قازاق ونەرىنە ەۋروپا جۇرتشىلىعى قول سوقتى

سارسەنبىنىڭ ءساتى, 13 قاڭتاردا ۆەنا قالاسىنداعى تاريحي ورىنداردىڭ ءبىرى – حوفبۋرگ سارايىنىڭ كونتسەرت زالىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ جاۋاپتى قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىنا ارنالعان قازاقستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ گالا-كونتسەرتى بولدى. كونتسەرتتى اۆستريادا تىركەلگەن شەتەلدىك ەلشىلىكتەردىڭ باسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى, اۆستريانىڭ كورنەكتى تۇلعالارى, ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلدەرىندە تۇرىپ جاتقان قازاق قانداستارىمىز, سونداي-اق ۆەنا قالاسىنىڭ تالعامپاز تۇرعىندارى تاماشالادى. مەرەكەلىك ايتۋلى شارانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆ پەن اۆستريانىڭ ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق ىستەر جونىندەگى ءمينيسترى ميحاەل شپيندەلەگگەر ءسوز سويلەپ اشتى. گالا-كونتسەرت الدىندا قازاقستان ونەر شەبەرلەرى گالا-كون­تسەر­تىنىڭ باستالۋى كەشكى ساعات 19.00-گە بەلگىلەنگەن ەدى. كونتسەرت باستالۋعا تۋرا ءبىر ساعات قالعاندا وسى حوفبۋرگ سارايى­نىڭ انتەكاممەر زالىندا قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اۆستريالىق نۇسقادا جارىق كورگەن “قازاقستاندىق جول” كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولدى. راسىمدە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حات­ش­ىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋ­داباەۆ ءسوز سويلەپ, جينالعان جۇرت­شى­لىقتى كىتاپتىڭ مازمۇنىمەن, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇ­مىس­تارمەن تانىستىرىپ ءوتتى. راسىمدە, سون­داي-اق بىرقاتار اۆستريالىق تۇلعالار دا ءسوز الىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ “قا­زاقستاندىق جول” كىتابىنا جوعارى باعا بەردى جانە قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ قىزمەتىنە كىرىسۋىمەن قۇتتىقتاپ, تابىستار تىلەدى. تۇساۋكەسەر ءراسىمى اياقتالعان سوڭ, وعان قاتىسۋشىلار كەڭ دە جارىق فەست كونتسەرت زالىنان ورىن الا باستادى. بۇل كەزدە زال ءىشى قالىڭ قاۋىمعا لىق تولىپ تۇرعان ەدى. ساعات ءتىلى ءدال 19.00-ءدى سوققاندا, كونتسەرتتى جۇرگىزۋشىلەر جينالعان قاۋىمعا قازاق جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىنا ارنالعان قازاقستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتىنە حوش كەلگەندەرىن حابارلاپ, مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆقا ءسوز بەردى. بۇگىن قازاقستان ءۇشىن جۇلدىزدى ءسات تۋدى, دەدى قانات ساۋداباەۆ گالا-كونتسەرتتى اشارداعى سويلەگەن سوزىندە. تاۋەلسىزدىك ال­عانىنا 18 جىل تولعان ەلىمىز بەدەلدى حا­لىق­ارالىق ۇيىم – ەۋروپاداعى