“نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى وتكەن جىلى ەلىمىزدەگى باق-تار اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى جازىلعان ەڭ ۇزدىك ماقالالارعا كەزەكتى بايقاۋ جاريالاعان بولاتىن. كەشە وسى بايقاۋدىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى بولىپ ءوتتى.
ماراپاتتاۋدى جۇرگىزگەن “نۇر وتان” حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين مەملەكەت باسشىسى, پارتيا كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەمقورلىقپەن كۇرەس ەلىمىزدىڭ نەگىزگى, باسىم جۇمىس باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ايتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا ول ەلباسىنىڭ باق تۇراقتى تۇردە جەمقورلىققا قارسى اۋقىمدى ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى ءتيىس, دەگەن ءسوزىن تىلگە تيەك ەتتى.
ن.نىعماتۋلين نەگىزگى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جەمقورلىققا قارسى جالپىحالىقتىق قوزعالىستى قۇرۋدا پارتيا ءار ءتۇرلى فورمالار مەن ادىستەردى پايدالاناتىنىن ايتتى. وتكەن جىلى قۇرىلعان مەديا-ورتالىق جارتى جىلدا جەمقورلىق دەرەكتەرى بويىنشا 20 جۋرناليستىك تەرگەۋلەر جۇرگىزدى. قوعامدا جەمقورلىققا قارسى كوزقاراس قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۇلكەن الەۋەتكە يە بولعاندىقتان, ەكىنشى جىل قاتارىنان پارتيا ۇيىمداستىرىپ وتىرعان جۋرناليستەر اراسىنداعى بايقاۋ ءتيىمدى فورمالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بايقاۋعا بارلىعى 64 قاتىسۋشى اتسالىسىپ, بەدەلدى قازىلار القاسىنىڭ قاراۋىنا 136 ماتەريال ۇسىنىلعان. ءسويتىپ, ولار باق-تارداعى ۇزدىك جاريالانىمدار”, “ەڭ ۇزدىك بەينەسيۋجەت/تەلەۆيزيالىق باعدارلاما”, “ەڭ ۇزدىك جۋرناليستىك تەرگەۋ” سەكىلدى ءۇش نوميناتسيا بويىنشا جۇزدەن جۇيرىك جەڭىمپازدار مەن لاۋرەاتتاردى انىقتادى.
“ەگەمەن-اقپارات”.
بريۋسسەلدە ەۋرووداقپەن كەڭەس وتكىزىلەدى
كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى اسقار ابدراحمانوۆ اپتالىق بريفينگ وتكىزدى. وندا سىرتقى ساياسات سالاسىنداعى وسى اپتادا بولاتىن نەگىزگى ءىس-ارەكەتتەر تۋرالى ايتىلدى. سونىڭ ىشىندە 20 قاڭتاردا ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆتىڭ ەلىمىزدە ءتىركەلگەن ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزەتىنى بەلگىلى بولدى. وندا ءىس باسىنداعى ءتوراعا ديپلوماتيالىق كورپۋس باسشىلارىن حالىقارالىق قاتىناستارداعى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ۇيىمنىڭ ۇلەسى مەن ءتيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان قازاقستان توراعالىعىنىڭ باسىم باعىتتارىمەن تانىستىرادى دەپ كۇتىلۋدە.
سونىمەن بىرگە, 20 قاڭتاردا مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋلاردى تاراتپاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيانىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزەدى ەكەن. اتالمىش كوميسسيا ەلباسىنىڭ 2010 جىلعى 11 قاڭتارداعى جارلىعىمەن قۇرىلعان بولاتىن.
26 قاڭتاردا ءىس باسىنداعى ءتوراعا, مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆ بريۋسسەلدە مينيسترلەر دەڭگەيىندەگى ەقىۇ – ەو بىرلەسكەن وتىرىسىنا قاتىسادى. جوسپارلانعان كەلىسسوزدەر بارىسىندا اۋعانستان پروبلەماتيكاسى, “سوزىلىپ كەتكەن جانجالداردى” رەتتەۋ, “كورفۋ ۇدەرىسىن” ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ جانە ەۋروپا قاۋىپسىزدىگىنىڭ بولاشاعى جونىندەگى ۇنقاتىسۋلار سياقتى ەكى جاقتى دا قىزىقتىراتىن ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماسىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ساپار اياسىندا ق.ساۋداباەۆتىڭ بەلگيا كورولدىگى, ەۋرووداق جانە ناتو باسشىلارىمەن كەزدەسۋى جوسپارلانعان.
