ كولىگىنە وتىرىپ, «پانتەرا» قارۋ-جاراق دۇكەنىن بەت­كە الادى.

اسكەري بولىمشەگە شابۋىل ءساتسىز اياقتالدى. ساربازدار قارۋ-جاراق قويمالارىن دەر كەزىندە جاۋىپ ۇلگەرگەن ەكەن. جان الىسىپ, جان بەرىسكەن اتىس كەزىندە ءۇش اسكەري جاۋىنگەر وققا ۇشىپ, التاۋى جارالاندى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىلمىسكەرلەردى ۇستاۋ ءۇشىن دەرەۋ انتيتەررورلىق شاراعا كىرىستى. 
تۋرا ءبىر اپتاعا سوزىلعان ارپالىستا قىلمىسكەرلەر تۇگەل قۇرىقتالدى. انتيتەررورلىق وپەراتسيا بارىسىندا 9 كۇدiكتi ۇستالىپ, 18 ءدىني ەكسترەميستىڭ كوزi جوي­ىلدى. وكىنىشكە قاراي, تەر­رورشىلاردىڭ قولىنان 3 اس­كەري قىزمەتشى مەن 4 بەيبىت تۇر­عىن قازا تاپتى. 7 اسكەري قىز­مەت­شى مەن 12 پوليتسيا قىزمەتكەرى جاراقات الىپ, 40-تاي ادامعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلدى. 

 وسىلايشا ەل ءىشىن الاتايداي بۇلدىرگەن تەررورشىلار قازاقستان تاريحىندا بولماعان قاندى قاساپ جاساي جازدايدى. بىراق قاراشا قاۋىمدى قان قاقساتقان جاۋدىڭ الىستان كەلمەگەنى بەلگىلى بولدى. تەررورلىق ارەكەتتى سالافيلىك يدەو­لوگيانىڭ وكىلدەرى جاساعانى اش­كەرە ەتىلدى. وسى وقيعا تۋرالى فيلمدە اقتوبە وبلىسى ءدىن ىستەرى باسقارماسى «اڭسار» اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جانداۋلەت سۇلەيمەنوۆ بىلاي دەيدى: «ولاردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى ۇستاناتىن, ءبىزدىڭ بابالارىمىز ۇستانعان, ءابۋ حانيفا مازھابىن ۇستانعان بىردە-ءبىر ادام بولماعان. جانە ولار سالافيلىك-ۋا­حابيلىك باعىتتا جۇرگەن ازاماتتار ەكەندىگىن وزدەرى دە كورسەتتى. دە­مەك, بۇل جەردە سالافيزم ماسە­لە­سى تۇر».

جالپى, بۇگىندە تەرروريس­تەرگە پسيحوتروپتىق زات بەرۋ ارقى­لى اقىلىنان الجاستىرىپ قىل­مىس جاساتۋ ءجيى قولدانىلاتىن ادىس­تەردىڭ ءبىرى. ارنايى ساراپ­تاما قىلمىسكەرلەردىڭ قان قۇ­را­مى­نان قۋاتتى پسيحوتروپتىق زات­تاردىڭ بارلىعىن انىقتاعان. سوت­تال­عان اسحات راحمەتوۆ: «سوتتا بىل­گەنىمدەي سۋ مەن قۇرمانىڭ ىشىندە پسيحوتروپتىق زات بولعان ەكەن. ول سانامىزعا قاتتى اسەر ەتتى. سوندا كەيبىرەۋلەر جىلادى. ءبىز سەزىمگە ەلىتىپ, كوپشىلىكتىڭ سوڭىنان ەرىپ كەتتىك». 