قاۋىپ­سىز­دىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا تور­اعا­لىق ەتۋ قىزمەتىن باستاپ وتىر. تاريح ءۇشىن ون سە­گىز جىل ونشا ۇزاق ۋاقىت ەمەس. وسى جىل­دار ىشىندە قازاقستان ساياسي-قوعامدىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورما­لار­دى تابىستى جۇزەگە اسىردى. ۇلتتىق كوش­باسشى رەتىندە تانىلعان پرە­زيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇرگىزگەن ساياسا­تىنىڭ نا­تيجەسىندە قازاقستان الەم­دىك قو­عام­داستىقتىڭ سەنىمدى ارىپتەسى بو­لىپ تانىلدى. مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ەلباسىنىڭ ساياساتى مەن الەمگە تانىمال بەدەلىنىڭ ار­قاسىندا قازاقستاندى 2007 جىلى ەقىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىعى ءبىراۋىزدان قول­داپ, ۇيىمنىڭ 2010 جىلعى توراعا­لى­عىن سەنىپ تاپ­سىردى. توراعالىق قازاق­ستان­عا زور جاۋاپ­كەرشىلىك جۇكتەيدى. ەلىمىز توراعالىق ەتۋ بارىسىندا بۇعان دەيىنگى توراعالاردىڭ قولعا العان ءىس-شارالارىن جالعاستىرا وتى­رىپ, ۇيىمنىڭ قىزمەتىن دامىتۋعا كۇش سا­لا­تىن بولادى. اۆستريا ءبىزدىڭ ەلىمىزدى ۇيىم­عا توراعالىق ەتۋى كەزىندە دە قولداۋ بىلدىرەدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا قانات بەكمىرزا ۇلى قازاقتىڭ “قوناققا سىيلىقپەن بار” دە­گەن ماتەلىن كەلتىرە كەلىپ, قوناقتاردى قا­زاق­ستاندىق ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالاۋعا شاقىردى. ال اۆستريانىڭ ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق ىستەر جو­نىن­دەگى ءمينيسترى ميحاەل شپيندەلەگگەر قا­زاقستان مەن اۆستريا اراسىنداعى باي­لانىستارعا توقتالىپ ءوتىپ, ەقىۇ تور­اعا­لى­عى قىزمەتىنە كىرىسكەن قازاقستاننىڭ بۇل جاۋاپكەرشىلىگى زور مىندەتتى ويداعىداي اتقاراتىنىنا جانە ەكى ەلدىڭ ءوزارا باي­لا­نىستارى الداعى ۋاقىتتا دا دامي بە­رەتىندىگىنە سەنىمدى ەكەنىن ءبىلدىردى. “كوڭىلاشاردان” “سارىارقاعا” دەيىن قازاقتىڭ ونەر شەبەرلەرى گاسترولدىك ساپارلارمەن الىس-جاقىن شەت ەلدەرگە شىعىپ ءجۇر. اسىرەسە, سوڭعى جەتى-سەگىز جىل بەدەرىندە قازاقستاندىق ونەرپازدار­دىڭ شەت مەملەكەتتەر ساحنالارىندا ونەر كورسەتۋلەرى جيىلەي ءتۇستى. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قازاقستاندىق ونەر شەبەرلەرى بەرلين قالاسىندا بولىپ, نەمىس جۇرتىن ءوز ونەرلەرىمەن ءتانتى ەتىپ قايتتى. ەندى, مىنە, كارى قۇرلىقتاعى ىر­گە­لى ەلدىڭ ءبىرى – اۆستريا استاناسىنا ار­نايى كەلىپ وتىر. بۇل كەلىستىڭ ورنى دا, ءجونى دە بولەك. بولەك بولاتىن سەبەبى, جو­عارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, بۇل جولى ولار ەلىمىزدىڭ ەقىۇ توراعالىعى قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىنا ارنالعان كونتسەرتتىك ساپارمەن كەلدى. سونىمەن... زال تولى جۇرتشىلىققا بايقاتپاعان كەيىپتە قاراپ قويامىز. تالاي دۇلدۇلدەر مەن