ءيا, دۇرىس, دۇرىس ايتاسىز... مىنا ومىردە كەرەكسىز ادامدى تاۋىپ بەرىڭىزشى, كانەكەي! جەر باسىپ جۇرگەن پەندەنىڭ بارلىعى ءوزىن قوعامعا كەرەكتى سەزىنەدى. سەزىنگەنى بىلاي تۇرسىن, “دۇنيەگە كىرپىش بوپ قالانعاندىعىنا” ىشتەي ماساتتانادى, وسىناۋ تولىمدى پىكىر ونى ءۇن-ءتۇنسىز اسقارالى مۇراتتارعا جەتەلەيدى. جىگەرلەندىرەدى, جازاتايىم تايىپ جىعىلعان تۇستا دا ءۇستى-باسىن قاققىشتاپ, ورنىنان قۇمبىل تۇرىپ كەتۋگە تىرىسادى...
ايتتى ايتپادى, قوعامنىڭ قىم-قيعاش قۇبىلىستارى مەن بۇرىلىستارىندا كەز كەلگەن شارۋانى تاباندا شەشىپ تاستايتىنداي قۇدىرەت-كۇشىڭ بولماسا دا ءوزىڭدى كەرەك ادامعا باعالاعانىڭ قانداي جاقسى! كەرەك ادام! بۇل ءوزى كوزىڭدى باقىرايتىپ قويىپ كۇن سايىن سەنىڭ اتىڭا باعىشتالا بەرمەيتىن ۇعىم. سيرەك, بالكىم ايتىلماۋى دا مۇمكىن. بۇل تۇستاعى باستى “كوزدىر” ىشكى تۇيسىگىڭ, كەرەك ادام رەتىندە ىشتەي رۋحاني تۇلەۋىڭ, وسى ارقىلى ىلگەرى قاراي تىنىمسىز ىزدەنۋىڭ, ادامي بولمىستىڭ بيىك شىڭىنا كوتەرىلىپ الىپ, ەندى سودان الاسارماۋدىڭ امالىن ويلاپ, ءوزىڭدى ءسات سايىن جاڭا قىرىڭنان اشۋعا تالپىنۋىڭ... ءجا, قىزدى-قىزدىمەن “كىرىسپەنىڭ” ءوزىن ءبىراز قيىرعا سۇيرەلەدىك-اۋ! ەندى نەگىزگى تاقىرىمىزعا كوشەيىك. وسىنشا تاۋسىلا سويلەيتىندەي ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان ماحاڭ, ماحانبەتالى ءىزماحانوۆ تا كوكتەن سالبىراپ تۇسە سالعان ءھام ەرەكشە جاراتىلعان پەندە ەمەس, جالپاق تىلمەن ايتقاندا ول دا ءوزىمىز سەكىلدى قاراپايىم عانا “قۇدايدىڭ ق ۇلى”. ءوزىمىز سەكىلدى تەڭىز جاعالاۋىنداعى قۇمدى ولكەنىڭ ءبىر قيىرىندا ونجىلدىق تاۋىسقان, ودان ءارى ءاربىر بوزبالانىڭ كەۋدەسىن تەپكىلەگەن ارمان-پىراعىنا ءمىنىپ, ارۋ قالا – الماتىعا اتتانعان. اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ مەحانيكا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, بەس جىلدان كەيىن ءدال ءوزىمىز سەكىلدى تاباقتاي ديپلومىمەن تۋعان اۋىلىنا ورالعان. اڭگىمە اۋىل دەگەننەن شىعادى-اۋ, انا ءبىر جىلدارى الاساپىران ۋاقىتتىڭ بالدىر-باتپاعىنا كومىلىپ, الدەكىمدەردىڭ اۋەيىنە ەرىپ, قالاعا بارعاننىڭ الدىنان اي جارىلقاپ, كۇن تۋاتىنداي... التىن بەسىك اۋىلىمىزدىڭ ايرانداي ۇيىعان بەرەكە-بىرلىگىن ءسال باسەڭسىتىپ العانىمىزدى نەسىنە جاسىرايىق. تولىقتاي توگىپ الماساق تا سوعان پارا-پار قاراۋلىق جاسادىق جانە ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ول