قازاقستاننىڭ ساۋد ارابياسى كورولدىگىندەگى ەلشىلىگىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن بۇۇ-نىڭ 2010 جىلدى مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ جىلى دەپ جاريالاۋىنا سايكەس يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ (يكۇ) باس حاتشىسى قاتىسۋشى مەملەكەتتەردەن ءدىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋلاردى, تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىقتاردى بۇرىنعىدان گورى ىنتالاندىرا تۇسەتىن قوسىمشا شارالار وتكىزۋدى سۇرادى. سونىمەن ءبىرگە, بەلگىلەنگەن شارالار مەن ۇسىنىس-پىكىرلەر تۋرالى قازاقستان تارابىن قۇلاقتاندىرىپ قويۋدى ۇسىندى.
ا.ابدراحمانوۆ ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستاننىڭ 2011 جىلى يكۇ-نىڭ توراعاسى بولىپ سايلانۋىن ەلىمىزدىڭ مۇسىلمان الەمىندەگى زور بەدەلىنىڭ كورىنىسى ەكەندىگىمەن بايلانىستىردى. استانا يكۇ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى توراعاسى بولىپ سايلانۋىنا ۇلكەن ءمان بەرەدى جانە ول قازاقستان ديپلوماتياسىنىڭ 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋىمەن باستالعان بەلسەندى ارەكەتىنىڭ جالعاسى بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى, دەدى ول. وسىدان كەيىن رەسمي وكىل جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
جاقسىباي سامرات.
مىندەت ورىندالۋىمەن قۇندى
كەشە ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا “الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسى: 2009 جىلدىڭ قورىتىندىلارى جانە 2010 جىلدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى” تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.
2009 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىزدىڭ ەڭبەك رىنوگىندا كۇردەلى احۋال قالىپتاسقاندىقتان, جۇمىسسىزداردىڭ سانى ارتقان. “جۇمىسسىزداردىڭ جالپى سانى 135 مىڭ ادامدى قۇرايتىن 264 كاسىپورىن ءوندىرىسىن تولىقتاي جانە جارىم-جارتىلاي توقتاتتى. 25 مىڭى جارتىلاي جۇمىس كۇنىمەن قامتىلسا, 15,6 مىڭى ەڭبەكاقىسى ساقتالمايتىن دەمالىسقا شىقتى”, دەدى مينيستر وسى ورايدا. جۇمىسسىزدىقتىڭ كوبەيۋى مۇناي-گاز ءوندىرىسى باسىم ءولكەلەردە بايقالعان. ساراپشىلار 136 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قىسقارادى دەپ بولجاعان, ال بۇعان سول كەزدەگى جۇمىسسىزداردى قوسقاندا 700 مىڭعا تارتا ازامات جۇمىسپەن قامتۋ پروبلەماسىنا تاپ كەلۋى ىقتيمال ەدى.
وسىنداي جاعدايلاردا ۇكىمەت ستراتەگيالىق ءۇش باعىتتى – جۇمىستان بوساپ قالعاندارعا نازار اۋدارۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ باعىتتارىن انىقتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ۇلتتىق قوردان جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,2 ترلن. تەڭگە ءبولىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە, وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ ەلدەگى جاسىرىن جۇمىسسىزدىقتىڭ كولەمى 3,5 ەسەگە تومەندەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, ەڭبەك رىنوگىن تۇراقتاندىرۋ, ايماقتىق جۇمىسپەن قامتۋدى جانە مامانداردى قايتا دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن قوسىمشا 191,5 ملرد. تەڭگە نەمەسە 1,3 ملرد. اقش دوللارى بولىنگەن. “جول كارتاسى” بويىنشا 5 261 جوبا ىسكە اسىرىلسا, بۇل – جوسپارلانعاننىڭ 99,8 پايىزى. ءسويتىپ, 2009 جىلى 109,3 مىڭ جۇمىسسىز قوعامدىق جۇمىستارعا جىبەرىلسە, بۇل – 2008 جىلعى دەڭگەيدەن 80,5 پايىزعا ارتىق.
