كورمە زالىنان ءبىزدىڭ كوزگە اۋەلى ۇشىراعان دۇنيە – بالپىق ءبيدىڭ دۋلىعاسى. دۋلىعا سوم تەمىردەن بىتەۋ قۇيىلىپتى. توبەسى ۇيشىكتەلىپ, ءتورت جاعىنان تومەن قاراي وزەكتەلگەن سىرما بىلەۋ دۋلىعانىڭ كەپەشتى جيەگىنە بەكىتىلگەن. جادىگەردىڭ يەسى بالپىق بي اتامىز وسىدان 300 جىلداي ۋاقىت بۇرىن ومىر سۇرگەن كوشەلى تۇلعا. ءارى بي, ءارى شەشەن, قول باستاعان باتىر. ءحVىى عاسىردىڭ باسىندا ەسكەلدى بي, قابان اقىن, وراق باتىرلارمەن بىرگە جوڭعاردان بوساعان جەتىسۋ ولكەسىنە ەل قوندىرعان قايراتكەر.
ەكىنشى ءبىر كوزتارتارلىق دۇنيە – عالىم شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ اتاقتى قاشقار ساپارى كەزىندە قولدانعان – پارشا بەلبەۋى. بۇل جادىگەر جايلى «التىنەمەل» مەملەكەتتىك مەموريالدى مۋزەيىنىڭ باسشىسى ساۋلە ابىشەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بەلبەۋ 1985 جىلعا دەيىن الماتىداعى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي قورىندا ساقتالىپ كەلگەن. ارعى جاعى بەيمالىم. 1985 جىلى «التىنەمەل» مۋزەيى اشىلعاندا وسىندا اكەلىپ تابىستالعان. بۇدان باسقا 1859 جىلى قاشقاريا ساپارىنان ورالعان شوقانعا پاتشا تاراپىنان بەرىلگەن ء«ىV دارەجەلى قاسيەتتى اۋليە ۆلاديمير وردەنىنىڭ» كوشىرمەسى جانە الاقانعا سىيىپ كەتەتىن شاپ-شاعىن ءحVىى عاسىردا جاسالىپ, توتەنشە بارلاۋشىلارعا ارنالعان جەڭمىلتىقتى دا كورۋگە بولادى.
قازاق تاريحىنداعى اقتاڭداقتاردىڭ ءبىرى – 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىس. وسى كوتەرىلىس وشاقتارىنىڭ ءبىرى – جەتىسۋ ولكەسى-ءتىن. مۇنداعى كوتەرىلىس كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى – ۇزاق باتىر ساۋرىق ۇلى. باتىردىڭ اكەسى ساۋرىق تا ەل-جەرىن جوڭعار-قالماقتاردان قورعاعان ادام. ۇزاق باتىر مەن جامەڭكە مامبەت ۇلى 1916 جىلى جازدا قارقارا جايلاۋىندا حالىقتى جيناپ, مايداننىڭ قارا جۇمىسىنا ادام بەرمەۋگە ءباتۋالاسادى. بۇل جەردى حالىق كەيىن «ەرەۋىلتوبە» اتاپ كەتكەن. كورمەدەن وسى باتىر اتامىزدىڭ شوقپارى اكەلىنىپتى. شوقپار ەمەن اعاشتان جاسالىپ, سابىندا شىعىرشىق وتكىزەتىن تەسىگى بار, دوعال باسى ءتورت ءتىلىنىپ, بىلەۋلەنگەن قىسقا سويىل پىشىندەس ەكەن.
بۇلاردان باسقا جامبىل اتامىزعا ارناپ 1932 جىلى تىكتىرىلگەن جۇقا شاپان مەن جىر الىبىنىڭ ءوزى ۇستاعان دومبىراسى, ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادام» جانە ونىڭ اشەكەي بۇيىمدارىنىڭ كوشىرمەسى كورمەنى تاماشالاۋشىلاردىڭ كوز سۋسىنىن قاندىردى.
بەكەن قايرات ۇلى,
فوتو: ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتە: جامبىل جاباەۆتىڭ شاپانى مەن دومبىراسى.