بەرەكەسىزدىكتى دە ءوز قولىمىزبەن جاسادىق. ەندى سول شالاعايلىعىمىزدىڭ اعاتتىعىن اڭعارىپ, وقۋ بىتىرگەن ديپلومدى جاستارىمىزدى “اۋىلعا بارىڭدار, اۋىلدى تۇلەتىڭدەر” دەپ تۇس-تۇستان ۇگىتتەپ جاتىرمىز. ارتىنىڭ قايىرىن بەرسىن, ايتەۋىر. جاس مامان اۋىل ءۇشىن سول كەزدىڭ وزىندە دە توسىن كۇش ەدى عوي, سولارمەن بىرگە اۋىلعا جايماشۋاق لەپ تە ەرە كەلەتىن. اۋىلدىڭ قارا شاڭداعىنا كومىلىپ, “قۇداي قاي جاعىنان بەرەر ەكەن” دەپ قولدارىنان اناۋ ايتقانداي ءتۇبىرلى وزگەرىس كەلە قويماسا دا, كەلەشەكتەن ءۇمىتتى جۇرەتىندەر قۇر قيالدىڭ كەمەسىنەن ىلدىم-جىلدىم تۇسە سالىپ, بوساڭسىعان بويلارىن تەز ارادا تىكتەپ ۇلگەرەتىن. قۇرىپ كەتكەندە جاس ماماننىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا ەلىكتەيتىن. اۋىلداعىلارعا قاراعاندا ولاردىڭ سەسى كادىمگىدەي ءبىر بۇرىشقا “تىعىپ-اق” تاستايتىن. وي, داۋرەن-اي دەسەڭشى, جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باسىندا سەمەي وبلىسىنداعى شۇبارتاۋلىق قوي ءوسىرۋشى كومسومول-جاستار بريگادالارىنىڭ ابىروي-اتاعى دۇرىلدەپ-اق تۇرعان. “پريارال” ۇجىمشارىنداعى شاشىراڭقى شارۋاشىلىق جۇلقىنىپ كەلگەن جاس مامانعا قايدان ۇناي قويسىن. ماحانبەتالى دە قۇمدى ولكەگە وزىنشە وزگەرىستەر ەنگىزگىسى كەلەدى, ءوزىنىڭ ينستيتۋت قابىرعاسىنان العان ءبىلىمىن تاجىريبە جۇزىندە دالەلدەگىسى كەلەدى... وسى تۇسقا كىشكەنە شتريحتىڭ ءوز-وزىنەن سۇرانىپ تۇرعاندىعىن قاراڭىز! ءىزماحانوۆتىڭ ارال وڭىرىندەگى العاشقى قادامى ءساتتى باستالدى. جولى بولدى. اقىلشى اعالارىنىڭ الاقان تابىن سەزىندى. ول ودان كەيىندە دە تالاي-تالاي قىزمەتتەردىڭ قىزىعى مەن شىجىعىن ءبىر ادامداي تاتىپ كورگەن. الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ءتامامدادى, الماتى قالاسىنداعى ىرگەلى اۋداننىڭ ونەركاسىپ-ترانسپورت ءبولىمىن باسقاردى, قالالىق پارتيا كوميتەتىندە دە اناۋ-مىناۋدىڭ تۇسىنە كىرە بەرمەيتىن مارتەبەلى قىزمەتتىڭ قۇلاعىندا وتىردى. جاڭادان ۇيىمداسىپ جاتقان رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك م ۇلىك جونىندەگى كوميتەتتە باسقارما باستىعى, “قىزمەت” اكتسيونەرلىك كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, قازاقستان ازاماتتىق پارتياسىنىڭ توراعاسى, “قازپوشتانىڭ” دەپارتامەنت ديرەكتورى... وسىلاردى نەگە سانامالادىق دەسەڭشى, ءيا نەسىنە سانامالادىق؟! ول العاش رەت كەرەك ادام ەكەندىگىن سول قيان شەتتەگى اۋىلدا جۇرگەندە ۇعىندى. كەۋدە تۇسىن ءبىر قۇشاق قۇشتارلىق جەلى كەرنەدى. قولىنان كەلگەنشە توڭىرەگىن توسىن تىرشىلىك اۋانىمەن تىنىستاتۋعا تىرىستى. ول قۇرعىردىڭ ايتۋعا عانا وڭاي ەكەندىگىن دە سول ساتتە ءتۇسىندى. قاتىپ-سەمىپ قالعان قاعيدالاردىڭ قابىرعاسىن قاقىراتۋ قايدان وڭاي بولا قويسىن. “توۆارلى-ءسۇت كومپلەكسى” دەگەن تەرميندى دە اۋىل تىرشىلىگىنە العاش ەنگىزگەن ءىزماحانوۆ ەدى. سيىر ساۋ ۇدەرىسىن تولىقتاي مەحانيكالاندىردى. نەسىن جاسىرادى, بۇل جاڭالىققا زەڭگىبابا تۇقىمىنان گورى كوبىرەك الاڭداعان, كوبىرەك كۇمان كەلتىرگەن ءوز اعايىندارى ەدى. اتامزاماننان ەتەكباستى بولعان ءۇردىستى ماحانبەتالىنىڭ بىلگىشسىنىپ, شىكىرەيىپ, بەلسەندىلىك تانىتىپ, بۇتارلاپ سىندىرماقشى بولعانى قالاي. ولارعا ەسكى سارىن ۇنايتىن, سولارىمەن-اق “اشتان ءولىپ, كوشتەن قالىپ” جاتقان جوق-تى. سيىردى قولمەن ساۋ ول ءۇشىن ەسكىلىكتىڭ سارقىنشاعى ەدى, ساۋىنشىلاردىڭ دا “بارماق باستى, كوز قىستى” تىرشىلىكتەرىن سىرتتاي بايقاپ ءجۇردى. ادام تەمىر ەمەس قوي, شارشايدى, ءارى-بەرىدەن سوڭ ءبىر ءتۇستى قيمىل-ارەكەت جالىقتىرادى, سوسىن كادىمگى قازاقبايشىلىققا كوشەدى دە “وسىعان قاراپ قالعان نە بار, نە قىلار دەيسىنمەن” جارتىلاي ساۋىلعان سيىردى جەلىدەن بوساتىپ جىبەرە سالادى. باسقاسى باسقا ول كەزدە ۇنەمشىلىك ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە قاتاڭ قويىلاتىن. ءىزماحانوۆ العان بەتىنەن قايتپادى, بىرەۋلەردىڭ ۇناتقان-ۇناتپاعاندىعىنا دا كوڭىل اۋدارمادى. بىلىكتى مامان رەتىندە مەحانيكالىق ادىسپەن سيىر ساۋدى تاباندىلىقپەن جولعا قويدى. جو-جوق, بىرتىندەپ باستاما ءوز ناتيجەسىن بەرە باستاعانداي ما قالاي؟ ونىمدىلىك تابان استىنان ىلگەرى جىلجىپ سالا بەردى. ساۋىنشى جەڭگەلەرى دە ء“بىزدىڭ قولىمىزدى ۇزارتقان, قاينىم-اۋ, امانبىسىڭ؟!” دەپ انادايدان كۇلە امانداساتىن دارەجەگە جەتتى. ونىڭ سىرتىندا ءۇش بىردەي شوپاندار بريگاداسى دا تۋرا وسى اۋداندا ءىزماحانوۆتىڭ ىزدەنىمپازدىعىنىڭ ارقاسىندا دۇنيەگە كەلگەن-ءدى. بۇل جاڭالىقتان الدىمەن اۋدان, سوسىن وبلىس جۇرتشىلىعى تۇگەلدەي قۇلاقتاندى. “تاجىريبە الماسايىق” دەپ كورشى اۋدانداعىلار اعىلىپ كەلە باستادى. “بىزگە تاپتىرمايتىن كەرەك ادام بولدىڭ-اۋ, اينالايىن!” دەپ ۇجىمشار باسشىلىعى دا باياعى “بىلمەستىكتەرىن” تابان استى ۇمىتىپ, ماحانبەتالىنى توڭىرەكتەدى. توڭىرەكتەگەندەرى بىلاي تۇرسىن كەيبىر ءتۇيىندى ماسەلەلەردى