بۇلبۇلداردىڭ ءانىن تىڭداپ, ونەرىنە كۋا بولعان ديپلوماتيالىق ميسسيالاردىڭ وكىلدەرى مەن تالعامپاز ۆەنا تۇرعىندارى ساحنا تورىنە جايعاسقان قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىن كيىپ, قولدارىنا مۋزىكالىق اسپاپ-قۇرالدار ۇستاعان ونەرپازدارعا قىزىعا قارايدى. قارايدى دا, ءبىر-بىرىمەن كۇبىرلەسە سويلەسەدى. ال ءبىز بولساق, قايتا قارايمىز. سول كورىنىس... گالا-كونتسەرت تۇركەشتىڭ “كوڭىلاشار” كۇيىمەن باستالدى. ونى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى دۇيسەن ۇكىبايدىڭ ديريجەرلىك ەتۋىمەن قازاق مەملەكەتتىك قۇرمانعازى اتىنداعى اكا­دەميالىق حالىق اسپاپتارى وركەسترى­نىڭ ۇجىمى ورىندادى. دومبىرا ۇنىنە نەشە ءتۇرلى اسپاپتىڭ ءۇنى قوسىلعاندا, كەرە­مەت­تەي اسەردە بولاسىڭ, كوڭىل-كۇيىڭ بىرتە-بىرتە كوتەرىلىپ, شابىتتانا, شاتتانا تۇسەسىڭ. كۇي شەتەلدىك قوناقتارعا دا كە­رە­مەتتەي اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك, ديري­جەردىڭ تاياقشاسى جوعارى كوتەرىلىپ بارىپ توقتاعاندا, زال تولى كوپشىلىك دۋىلداتا قول سوعىپ, وركەستر ۇجىمىنا زور قوشەمەت كورسەتىپ جاتتى. كەلەسى كەزەكتە احمەت جۇبانوۆ پەن لاتيف ءحاميديدىڭ “اباي” وپەراسىنداعى “تويباستارىن” تانىمال انشىلەر ازامات جىلتىركوزوۆ پەن ايگۇل نيازوۆا جانە قۇر­مانعازى اتىنداعى اكادەميالىق وركەستر مەن كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ حورى ورىندادى. ەكى ءانشى دە قازىرگى كەزدە ناعىز بابىنا كەلىپ, ءان ونەرىنىڭ شىڭىنا ورلەپ بارا جاتقاندارىن وسى جولى تاعى ءبىر كورسەتتى. وركەستر دە, حور مۇشەلەرى دە ازا­مات پەن ايگۇلدىڭ تەبىرەنە ايتقان انى­نە قاجەت جەرىندە قوسىلا كەتىپ, “توي­باس­تار­دىڭ” كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىعۋىنا با­رىنشا دەمەۋ كورسەتىپ وتىردى. بۇل قويى­لىم­نىڭ ءساتتى شىققانى سونشالىق, ءان اياق­تالا سالىسىمەن دۋىلداتا قول سوعى­لىپ, ونەر شەبەرلەرىنە بارىنشا ريزاشى­لىق تانىتىلدى. كەيبىر شەتەلدىك قوناق­تاردىڭ ورىندارىنان تۇرىپ, ولارعا ەرەك­شە قۇرمەت كورسەتىپ جاتقاندارىن دا كورىپ قالدىق. “اباي” وپەراسىنداعى “تويباستار” ارياسىنىڭ ەۋروپا تورىندە, ونىڭ ىشىندە ەقىۇ-نىڭ شتاب-پاتەرى ورنالاسقان ۆەنا قالاسىندا ورىندالۋى جايدان-جاي بول­ما­سا كەرەك. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, “توي­باس­تاردىڭ” بۇل جەردە ورىندالۋى قازاق­ستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ تويى­نىڭ باستالعانىن ءبىلدىرىپ تۇرعانداي. بەل­گىلى كۇيشىلەر عالىم احمەدياروۆ, اي­تول­قىن توقتاعان جانە نۇركەن ءاشىروۆ ناعىز ناشىنە كەلتىرىپ ورىنداعان “كۇي شاشۋ” دا قالىڭ قاۋىمعا ۇلكەن اسەر قالدىردى. اسىرەسە, كۇيشىلەردىڭ ءبىرىنىڭ تارتقانىن ەكىن­شىسى جالعاستىرىپ اكەتۋى كوپشىلىكتى ەرەكشە قىزىقتىرا ءتۇستى. ال ايگۇل قوسا­نو­ۆانىڭ ورىنداۋىنداعى مۇحيتتىڭ “اي­نام­كوز” ءانى دە اسەرلى ءارى تاماشا شىقتى. ونەر اتاۋلىنى باعالاي بىلەتىن, ونى قادىر تۇتاتىن تالعامپاز ەۋروپا جۇرت­شى­لىعىنا ورىندالۋ ماقامىمەن دارالانا تۇسكەن ءاننىڭ ءبىرى – ءبىرجان سالدىڭ “ايت­بايى” دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. ونى ورىنداعان قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى حالىق ءانى كافە­درا­سىنىڭ ستۋدەنتى احات كەنجەباەۆ كەلە­شە­گىنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن جاستىڭ ءبىرى ەكەن. قازىردىڭ وزىندە ول رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋ­رەاتى اتانىپ ۇلگەرىپتى. وسى جولى ونىڭ داۋىسىنىڭ كەڭدىگى مەن سازدىلىعىنا كونتسەرتتى تاماشالاۋشىلار ابدەن-اق ءتان­تى بولدى. جاسىل جەلەك جامىلعان كوك­شەتاۋ ءوڭىرى, قاز-ۇيرەگى ۇشقان سەكسەن كول, جۇ­پار ءيىسى اڭقىعان سايىن دالا كوز الدى­ڭا كەلىپ, كەۋدەڭدى ساعىنىش پەن ماقتا­نىش كەرنەيدى. جالپى, اسحات كەنجەباەۆ شىرقاعان اتاقتى ءانشى ءبىرجان سالدىڭ “ايتبايى” ەۋروپالىقتاردى قازاقتىڭ ناعىز ونەرلى دە ونەرپاز, كەڭ تىنىستى حالىق ەكەنىن مويىنداتقانداي بولدى. گالا-كونتسەرتتىڭ ءبىرىنشى بولىمىندە كوپ­شىلىك قاۋىم, سونداي-اق قازاقتىڭ قۇر­مانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادە­ميا­لىق حالىق اسپاپتارى وركەسترى ورىن­دا­عان ي.ءبرامستىڭ “ۆەنگر ءبيى” مەن وسى ور­كەستردىڭ ورىنداۋىنداعى قۇرمانعازى­نىڭ “سارىارقا” كۇيىن جانە بەلگىلى انشىلەر ايگۇل نيازوۆا, بيبىگۇل جانۇزاق پەن ءجاميلا جارقىمباەۆانىڭ ورىن­داۋىن­داعى لاتيف ءحاميديدىڭ “قازاق ءۆال­سىن” قىزىعا تىڭدادى. وركەستر دە, اتالعان ءۇش ءانشى دە ءوز نومىرلەرىن جوعارى دەڭ­گەي­دە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىنداپ شىق­تى. اسىرەسە, جينالعان قاۋىم “سارى­ارقا” كۇيىنىڭ ورىندالۋ مانەرىنە تام­سانىپ وتىردى. بيبىگۇلدىڭ, ءجاميلانىڭ, ايگۇلدىڭ كەڭ تىنىستى اشىق داۋىسى دا ولاردى ءتانتى ەتتى. بۇعان كونتسەرتتى تاما­شا­لاپ وتىرعان كوپشىلىكتىڭ قول سوعىپ, قۇرمەت كورسەتۋلەرى ناقتى دالەل بولادى. “قازاق ەلىندە جۇرگەندەي سەزىندىم” وسى گالا-كونتسەرتكە كەزىندە ءتۇرلى جاع­دايلارمەن ەۋروپادا تۇراقتاپ قالعان ءبىراز قانداستارىمىز دا ارنايى كەلگەن ەكەن. ءساتى تۇسكەندە ولاردىڭ بىرنەشەۋىمەن اڭ­گى­مەلەسكەن ەدىك. سولاردىڭ ءبىرى – قازىرگى كەزدە گوللانديانىڭ استاناسى – امستەر­دام قالاسىندا تۇراتىن قاباي قىران دە­گەن ازامات. تانىستىقتان سوڭ ول ءوزىنىڭ جۇ­رەكجاردى قۋانىشىن بىلايشا جەتكىزدى: – ۆەنا قالاسىندا قازاقستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتى وتەدى دەگەندى ەس­تى­گەندە تاعات تاۋىپ وتىرا المادىم. ۇشاققا الدىن الا بيلەت الىپ, كەشە وسى ۆەنا قا­لاسىنا كەلدىم. مىنە, بۇگىن ءوزىمىز كۇن سايىن ساعىناتىن اتاجۇرتىم – قازاق­ستاننان