سوڭعى 3 جىلدا قازاقستانداعى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ورتاشا مولشەرى 1,6 ەسەگە ارتقان. سونىمەن بىرگە, 677 مىڭعا تارتا ادام جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنەن زەينەتاقى الا باستادى. مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلار مولشەرى (ونىڭ ىشىندە): مۇگەدەكتىك بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 2007 جىلى 9 331 تەڭگەدەن 2009 جىلى 14 094 تەڭگەگە دەيىن; اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ بويىنشا 8 507 تەڭگەدەن 12 534 تەڭگەگە دەيىن; جاسىنا بايلانىستى – 4 670 تەڭگەدەن 6 858 تەڭگەگە دەيىن وسكەن.
بالا تۋعاندا بەرىلەتىن بىرجولعى جاردەماقى 2 ەسەگە, بالانى ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىن كۇتۋگە تولەنەتىن اي سايىنعى جاردەماقى 1,6 ەسەگە ۇلعايتىلدى. وسىنداي جاردەماقىلاردى 410 مىڭعا جۋىق وتباسى الدى. №2 تىزىمگە جاتاتىن ادامدارعا جاردەماقىلار ەنگىزىلىپ, تولەنۋدە. مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن تولەمدەردىڭ وتكەن جىلعى ورتاشا مولشەرى 5 199 تەڭگە بولدى. تەك قانا جۇكتىلىك پەن بالا تۋعا جانە بالانى ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىن كۇتۋگە 41,8 ملرد. تەڭگە ءبولىندى. 1,2 ملن.-نان استام ادام جاردەماقى الۋشىلاردىڭ زاڭنامادا بەلگىلەنگەن ساناتتارىنا قاراي 1-دەن 15-اەك (ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش) مولشەرىندە ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقىلار الدى. ءسويتىپ, 4 ملن.-عا جۋىق ادام نەمەسە ەلدەگى حالىقتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى اي سايىن جانە ۋاقتىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن الەۋمەتتىك جاردەماقىلار الىپ تۇردى.
قوسىمشا باياندامانى پالاتانىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى دينارا نوكەتاەۆا جاسادى. دەپۋتات وتكەن جىلى قابىلدانعان زاڭدىق قۇجاتتاردى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ەڭبەك كودەكسىنە, “جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى” جانە “مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ تۋرالى” زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلسە, ولار “جول كارتاسىنىڭ” ويداعىداي ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, ەڭبەك رىنوگىنداعى احۋالدى ءبىرشاما تۇراقتاندىرۋعا جانە ەلدە جۇمىسسىزدىقتىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. سول سياقتى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭدىق قۇجات تا ايتارلىقتاي يگى ىقپالىن تيگىزگەنى ءمالىم.
ء“بىزدىڭ الدىمىزدا اسا ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر. ءبارىمىز دە “نۇر وتان” حدپ-نىڭ حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا قانداي ۇلكەن مىندەتتەر العانىن جاقسى بىلەمىز. ارينە, ولاردىڭ تولىق ىسكە اسىرىلۋىنا الەمدىك ەكونوميكاداعى بولىپ جاتقان قيىندىقتار ەداۋىر كەرى ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. الايدا, بىزدەر وعان قاراماستان, العان بارلىق مىندەتتەرىمىزدى ورىنداۋعا قوسىمشا كۇش-جىگەر تابۋىمىز كەرەك”, دەدى كوميتەت ءتورايىمى. ۇكىمەت ساعاتىندا دەپۋتاتتار ن.سابيليانوۆ, ا.ساماقوۆا, ا.مومىشەۆ, م.تىنىكەەۆ جانە وزگەلەرى سۇراقتار قويدى. سونىڭ بارىسىندا الەۋمەتتىك سالانىڭ زاڭنامالىق بازاسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارىلدى. ۇكىمەت ساعاتىن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.دياچەنكو قورىتىندىلادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.
ەل بولاشاعى – عىلىمدا, عىلىم بولاشاعى – جاستاردا
ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن وتكەن تىكەلەي تەلەجەلىدە ءبىلىم سالاسىنا بايلانىستى بەس مىڭنان استام سۇراق تۇسكەن ەكەن. بۇل ورىندى دا. ويتكەنى, بۇگىنگى تاڭدا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ اياعىنا نىق تۇرۋى ءۇشىن ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنىڭ اتقارار ءرولى ەرەكشە.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بولىپ, وسىندا وقىعان دارىسىندە بۇل ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋداردى. ءبىر مەزگىلدە قازاقستاننىڭ بارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى ونلاين جۇيەسىندە تىكەلەي تىڭداعان بۇل دارىستە ەلباسى قازاقستاننىڭ ەندىگى بولاشاعى ءبىلىمدى جاستاردا ەكەندىگىن قاداپ ايتتى.