ارينە, تەرىس ءدىن جولىنا ءتۇسىپ, جات ەلدەگى سالافيلىك اعىمعا تابىناتىنداردىڭ بۇل ءبى­رىن­شى قانتوگۋى ەمەس ەدى. 2011 جىلى اقتوبەنىڭ تەمىر اۋدانىنا قاراستى شۇبارشي مەن كەڭقياق اۋىلدارىنداعى قاندى وقيعاعا دا شەت ەلدىڭ ءپاتۋاسى سەبەپ بولعانى ءمالىم. قازىر ءوز الدىمىزعا تاۋەلسىز ەلمىز, ءوزىمىزدىڭ ءدىني باسقارمامىز بار. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانىنداعى عۇلا­مالار كەڭەسى سالت-ءداستۇر, ۇلت­تىق دۇنيەتانىمعا ساي ءپاتۋالار شى­عارىپ كەلەدى. ال سىرتتاعى ءاربىر ايتاققا ەرۋ, بەلگىسىز بى­رەۋ­لەردىڭ ويدان شىعارعان پاتۋا­سىماعىن باسشىلىققا الۋ ادام­گەر­شىلىكتەن اداستىرادى, اۋىر قىلمىسقا اپاراتىندىعىن اڭعار­تادى فيلم مازمۇنى. وسى ورايدا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى: ء«ار ەلدىڭ ءوزىنىڭ ءپاتۋاسى بار. دەمەك, ءار ازامات ءوز ەلىنىڭ پاتۋا­سى­مەن عانا ءجۇرۋى كەرەك. قازىر ءوزىڭىز ويلاڭىز, قانشاما يسلام ەلى بار. سونىڭ ءبارى ءپاتۋا شىعارا بەرسە, ءبىز سونى الا بەرسەك نە بولادى؟ سىرت جاقتا تۇرعان قالاعان ادام ءپاتۋاسىن بەرە سالادى. ونىڭ بارى­مەن جۇرە بەرۋ مۇمكىن ەمەس. ول بولمايتىن, شاريعاتقا قارسى نارسە». 

سونىمەن اقتوبەدەگى ويران­دا ورىمدەي جاستاردى ولىمگە يتەرمەلەگەن نە؟ ولاردى بەيبىت جانداردىڭ قانىن مويىنىنا جۇك­تەۋگە جەتەكتەگەن كىم؟ بۇل سۇ­راق­ت­ارعا فيلمدە بارىنشا زەر­دەلەنىپ جاۋاپ قايتارىلادى. ارينە, ونىڭ ءبارىن تىزە بەرۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق بۇل ورايدا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى بىلاي دەيدى: «اقيدا ماسەلەسى. ءسالافيزمنىڭ ۇستاناتىنى – وسى. ەڭ ۇلكەن قاتەلىگى دە سول. ءتىپتى نامازدىڭ شارتتارىن, باسقا شاري­عي نارسەلەردى بىلمەي جاتىپ, ولار اقي­دا, اقيدا دەيدى. اقيدا دەگەن ۇلكەن ءىلىم. ولاردىڭ ءدىني ءىلىمى جوق بولعان سوڭ, ونى جوعالتىپ الۋ­دان قورقادى. ونى وزدەرى جەتە تۇ­سىنە دە المايدى. ءبىر شارۋا ىس­تە­سە, مەن شيرك ىستەپ قويدىم دەپ قور­قادى. بىرەۋ بىردەمە ىستەپ جات­سا, اناۋ شيرك ىستەپ جاتىر دەپ وي­لايدى. نەگە دەيسىز بە؟ ويت­كە­نى وزدەرى شيرك ىستەگەن ادام «كا­پىر» ونى ءولتىرۋ كەرەك دەپ ايتى­پ قوي­عاننان كەيىن. بۇل وسىلايشا جال­عاسا بەرەدى, جاۋلىققا ۇلاسا بەرەدى...». 

