اقتوبە • 22 ماۋسىم, 2017

بيزنەستى قولداۋ – ەكونوميكانى دامىتۋ

136 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى بيىلعى جولداۋى نەگىزىنەن بيزنەستىڭ ءورىسىن وسىرۋگە باعىتتالعان دەۋگە بولادى.

بيزنەستى قولداۋ – ەكونوميكانى دامىتۋ

كاسىپكەرلىكتىڭ كوكجيەگىن كوتەرۋ ءىسى دە وسى قاتاردا تۇر. بيىلعى جولداۋدىڭ باس­تى وزگەشەلىگى – بۇل ماسەلەلەردىڭ الەمدىك اۋقىمداعى بۇگىنگى زامانعى ۇردىستەرمەن تىعىز ۇشتاستىرىلۋىندا. اقتوبە وبلىسى كاسىپكەرلەرى پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى نۇرلىبەك مۇقانوۆپەن اڭگىمە وسى باعىتتا ورىستەدى. 

– ءبىز ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بۇ­گىنگى زامانعى, قاشاندا دوس­­تىققا ارقا سۇيەيتىن, كىم-كىم­گە دە اشىق تۇردەگى قازاق­ستاندى قۇرۋ جولىندامىز. جول­­­داۋداعى كەلەلى مىندەتتەر جۇ­مىس­تار­ىڭ­ىزعا سەرپىن بەرە الدى ما؟

– وتە ورىندى سۇراق قو­يىپ وتىرسىز. بۇگىنگى كۇنى الەمدىك قاۋىم­داستىق ءبىزدى دامۋشى ءارى بو­لاشاعى زور ەل رەتىندە تاني باستادى. ەگەر ويىمدى اڭگى­مەمىزدىڭ باستى تاقىرىبى بيز­نەسكە قاراي بۇرسام, بۇگىنگى كۇنى «ماde in Kazakhstan» دە­گەن تاۋارلىق بەلگى سوعىلعان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى بارشا الەم جۇرتشىلىعىنا ۇسىنىلا باس­تادى دەسەم, شىندىقتان الشاق كەتە قويماسپىن. مۇ­نى بىرىنشىدەن مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ وتاندىق ءونىمدى قولداي ءبىلۋىنىڭ ناتيجەسى ءارى وعان دەگەن شىن جاناشىرلىعىنىڭ كورىنىسى دەپ ۇعىنۋىمىز كەرەك شىعار. ءسوز جوق, مۇنداي قولداۋ اگ­رو­ونەركاسىپ كەشەنىن قوسا ال­عانداعى وڭدەۋ ونەركاسىبى سالا­سىنداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزە الادى. 

– جولداۋدا كورسەتىلگەن ەكىنشى باسىمدىق بيزنەس-ور­تانى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ جانە كەڭەيتۋ ەكەنى بەلگىلى. سونى­مەن بىرگە, پرەزيدەنت ەلدىڭ ىش­كى جالپى ونىمىندەگى شا­عىن جا­نە ورتا بيزنەستىڭ ۇلە­سىن 2050 جىل­عا قاراي كەم دەگەن­دە ەلۋ پا­يىزعا جەتكىزۋ مىن­دە­تىن قوي­دى. وسى وتە ءورشىل ماق­ساتقا بايلانىستى نە ايتار ەدىڭىز؟

– مەنىڭ ويىمشا, ءدال وسى با­سىمدىقتا وتاندىق بيزنەستى دامىتۋدىڭ بارلىق جيناقتاۋشى فاكتورلارى تۇگەلگە دەرلىك قام­تىلعان. كاسىپكەرلەر پالا­تا­سىندا قىزمەت جاساي ءجۇرىپ مەن ءىس جۇزىندە قارجىلىق قول­جە­تىمدىلىك ماسەلەلەرىمەن كۇن سايىن بەتپە-بەت كەلىپ ءجۇرمىن. بيزنەس ورتانىڭ وكىلدەرىنە ءار ءتۇرلى نەگىزسىز تالاپ قويعىسى كەلەتىن تەكسەرۋشى ورگاندار دا كەزدەسىپ تۇرادى. ءتىپتى ەكى ارادا قوسىمشا جۇكتەمە ارقالايتىن ساتتەرىمىز دە جەتكىلىكتى. سون­داي-اق, ءار ءتۇرلى تەكسەرۋشى ورگان­داردىڭ تىم بىرجاقتى شەشىم قابىلدايتىن كەزدەرى دە ورىن الىپ تۇرادى. مۇنداي جاعدايدا كاسىپورىننىڭ كەلەشەكتەگى تاع­دىرى كۇماندى بولىپ قالا بەر­مەك. ايتايىن دەگەنىم – بيزنەس وكىلدەرىنە الاڭسىز ءونىم وندى­رۋگە جاعداي تۋعىزىلسا, ەلباسى ايتقانداي كورسەتىلگەن مىندەتكە قول جەتكىزۋگە ابدەن بولادى. 

قالاي دەگەندە دە قازىرگى كۇنگە دەيىن بيزنەستىك ورتادا جۇرگەندەردىڭ زاڭسىز تالاپ-تىلەكتەرى بىرقاتار جاعدايلاردا اياقسىز قالىپ كەلگەنى جاسىرىن ەمەس. ەگەر ناقتى مىسالعا كەزەك بەرسەم, وتكەن جىلى وڭىردە كاسىپكەرلەر ۇسىنىستارىنىڭ دەنى پروكۋراتۋرا ورگاندارى تاراپىنان قولداۋ تاۋىپتى. ءسويتىپ, بيزنەسمەندەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلىپتى. ءبىزدىڭ پالاتا 2013 جىلدىڭ قازان ايىندا قۇرىلعان ەدى. سودان بەرى سوت ساتىلارى ارقىلى 6,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ م ۇلىكتىك قۇقى قورعالىپتى. مەم­لەكەت باسشىسى ءوز جول­داۋىندا ۇكىمەتكە «اتامەكەن» ۇلت­تىق كاسىپكەرلىك پالاتاسىمەن بىر­لەسىپ, بيزنەستىڭ بارلىق شىعى­نىن جاپپاي ازايتۋ جونىندە شا­رالار قابىلداۋ كەرەكتىگى جونىندە تاپسىرما بەرگەنى ۇلكەن سەنىم تۋعىزادى. مۇنداي جاعدايدا ەل ەكونوميكاسىنداعى شاعىن جانە ورتاشا بيزنەستىڭ ۇلەسىن پرەزيدەنت كورسەتكەن مەجەگە جەتكىزۋ مۇمكىندىگى دە ءبىرشاما جاقىنداي تۇسەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار