«ەۋرازيا» حالىقارالىق كونسورتسيۋمى جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىك تۋرالى مەموراندۋمعا قازاقستان تاراپىنان ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اقباتىر نادىرباەۆ, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ قول قويدى. ال ەكىنشى تاراپتان «ەۋرازيا» جوباسىنىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارى – «قمگ-ەۋرازيا» جشس, ء«اgىر ءساsرىاپ Sea ۆ.V.», «رن-ەكسپلورەيشن», «سNPC international», «SOKAR», «NEOS Geosolutions» سىندى كومپانيالار بولدى.
كاسپي ماڭى ويپاتى كەمەلدەنگەن مۇناي-گاز اۋماعى ەكەنى بەلگىلى. ول سونداي-اق, كۇردەلى گەولوگيالىق قۇرىلىسىمەن جانە پالەوزويلىق تۇزدى كەشەننىڭ شوگىندىلەرىندە تەرەڭدە جاتقان مۇنايدىڭ جانە گازدىڭ ەرەكشە كەن ورىندارىمەن سيپاتتالادى. وندا مۇناي مەن گازدىڭ بارلانباعان كولەمدى قورى بار. ماسەلەن, بۇگىندە كاسپي ويپاتىنداعى ىقتيمال مۇناي قورى 60 ملرد تونناعا جۋىق دەپ باعالانعان.
مەموراندۋم نەگىزىندە قول قويعان تاراپتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس كاسپي ويپاتىنىڭ تەرەڭدە جاتقان گوريزونتتارىن گەولوگيالىق زەرتتەۋگە كىرىسەدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ – بىرىنشىدەن, مۇناي-گاز سالاسىن تۇراقتى قور بازاسىمەن, ياعني, كومىرسۋتەك شيكىزاتىنىڭ وزىندىك «ستراتەگيالىق رەزەرۆىمەن» قامتاماسىز ەتۋگە, ەكىنشىدەن, 15-20 جىلدان كەيىن مۇناي ءوندىرۋ كولەمى تومەندەگەن جاعدايدا, ءوندىرۋ كولەمى ازايۋىنىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇشىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىنىڭ ىرگەتاسى, ىقتيمال ەكونوميكالىق سىلكىنىستەردەن قورعايتىن تەتىك بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
«بۇگىن تاريxي قۇجاتقا قول قويىلدى. سوڭعى 4-5 جىلدان بەرى قازاقستان قولعا العان «ەۋرازيا» جوباسى ءوز جۇمىسىن باستايدى. گەوفيزيكالىق زەرتتەۋلەر بويىنشا جاڭا جاساقتامالارعا يە الەمدىك كومپانيالار كونسورتسيۋمعا بىرىگىپ, «قازمۇنايگاز» كومپانياسىمەن بىرگە كاسپي ماڭى ويپاتىنىڭ جەر قويناۋىن زەرتتەيتىن بولادى. ويپات اۋماعى قاراشىعاناقتان باستالىپ, تەڭىز ارقىلى قىزىلورداعا دەيىن جايىلعان. ءارىسى رەسەيگە دەيىن كەتكەن. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارىمەن كەلىسىم بار. ەندى بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بولامىز», دەيدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ق.بوزىمباەۆ. ءمينيستردىڭ سوزىنشە, ونداعى جۇمىس ءۇش كەزەڭگە بولىنگەن. ياعني, بارلاۋدان باستاپ, اسا تەرەڭ ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋعا دەيىن جۇمىستار اتقارىلماق.
كەشە قول قويىلعان ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىندا ىنتىماقتاستىق جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى دامىتۋدى قولداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم. ەۋروپا قايتا قۇرۋ بانكى باسقا قارجى ۇيىمدارىنان 480 ملن دوللار قوسىمشا قارجى تارتۋ ارقىلى قازاقستاندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن قولدانۋ جوبالارىنا 250 ملن اقش دوللارىنا دەيىن قارجى بولەتىن بولدى. ناتيجەسىندە, قازاقستاندا 500 مۆت-دان استام جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا مۇمكىندىك بولادى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ENI جانە General Electric سىندى الەمدىك كومپانيالارمەن ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتەتىن كەلىسىمگە دە قول جەتكىزدى. «استانا ەكسپو-2017» جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جوباسىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن «تساتەك Green Energy», قازاقستان دامۋ بانكى مەن «برك-ليزينگ» اق اراسىندا كەلىسىم جاسالدى. United Greenي مەن «بايقوڭىر سولار» كومپانيالارى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن قىزىلوردا وبلىسىندا قۋاتى 50 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلدى.
«بۇگىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىمەن بايلانىستى ماڭىزدى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ۇكىمەت پەن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جىل بويى وسى باعىتتا قىزۋ جۇمىس ىستەدى. ءبىز جالپى قۋاتى 700 مۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ جوبالارى بويىنشا مەموراندۋمدارعا قول قويدىق. قازاقستاندا سوڭعى جىلدارى 300 مۆت قۋاتى بار جوبالار پايدالانۋعا بەرىلدى. سوڭعى ءبىر جىلداعىسىنىڭ ءوزى – 150 مۆت. ءبىز 2020 جىلى قازاقستاندا وندىرىلەتىن ەنەرگيانىڭ 3 پايىزى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنەن الىنۋىنا قول جەتكىزىپ, بۇل كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. ول مەجەنى مەملەكەت باسشىسى بىزگە «جاسىل» ەكونوميكانى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا قويعان بولاتىن», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ق.بوزىمباەۆ.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