اقيدانى العا تارتىپ اداس­تىر­عانداردىڭ باستى قاتە­لىگى دە وسى اقيدانى جەتە تۇسى­نە الماۋدا ەكە­نى راس. اقيدا – ادامنىڭ سەنىم سۇراقتارى مەن قورشاعان دۇنيە جونىندە قالىپتاسقان تانىمى, پىكىرى, ءدىني ۇستانىمدار جيىنتىعى. مۇسىلمان اقيداسىنىڭ ءتۇپ نەگىزى – قۇران مەن سۇننەت. دەمەك, اقيدا – سەنىم. ال سول سەنىمگە سەلكەۋ تۇ­سى­رە وتىرىپ قورقىتۋ, اقيدا ار­قى­لى اداستىرىپ, توزاق ارقىلى تور­عا ءتۇسىرۋ ءدىن اتىن جامىلعان توپ­تاردىڭ باستى قارۋى. قمدب-نىڭ اقتوبە وبلىسى بويىنشا وكىل يمامى, «نۇر عاسىر» وبلىستىق ورتا­لىق مەشىتىنىڭ باس يمامى تو­لەبي وسپان: «مۇنداي قادامعا بۇ­لار ءبىر عانا ءسوز ارقىلى بىردەن شى­عىپ كەتكەن جوق. بۇل جەردە بۇ­عان دەيىن مەملەكەتكە, قۇزىرلى ور­گاننىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, يمام­­دارعا, جالپى قوعامعا دەگەن ىشكى جەك­كورۋشىلىكتىڭ بەلگىلى ءبىر دا­رەجەدە قالىپتاسقاندىعىن كو­رە­مىز», دەيدى. 

تەررورلىق اكتىگە قاتىس­قان­داردىڭ كوبى 18 بەن 30 جاس ارالى­عىنداعى تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىت­تەر ەدى. اقتوبە وبلىسى ءدىن ىستەرى باس­قارماسى «اڭسار» اقپارات­تىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ باسشى­سى جانداۋلەت سۇلەيمەنوۆ: «تەرىس باعىتتاعى پيعىلداعى ءدى­ني يدەولوگيالاردىڭ تاكتيكاسى – جاستاردى قۇرىققا ءتۇسىرۋ. 14 پەن 29 جاس ارالىعىن ءبىز جاس­تار دەپ ايتامىز. نەگە جاستاردى تاڭدايدى, ويتكەنى جاستار كەز كەلگەن اقپاراتتى بويىنا تەز سىڭىرەدى, ناتيجەسىندە كەلەتىن زالالدارىن ويلاپ جاتپايدى. قىزۋ قاندى, كۇش قايراتى بويىندا تاسىعان. سول سەبەپتى, اقپاراتتى تەز قابىلداپ, سوعان ساي تەز ارەكەت ەتۋگە بەيىم. سوندىقتان دا, جات پيعىلدىلار ولاردىڭ ءدىني ساۋاتسىزدىعىن وسىلاي پايدالانا وتىرىپ, وزدە­رى­نىڭ دىتتەگەن ماقساتتارى مەن اس­تىر­تىن ساياسي يدەولوگياسىن جۇر­گىزىپ جاتقانىن ءبىز كورىپ وتىرمىز», دەيدى. بۇل باعىتتا قوعام قاي­رات­كەرى امانكەلدى ايتالى دا: «نە­گى­زىنەن, ءبىز مۇنى ءوزىمىزدىڭ ىش­كى يدەو­لوگيالىق دامۋىمىزدان ىز­دەۋ­ىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ىشكى وسال­دى­عىمىزدى سىرتقى كۇشتەر جاقسى پايدالانادى. ول راس, سوندىقتان ماسەلە ءالى دە بولسا ءوزىمىزدىڭ ىشكى قوعامدىق قاتىناستارمىزدا, ءوزىمىزدىڭ تاربيەلىك جۇمىسىمىزدا دەپ ويلايمىن», دەيدى.