ءدارىستىڭ “ينتەللەكتۋالدى ۇلت” اتتى تاراۋىندا عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ايرىقشا توقتالا كەتكەن ەلباسىنىڭ جاستارعا: “عىلىمعا بارىڭدار, قۇلشىنىڭدار, وزدەرىڭنىڭ زەرتتەۋ تالانتتارىڭدى جۇزەگە اسىرىڭدار! قازىرگى قازاقستان ءۇشىن ۇلكەن ءمۇمكىندىكتەر بار”, – دەگەن ءسوزى تەك جاس ستۋدەنتتەر عانا ەمەس, وزدەرىنىڭ سانالى عۇمىرىن جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم سالاسىنا ارناپ كەلە جاتقان ۇستازدار قاۋىمىنا دا ۇلكەن اسەر ەتتى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حيميا فاكۋلتەتىنىڭ جاڭادان اشىلعان عيماراتىندا بولعان ەلباسى ءبىزدىڭ “حيميالىق فيزيكا جانە جوعارى مولەكۋلالىق قوسىلىستار حيمياسى” كافەدراسىنىڭ دا جۇمىستارىمەن تانىسىپ, مۇنداعى اتقارىلىپ جاتقان شارالارعا وڭ باعا بەردى. راسىن ايتۋ كەرەك, پوليمەرلەر حيمياسى سالاسىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتكەن ءبىزدىڭ كافەدرانىڭ ۇستازدارى, عالىمدارى, ستۋدەنتتەرىنە ەلباسىنىڭ بۇل ءسوزى ۇلكەن كۇش-جىگەر بەردى.
بۇگىندە قوعامدا “جاستار عىلىممەن اينالىسپايدى, وعان قاراعاندا اقشاسى كوپتەۋ ورىندارعا كەتىپ قالادى” دەگەن پىكىر قالىپتاسقان. بۇل ءسوزدىڭ ءبىر جاعىنان قاراعاندا جانى بار شىعار. بىراق, قانشالىقتى قيىن جاعدايدا بولسا دا عىلىممەن اينالىسۋدى جۇرەك قالاۋىمەن تاڭداعان جاستاردىڭ دا ارامىزدا بار ەكەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك.
پەريزات ۇركىمباەۆا, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ دوتسەنتى.
“ارداگەرلەردى ارداقتايىق” اكتسياسى باستالدى
وزدەرىڭىزگە ءمالىم, ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى قارساڭىندا “ارداگەرلەردى ارداقتايىق” ۇرانىمەن قايىرىمدىلىق اكتسياسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى اعا بۋىنعا كورسەتىلەر قوشەمەت پەن قۇرمەتتىڭ كورىنىسى بولماق. جىلدار جىلجىپ وتكەن سايىن قاتارلارى سيرەپ بارا جاتقان ارداگەرلەرگە قۇرمەت كورسەتۋدىڭ ماقساتى ولارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ بولىپ تابىلادى.
وسىنداي ىزگىلىكتى شارا “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالىنىڭ باستاماسىمەن سىر ايماعىندا باستاۋ الدى, ياعني وبلىس ارداگەرلەرىنە ارناپ, ۇلكەن ءىس-شارا وتكىزىلدى. وبلىستىق فيليال توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ولمەسحان بولاتبەكوۆ مايدانگەرلەردىڭ ەرلىك ىستەرىن, ولاردىڭ جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە, پاتريوتتىققا تاربيەلەۋدەگى ءرولىن جان-جاقتى بايان ەتىپ, مەملەكەت تاراپىنان ولارعا جاسالىپ جاتقان قامقورلىق اياسىنىڭ كەڭەيىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
باسقوسۋدا سوعىس ارداگەرلەرى ءتانەش ورازوۆ, كەڭەس قاليەۆ, ىدىرىس قاليەۆ ەلباسىنا دەگەن ريزاشىلىقتارىن جۇرەكجاردى لەبىزدەرىمەن جەتكىزدى. ارداگەرلەرگە جەرگىلىكتى ونەرپازدار توبى ءان-جىرمەن شاشۋ شاشتى.
“ارداگەرلەردى ارداقتايىق” اتتى رەسپۋبليكالىق اكتسيا شىلدە ايىنا دەيىن جالعاسادى.
ەركىن ءابىل, قىزىلوردا.