القالى جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن جيىنعا مودەراتورلىق ەتكەن قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتi, اكادەميك, سەناتور نۇرتاي ابiقاەۆ وقىپ بەردى.
«ينجەنەرلەر مەن عالىمداردىڭ دۇنيەجۇزiلiك كونگرەسiنە قاتىسۋشىلار مەن جيىن قوناقتارىنىڭ قازاقستان ەلورداسى – استانادا باس قوسقانىنا قۋانىشتىمىن. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى: يننوۆاتسيالىق ستسەناريلەر جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ادiستەرi» اتتى فورۋمنىڭ تاقىرىبى وسى كۇندەرi قازاقستاندا ءوتiپ جاتقان ەكسپو حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسiنiڭ يدەياسىمەن ۇندەس. بiزدiڭ ەل قازiرگi زامانعى ەكولوگيالىق ۇردiستەردiڭ ماڭىزىن تۇسiنە وتىرىپ, «جاسىل ەكونوميكا» قاعيدالارىنا سايكەس اۋقىمدى تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋدى بiرتiندەپ جۇزەگە اسىرۋدا. بۇگiندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ەنەرگيا ۇنەمدەيتiن ەكونوميكاعا كوشۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدi پايدالانۋ بولاشاقتىڭ اقىلعا قونىمدى بiردەن-بiر پاراديگماسى بولىپ سانالادى», دەلiنگەن ەلباسى قۇتتىقتاۋىندا.
مەملەكەت باسشىسى ورنىقتى دامۋدىڭ بەرiك ينستيتۋتسيونالدىق نەگiزدەرiن «جاسىل تەحنولوگيالار» سالاسىنداعى كەڭ كولەمدi حالىقارالىق ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىق ارقىلى عانا قۇرۋعا بولادى دەيدi. وسى باعىتتاعى عىلىمي يدەيالار مەن تاجiريبەلەر جونiندە جان-جاقتى وي ءبولiسۋ بۇكiل جەر شارىندا ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا ەنەرگەتيكانىڭ قالىپتاسۋىنا سەپتiگiن تيگiزەتىنىن ايتقان. سونداي-اق, وندا ينجەنەرلەر مەن عالىمداردىڭ دۇنيەجۇزiلiك كونگرەسiن استانادا وتكiزۋ ادامزات الدىنداعى ەنەرگەتيكالىق پروبلەمالاردىڭ تيiمدi شەشiمدەرiن iزدەۋگە تىڭ سەرپiن بەرiپ, ەكونوميكالىق ءوسiمنiڭ جاھاندىق مودەلiن جەتiلدiرۋگە ەلەۋلi ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن.
قازاقستاندا عانا ەمەس, جالپى ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا العاش رەت ءوتىپ جاتقان شارا ەكى كۇنگە جوسپارلانعان. وعان الەمنىڭ 50 ەلىنەن 1000-نان استام دەلەگات, ونىڭ ىشىندە 300 شەتەلدىك عالىمدار مەن ينجەنەرلەر قاتىسۋدا. ماڭىزدى شارانىڭ باستى ۇيىمداستىرۋشىلارى – ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ينجەنەرلەر اكادەمياسى مەن قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ اكادەمياسى. سونداي-اق, كونگرەستى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, قۇرامىندا 48 مەملەكەت بار حالىقارالىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ اكادەمياسى, FEIIC يسلام ەلدەرى ينجەنەرلىك ينستيتۋتتارىنىڭ فەدەراتسياسى (ونىڭ قۇرامىندا 21 مەملەكەت), ءتىپتى قۇرامىنا 181 مەملەكەت كىرەتىن IRENA جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزى بويىنشا حالىقارالىق اگەنتتىگى, حالىقارالىق سۋتەگى ەنەرگەتيكاسى قاۋىمداستىعى, بۇكىلالەمدىك ەنەرگەتيكالىق كەڭەس, بۇكىلالەمدىك بولاشاق قاۋىمداستىعى, كۇن ساۋلەسى بويىنشا حالىقارالىق قاۋىمداستىق جانە بىرقاتار ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەميالار, الەمنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن حالىقارالىق ۇيىمدار قولداعان.
كونگرەسس سپيكەرلەرىنىڭ قاتارىندا نوبەل سىيلىعىنىڭ 4 لاۋرەاتى, «جاھاندىق ەنەرگيا» حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ 8 لاۋرەاتى, تانىمال قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار, ەكولوگتار, ساراپشىلار, ءباا قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى, سان-پاۋلۋ شتاتىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىپ ءمينيسترى, برازيليانىڭ جەتەكشى عالىمدارى مەن ساراپشىلارى بار.
باسقوسۋدا ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ەڭ ۇزدىك جەتىستىكتەر مەن زاماناۋي باعىتتار تالقىلانۋدا. عالىمدار ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋدە قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرىن تيگىزبەيتىن تىڭ تەحنولوگيالارعا باسىمدىق بەردى. جاسىل ەكونوميكانى جەتىلدىرۋدىڭ جايىن كەڭىنەن اڭگىمەلەپ, يننوۆاتسيالىق يدەيالاردى يكەمگە كەلتىرەتىن تەحنيكانى قولدانىسقا كوپتەپ ەنگىزۋدىڭ جولدارىن ىزدەدى.
كونگرەسس جۇمىسى ءتورت بلوكقا ءبولىندى. اتاپ ايتار بولساق, «2050 جىلعا دەيىنگى الەمدىك ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ دامۋ ستسەناريلەرى پەرسپەكتيۆالارى»; «ەنەرگەتيكالىق تريلەممانىڭ بالانسى: قاۋىپسىزدىك, قولجەتىمدىلىك جانە ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق»; «الەمدىك ەنەرگەتيكانى جانە ەنەرگەتيكالىق نارىقتى دامىتۋ ۇدەرىسى, عىلىمي كادرلارمەن قامتاسىز ەتۋ» تاقىرىپتارىنا ءبولىنىپ, عالىمدار ءوز سالاسىنىڭ باعىتتارى بويىنشا بايانداما جاسادى.
حالىقارالىق كورمەدە كورسەتىلەتىن يننوۆاتسيالىق تۋىندىلار مەن زاماناۋي عىلىم وكىلدەرىنىڭ ءبىر جەردە توعىسۋى سينەرگەتيكالىق نəتيجە بەرەدى دەيدى عالىمدار. «فورۋم كوپتەگەن مۇددەلى ساراپشىلاردى اينالاسىنا جيناپ وتىر. ءبىزدى 20-دان استام حالىقارالىق ۇيىمدار مەن اكادەميالار قولدادى. بۇل ءوز كەزەگىندە تاقىرىپتىڭ تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە وزەكتىلىگىن بىلدىرسە كەرەك», دەدى WSEC-2017 ينجەنەرلەر مەن عالىمداردىڭ دۇنيەجۇزىلىك كونگرەسى حالىقارالىق باعدارلامالىق كوميتەتىنىڭ تەڭ توراعاسى, ينجەنەرلەر اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق ماسەلەلەرى, ونىڭ ىشىندە تابيعي رەسۋرستاردىڭ تاۋسىلۋى, جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پەن ءۇشىنشى ەنەرگەتيكالىق يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيا ماسەلەلەرىن كوتەرگەن بولاتىن. كونگرەسس جۇمىسى بارىسىندا, مىنە, وسى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقىلاندى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