ال ءفيلمنىڭ ەكىنشى بولىمىندە اداسقان جاستاردىڭ وسى كەزگە دەي­ىنگى ءومىر جولدارى ايتىلادى. ولار­دىڭ جاقسى وقۋ بىتىرگەندەرى, قى­ز­مەتكە تۇرىپ, شاڭىراق كوتە­ر­­گە­لى جۇرگەندەرى, ءسويتىپ اركىم ءوز ءومىر جولىمەن بەيبىت ءجۇرىپ جات­­قانى سۋرەتتەلەدى. بىراق تەرىس اعىم­­عا اربالعاندىقتان تەرىس جول­عا تۇسكەنى سوتتالعانداردىڭ وكى­نى­شى­مەن ايانىشتى سۋرەتتەلەدى. 

قاندى وقيعانىڭ باستى ۇيىم­داس­تىرۋشىلارى – دميتري تا­ڭا­تاروۆ پەن ارمان ايتۋعاننىڭ قار­جىلىق سەبەپتەرگە بايلانىس­تى سيرياعا بارا الماي قالعانى بەل­گىلى بولدى. سوندىقتان ولار جي­ھادتى قازاقستاندا جاساۋعا شەشىم قابىلداعان. جالپى, بىل­تىرعى جىلعى اقتوبە تەراك­تى­سى­نە قاتىسقانداردىڭ كوبى سيرياعا با­رۋعا ۇگىتتەلگەندەر. راديكال اعىم­نىڭ ىقپالىمەن ۇيىمداسقان قىل­مىستىق توپتىڭ قاتارىنا قو­سىلعاندار وپىق جەپ, كوزدەرىنەن قاندى جاس اعۋدا. ولار ەندى الداۋ مەن ازعىرۋعا وزگەلەردىڭ دە ەرىپ, وزەكتەرى ورتەنبەگەنىن قا­لاي­­دى. اقتوبە وقيعاسىنان سوڭ تەرروريزممەن كۇرەس كۇشەيدى. زاڭ قاتايتىلدى. ءتىپتى شەتەلگە «جيھاد» دەگەن جەلەۋمەن كەتكەندەر ازاماتتىقتان ايىرىلادى. وسىلايشا اتالعان فيلمدە تاۋ­ەل­سىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مە­رەي­تويىنا سالافيلىك اعىم وكىل­دەرىنىڭ جاساعان قارالى «تارتۋى» قازاق تاريحىنا قارا ارىپتەرىمەن جازىلىپ قالعانى بايان ەتىلەدى. ەن­دى بۇدان بىلاي مۇن­داي­عا جول بەرمەۋ ءۇشىن راديكال توپ وكىلدەرىمەن اشىق سۇحباتتار جۇر­­گىزىپ, اعارتۋ جۇمىستارىن جان­دان­دىرۋ كەرەكتىگى باسا ايتىلادى. ويتكەنى, لاڭكەستىكپەن تىرەستە, راديكال اعىمدارمەن كۇرەس­تە تۇتاس قوعام بولىپ جۇمىلا كىرىس­كەندە عانا ءبىر ناتيجەگە جەتۋگە بولادى. سوندىقتان دا قوعام قاي­راتكەرى امانكەلدى ايتالى: «بۇل پولي­تسيانىڭ ماسەلەسى ەمەس, ەلدىڭ ماسەلەسى, اقتوبەنىڭ ماسەلەسى ەمەس, قازاقستاننىڭ ماسەلەسى. سەبە­بى, سول قاندى قاقتىعىسقا قىزى­لوردانىڭ دا, كوشەتاۋدىڭ دا با­لالارى, جىگىتتەرى قاتىستى. تۇ­تاس ۇلتتىڭ ماسەلەسى...», دەگەندى اشىق ايتادى. دەمەك, اتالعان ءفيلم­نىڭ ادامدارعا, جاستارعا بەرەر تاعىلىمى كوپ. فيلم قوعام­دى ساقتاندىرادى, ادامدارعا اداس­پاۋ­عا جول كورسەتەدى, جاستارعا اق پەن قارانى ايىرۋعا باعىت بەرەدى. 

الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»