كەلگەن انشىلەر مەن كۇيشىلەردىڭ كونتسەرتىن تاماشالاپ, مارقايىپ جۇرگەن جايىم بار. جاڭا “سارىارقا” كۇيىن تىڭداپ وتىرىپ, كوزىمە جاس كەلدى. ءوزىمدى قازاق ەلىن, قازاق دالاسىن ارالاپ جۇر­گەن­دەي سەزىندىم. اۆستريانىڭ مىنا تاريحي ور­نىندا قازاقتىڭ ءانى مەن كۇيىن تىڭ­داتقان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا زور العىس ايتامىن. سول كىسىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلىن بۇكىل دۇنيە ءجۇزى تانىدى. ەندى قازاقستان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى­نا توراعالىق ەتۋدى باستادى. بۇل بيىك مارتەبە – اتاجۇرتتان الىستا جۇرگەن بىزدەرگە وتە ۇلكەن ماقتانىش. تاعى ءبىر جولىققان قانداسىمىز وسى ۆەنا قالاسىندا تۇراتىن قىزىرحان شول­پان بولدى. ەلۋدى ەڭسەرىپ قالعان قى­زىر­حان ۆەنا قالاسىنداعى قازاق قوعامىنىڭ توراعاسى ەكەن. – سىرتتا جۇرگەن قازاقتارعا بۇل – اسا ۇلكەن قۋانىش, مەرەكە, – دەدى ول قۋا­نىشتى كوڭىل-كۇيدە. – كونتسەرت تاماشا ءوتىپ جاتىر. بايقاعان شىعارسىز, وعان جينالعاندار قازاقتاردىڭ ونەرىنە تام­سا­نىپ, قايتا-قايتا قول سوعىپ وتىرعانىن. بۇل ءبىز ءۇشىن باقىت, زور قۋانىش. جاڭا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ “قازاقستاندىق جول” كىتا­بى­نىڭ تۇساۋكەسەرىنە دە قاتىستىم. ونشاقتى داناسىن الدىم. ونى وسى قالادا تۇراتىن قازاقتارعا تاراتىپ بەرەمىن. وقىسىن, تانىسسىن. اتاجۇرتىمىزدىڭ قانداي دارەجەگە جەتكەنىن ءبىلسىن. قىزىرحان شولپاننىڭ ايتۋىنشا, تەك وسى ۆەنا قالاسىندا 30-دان استام قازاق وتباسى تۇرادى. بارلىعى جۇمىس ىستەپ جۇر­گەن كورىنەدى. اۆستريانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جاتقان بالالارى دا بارشىلىق ەكەن. سونداي-اق ول وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا, ۆەنادا ەۋروپا قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىن جانە فۋتبول­دان تۋرنير وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتىپ قالدى. ونداعى ماقسات – ەۋروپادا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ءبىر-بىرىمەن تانى­سىپ-بىلىسۋلەرىنە جاعداي تۋعىزۋ. بۇرىن ەۋروپانىڭ 10 ەلىندە قازاقتاردىڭ قوعامى بولەك-بولەك جۇمىس ىستەگەن ەكەن. وتكەن جىلى ولار ءبىر ورتالىقتان باسقارىلاتىن ەۋروپاداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ فەدە­را­تسياسى بولىپ قايتا قۇرىلىپتى. ونەردىڭ بيىك شىڭى – وپەرا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋروپا­داعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىنا ارنالعان قازاقستان ونەر شەبەرلەرى گالا-كونتسەرتىنىڭ ەكىنشى ءبولىمى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپە­را جانە بالەت تەاترىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى مەن حورى جانە قازاقستان وپەرا شەبەرلەرىنىڭ ونەر كورسەتۋلەرىمەن ءارى قاراي جالعاستى. الدىمەن اتالعان تەاتر­دىڭ سيم­فونيالىق وركەسترى كومپوزيتور تىلەس قا­جىعاليەۆتىڭ “قىز قۋىن” الان بورى­باەۆتىڭ ديريجەرلىك ەتۋى بويىنشا ورىنداپ, كوپشىلىككە قول سوقتىردى. بۇل دا ءبىر ءساتتى ورىندالعان شىعارمالاردىڭ ءبىرى بولدى. وسى تۇستا ايتا كەتەيىك, دارىندى ديري­جەر الان بورىباەۆتىڭ ديريجەرلىك ەتۋى ەرەكشەلەنىپ تۇردى. قيمىل-قوزعا­لىسى, بارلىعى ءبىر-بىرىمەن استاسىپ, تولى­سىپ شىعىپ وتىردى. قازىرگى كەزدە الان بورىباەۆ قازاقستاننىڭ, قازاقتىڭ اتىن الىس-جاقىن شەتەلدەرگە شىعارىپ جۇرگەن ونەر شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى سانالادى. جاس تا بولسا جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن باعىن­دىر­عان بيىكتەرى از ەمەس. قازاقتىڭ دارىندى ديريجەرىنىڭ ونەرى الدىندا شۆەتسيا, ني­دەرلاندىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترلەرى ءبىر كورگەننەن-اق باس ءيىپ, ونىڭ دارىن­دى­لى­عىن مويىنداعان. بۇگىندە ول شۆەتسيا­نىڭ نورچەپينگ سيمفونيالىق وركەس­ترى­نىڭ جانە نيدەرلاندى كورولدىگىندەگى بارابانت سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ باس ديريجەرى بولىپ ىستەيدى. قازاقستاندىق ونەر شەبەرلەرىنىڭ الىس-جاقىن شەت ەلدەردەگى مادەني شا­را­لارى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى الىبەك دىنىشەۆتىڭ قاتىسۋىنسىز ءوتۋى وتە سيرەك. ءبىرتۋار ءانشىنى كوپشىلىككە تانىستىرىپ جاتۋ شىنىندا دا ارتىقتاۋ. وعان قازاق­ستاندىقتار عانا ەمەس, شەتەلدىك تىڭدار­مان قاۋىم دا باياعىدا باعاسىن بەرىپ قويعان. بۇل جولى الىبەك دىنىشەۆ ەكى ءان ورىندادى. العاشقىسى قازاقتىڭ حالىق ءانى “اقباقاي”, ال ەكىنشىسى يتاليالىق ل.دەنتسانىڭ “التىباقاندا” ءانى. ەكى ءاندى دە الىبەك دىنىشەۆ اسقان شەبەرلىكپەن, شىڭىنا جەتكىزە ورىنداپ, جينالعان قاۋىمعا ۇزاق قول سوقتىردى. ءتىپتى, ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن ساحنادان جىبەرمەي تۇرىپ الدى. ءاننىڭ, ونى ورىنداعان ءانشى داۋىسىنىڭ قۇدىرەتتىلىگى بولسا كەرەك بۇل. كەزىندە ۇمىتىلۋعا شاق قالعان بايىر­عى ۇلتتىق مۋزىكا اسپاپتارىمىزدىڭ ءبىرى – قوبىز ءۇنى قازىرگى كەزدە قايتا جاڭعىرا باستادى. دالىرەك ايتقاندا, قاسيەتتى قوبىز ءۇنى قايتا ەستىلە باستادى. ونىمەن قوبىز­شى­لارىمىز ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, شەتەل­دەر­دىڭ دە ساحنالارىندا شىعارمالار ورىن­داپ ءجۇر. قولدارىنا قوبىز ۇستاپ, قازاقتىڭ بۇرمەلى كويلەكتەرىن كيگەن ءۇش قىز – قوبىزشىلار تريوسى گۇلزيا ستام­بەك, اسەل نۇركەنوۆا جانە ەلميرا احمە­دياروۆا ساحنا تورىنە شىعا كەلگەندە, قول سوقپاعان ادام قالمادى. ولار ورىنداعان قازاقتىڭ جانە ەۋروپانىڭ تانىمال اسپاپتىق اۋەندەرى كومپوزيتسياسىن جي­نالعان قاۋىم اسا زەيىن قويىپ, زور ىقى­لاسپەن تىڭدادى. وسىلايشا, ەۋروپالىق­تار قازاقتىڭ قاسيەتتى قوبىزىنىڭ عا­جايىپ ءۇنىن كوزدەرىمەن كورە وتىرىپ تىڭدادى, قوبىز سارىنىنا ەلتىدى. قوبىزشىلار تريوسىمەن قىسقاشا تانىستىرا كەتسەك, ارتىق بولماس. ول – حا­لىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق كون­كۋرستاردىڭ لاۋرەاتتارىنان قۇرالعان بىرە­گەي انسامبل. ونىڭ قۇرامىنا پريما-قوبىز اسپابىندا وينايتىن جوعارىدا اتى-جوندەرى اتالعان قوبىزشى-ارتىستەر ەنگەن. پريما-قوبىز – قازاقتىڭ ەجەلگى قىلقوبىز اسپابىنىڭ جاڭارتىلعان ۇلگىسى. ال ۇجىمنىڭ رەپەرتۋارىندا وتاندىق جانە باتىسەۋروپالىق كلاسسيكتەردىڭ شىعارمالارى بار. بۇدان كەيىن كوپشىلىك باريتون داۋىس­تاعى تانىمال انشىلەر تالعات مۇساباەۆ پەن جاننات باقتايدىڭ ورىنداۋىندا دج.ۆەرديدىڭ “ترۋبادۋر” وپەراسىنان گراف دي لۋنا مەن لەونارانىڭ دۋەتىن تىڭ­دادى. قوس انشىگە دە تىڭدارماندار تاراپىنان ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلدى. جاننات باقتاي دا, تالعات مۇساباەۆ تا ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليسى. تەاترداعى قويىلىمداردىڭ بارلىعى وسى ەكى ءانشىنىڭ قاتىسۋىنسىز وتپەيدى. جان­نات­تىڭ رەپەرتۋارىندا قازاق كومپو­زي­تور­لارى­نىڭ تۋىندىلارى مەن حالىق اندەرى­نىڭ الاتىن ورنى بولەك. ال تالعاتتىڭ شىعارماشىلىعىندا وپەرا جانرى ەرەكشە ماڭىزعا يە. ونىڭ ەسىمى بۇگىندە قازاق وپەرا ونەرىنىڭ جارقىراپ كەلە جاتقان جارىق جۇلدىزدارىنىڭ بىرەگەيى سانالادى. جالپى, ەۋروپالىقتار وپەرانى ەرەك­شە باعالاپ, ۇيىپ تىڭدايتىندارى قازاق­ستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتى بارى­سىندا تاعى بايقالدى. مىسالى, سيم­فو­نيالىق وركەستر مەن تەاتر حورى ۇجىم­دارى ۇسىنعان ر.ۆاگنەردىڭ “تانگەيزەر” وپەراسىنان كورىنىستەر مەن قازاق مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ تۇلەگى, بۇگىندە گەرمانيادا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن ۇزدىك پيانيستەردىڭ ءبىرى ءامىر تەبەنيحين ورىنداعان ف.شوپەننىڭ “ۆالس Es dur op. 18” تۋىندىسى كوپشىلىكتى بارىنشا ءتانتى ەتتى. سونداي-اق بەلگىلى ديريجەر ابزال ءمۇحيتدينوۆتىڭ ديريجەرلىك ەتۋىمەن تا­نى­مال ءانشى نۇرلان بەكمۇحامبەتوۆ ورىن­داعان گ.دونەتسەتتيدىڭ “ماحاببات سۋسىنى” وپەراسىنداعى نەمورينو رومانسى دا كونتسەرتتى تاماشالاۋشىلار تاراپىنان جىلى قابىلداندى. ءانشىنىڭ ايتۋلى شەتەلدىك ساحنالاردان ءجيى كورىنىپ ءجۇرۋى وسى جولى دا ايقىن اڭعارىلدى. كونتسەرتتىڭ سوڭىنا تامان ءامىر بي­سەنعاليەۆ, شەرنياز مۇساحان, ەرجان ك ۇلىباەۆ, نۇريا كارىمباەۆا جانە ينارا جۇمابەكوۆا سكريپكامەن ك.سەن-ءسانستىڭ “روندو كاپريچچيوزو” تۋىندىسىن ورىن­داعان بولاتىن. ولاردىڭ ورىنداۋىنداعى شىعارما دا تىڭداۋشىلار تاراپىنان ريزالىقپەن قابىلداندى. بۇل بەس سكريپ­كاشى قازىرگى كەزدە انگليانىڭ, رەسەيدىڭ, يسپانيانىڭ, گەرمانيانىڭ ونەر وردا­لارىندا شىعارماشىلىقتارىن شىڭداپ جاتىر ەكەن. ولاردىڭ بەسەۋى دە مەملە­كەت­تىك “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا الەم­نىڭ ەڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىن­دا ءبىلىم العان جاستار. بولاشاقتا ولار ۇلت­تىق ونەرىمىزدى الەمنىڭ وزىق تۋىن­دى­لا­رىمەن ۇندەستىرىپ, ونى دۇنيە ءجۇزىنىڭ حالىقتارىنا تانىتادى دەگەن سەنىمدەمىز. الداعى ۋاقىتتا بۇل جاستار مارات بيسەن­عاليەۆتىڭ, ايمان مۇساقوجاەۆانىڭ ءىزىن ءارى قاراي جالعاستىراتىن ونەر شەبەرلەرى بولاتىندارىنا سەنىم ارتقان ءجون شىعار. تالعامپاز ەۋروپا جۇرتشىلىعى, سون­داي-اق باريتون داۋىستى ازامات جىل­تىر­كو­زوۆ, اندرەي ترەگۋبەنكو جانە ولەگ ءتا­تاميروۆتىڭ ورىنداۋىنداعى دج.ءروسسيني­دىڭ “سەۆيل شاشتارازى” وپەراسىنداعى فيگارو كاۆاتيناسىنا قول سوعىپ, ىقىلاس تانىتتى. بۇگىندە قازاق وپەراسىنىڭ جا­رىق جۇلدىزىنا اينالعان, ءپاريجدىڭ اتاقتى ساحنالارىندا ونەر كورسەتىپ, قازاق حالقىن الەمگە تانىتىپ جۇرگەن مايرا مۇحامەدقىزى ورىنداعان ي.كالماننىڭ “چاردوش حانشايىمى” وپەراسىنداعى سيل­ۆا ارياسى مەن قازاقتىڭ حالىق ءانى “گۇلدەرايىم” جينالعان جۇرتشىلىققا ەرەكشە اسەر ەتتى. كوپشىلىك ءانشىنى قول سو­عىپ, ساحنادان تۇسىرمەي ءبىراز تۇردى. ال ەۋروپا تورىندەگى گالا-كونتسەرت ەسكەندىر حا­سانعاليەۆتىڭ “اتامەكەن” انىمەن قورى­تىن­دىلاندى. سوڭىنان قازاقستاندىق ونەر شەبەرلەرىنە ەقىۇ توراعاسى, قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حات­شىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋ­داباەۆتىڭ اتىنان ىقىلاس گ ۇلى ۇسىنىلدى. جالپى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىنا ارنالعان شتراۋس پەن مو­تسارت ەلىندەگى قازاقستاندىق ونەر شەبەر­لەرىنىڭ گالا-كونتسەرتى اسقان ۇيىم­شىل­دىق­پەن تابىستى ءوتتى دەپ ايتۋىمىزعا اب­دەن بولادى. ول كونتسەرتتىڭ ءوتۋ بارىسىندا ونى تاماشالاعان كوپشىلىك قاۋىمنىڭ كوڭىل-كۇيىنەن, شىعارمانى ورىنداعان ءانشى-ارتىستەرگە كورسەتىلگەن قۇرمەتتەن ايقىن كورىنىپ تۇردى. ەكىنشىدەن, كون­تسەرت­كە كەلۋشىلەردىڭ قاتارى مول بولعانى سونشالىق, وتىراتىن بوس ورىن بولمادى. ورىن جەتپەگەندىكتەن, ادامداردىڭ بىرقاتارى تۇرىپ كوردى. سولاردىڭ قاتارىندا ەلشىلىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن بىزدەر, جۋرناليستەر دە بارمىز. ال گالا-كونتسەرتتىڭ ويداعىداي وتۋىنە اتسالىسقان, ونى ۇتىمدى ۇيىمداستىرا بىلگەن مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­لىگىنە, ونىڭ قۇرامىنداعى “قازاق اۋەن­دەرى” اكتسيونەرلىك قوعامىنا, قۇرمانعازى اتىنداعى وركەستردىڭ, ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ, تاعى باسقا ونەر ۇجىمدارىنىڭ باسشى­لارىنا العىس ايتقان ورىندى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.