ىزماحانوۆپەن بىرىگىپ شەشكەندى جۇرەكتەرىمەن قالادى, ويعا-قىرعا شاپقىلاپ جۇرگەن جاس ماماندى ىزدەيتىندەردىڭ اراسى دا بارعان سايىن كوبەيە ءتۇستى. وڭتايلى تىرشىلىك, كەۋدەنى جەل كەرنەيتىندەي-اق جاعداي, ونىڭ قۋانىشتى اسەرلەرىن قايتىپ جامباسىنا باسىپ جاتا الادى. جاتا المادى, “مەن كەرەك اداممىن” دەپ جارياعا جار سالىپ ايقايلاماسا دا بۇدان كەيىنگى ومىرلىك ورلەۋ باسپالداقتارىن ويشا كوز الدىنا ەلەستەتتى. كەيىن شەگىنۋ دەگەندى اتاماڭىز, وسى ابىروي-بەدەلى-اق ونى تالاي قيىرلارعا سۇيرەلەر. ۇجىمشاردىڭ كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى, اۋدان جاستارىنىڭ جەتەكشىسى. وداقتىق, رەسپۋبليكالىق جاستار قۇرىلتايلارىنا الدەنەشە مارتە دەلەگات بولىپ قاتىستى. ەلمەن ارالاستى, القالى ورتاعا شىعىپ, وي-پىكىرىن اشىق ايتتى. ءومىر ماحانبەتالىنى ءوسىردى, وعان ءىزماحانوۆ تا قارىز بولىپ قالعان جوق. از ۋاقىتتىڭ بەدەرىندە اۋدان, وبلىس باسشىلىعىنىڭ سەنىمدەرىنە يە بولدى. “يە بولدى” دەگەننىڭ دە اياسى كەڭ ەدى, سول سەنىمدەردىڭ ءون بويىندا جاس جىگىتتىڭ الىمدىلىعى مەن شالىمدىلىعى, باستاعان ءىسىنىڭ ءبىر ناتيجەسىن كورمەيىنشە تىنىم كورمەيتىن وجەتتىگى, اسقان جاۋاپكەرشىلىگى, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى جانە ادامدارمەن تەز ارادا ءتىل تابىسا الاتىن ەلگەزەكتىگى جان-دۇنيەسىندە جانارتاۋداي بۇرق-سارق قايناپ جاتتى. كوز ىلەسپەيتىن شاپشاڭ ۋاقىت ارالىعىندا ءىزماحانوۆ ساتىلاپ ءوسۋدىڭ وزىندىك ۇلگىسىن كورسەتتى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ اياق تۇسىندا قىزىلوردا وبلىستىق پارتيا ۇيىمىنىڭ جولداماسىمەن الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىنە قابىلداندى. ول كەزدە بۇل شىندىعىندا دا ومىرلىك ۇلكەن مەكتەپ-ءتى. وزىنەن ءسوزى ۇزىن قازەكەڭ جەكە باسىنا كوك تيىن پايداسى بولماسا-داعى مۇنداي “مۇمكىندىكتى” قالت جىبەرەر مە؟ “وسى جىگىتتى ورگە سۇيرەلەيتىن ءبىر جەردە ۇلكەن كوكەسى وتىر-اۋ!” دەپ نەگىزسىز, بەتالدى دولبار جاسادى, اراعا شي جۇگىرتكىسى كەلدى. اقىر اياعىندا مۇنىڭ بارلىعى دالاعا كەتكەن ارامتەر بولدى دا شىقتى, ماحانبەتالىنىڭ ۇلكەن جەردەگى تىرەۋشى-اعاسىن تابا المادى. ونىڭ بەر جاعىندا وعان بالەندەي كوڭىل اۋدارعان ءىزماحانوۆ تا جوق-تى. پارتيا مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەن تۇستا فرۋنزە اۋدانىنىڭ اعىمداعى پارتيالىق-ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا بىلەك سىبانا كىرىستى. الماتى قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ كادرلىق رەزەرۆىندە تۇردى. مەكتەپ بىتىرەردە ورتالىق كوميتەتتىڭ شەشىمىمەن لەنين اۋدانىندا قىزمەتكە قالدىرىلدى. نۇسقاۋشىدان ونەركاسىپ-ترانسپورت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىلىگىنە دەيىن ءوستى. قالالىق پارتيا كوميتەتىنە قىزمەتكە اۋىسقاندا دا وزىنە ەتەنە تانىس سالاعا باسشىلىق جاسادى. تانىس سالاسى – قىم-قيعاش وتتىڭ ورتاسى بولاتىن, پوشتا بايلانىسى مەن تەلەفون جۇيەسىندە و كەز تۇگىلى قازىرگى ۋاقىتتا دا شەشىمىن تاپتىرماي كەلە جاتقان تۇيتكىلدەر قانشاما. تۇرعىنداردىڭ ارىز-شاعىمدارى دا وسى سالاعا بايلانىستى ەدى. قالالىق پارتيا كوميتەتىندەگىلەر ۋاقىتتىڭ تاپشىلىعىن العا تارتا ما, الدە قۇلاقتىڭ تىنىشتىعىن ويلاي ما, ارىز-شاعىمدار تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ قالعان زاماتتا كوپ ماسەلەنى ءوزىڭىز شەشىڭىزشى دەپ ىزماحانوۆقا قاراي ىسىرا سالاتىن. ماحاڭنىڭ ءتۋابىتتى مىنەزى – كەزدەيسوق كوكاتتى ەمەس, تۋعان باۋىرىنا دا رەتسىز داۋىس كوتەرمەيدى, ورنىقتى, جايدارى, قاشان بولماسىن ءىستىڭ ەكى جاققا دا پايدالى شەشىلۋىن ويلاستىرادى. ال شاعىمدانۋشىلاردىڭ دەنى قارتاڭ كىسىلەر, كوپشىلىگى سوعىس ارداگەرلەرى, تىلدا اۋىر جۇمىس ىستەگەن ەڭبەك مايتالماندارى. قىرسىققاندا بارىنە بىردەي تەلەفون جەلىسى جەتە بەرمەيدى. قازىرگىدەي كەز كەلگەننىڭ, بالانىڭ دا, شاعانىڭ دا قالتالارىندا قوس-قوستاپ جۇرەتىن قالتافوندار قاي-دا؟ وسىدان تۇسىنبەستىك تۋىندايدى, جۇيكە جۇقارادى. ادامدار تۇككە تۇرمايتىن نارسەگە بولا رەنجىسەدى. كەيدە ءتىپتى ومىردەن تۇڭىلۋگە دەيىن بارادى. ونداي وقيعالاردىڭ تالايىن كوزىمەن كوردى. ءىزماحانوۆتىڭ پارتيا كوميتەتىندەگى ارىپتەستەرى كادىمگىدەي تاڭ قالاتىن, ەدەندى تەپكىلەپ قارسى كەزىككەندى شاۋىپ تاستايتىنداي تۇلدانىپ كەلەتىندەر ماحاڭنىڭ الدىنا بارسا-اق بولدى, الگىلەرىنىڭ ءبارىن ۇمىتىپ, ميىعىنان ك ۇلىپ, دۇنيەگە دەگەن كوزقاراسى وزگەرىپ, جادىراپ شىعا كەلەدى. ال وسىدان كەيىن ءىزماحانوۆتىڭ سيقىرى بار دەمەي كورىڭىز! ماحاڭدى كەزەكتى ەڭبەك دەمالىسىنان قاشان ورالار ەكەن دەپ تۇرعىنداردان بۇرىن قىزمەتتەستەرى اسىعا كۇتەتىن. مىنە, وسىدان كەيىن ءىزماحانوۆتىڭ كەرەك ادام بولماعان جەرى قايسى؟! توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا مەملەكەتتىك م ۇلىك جونىندەگى كوميتەت قۇرىلدى. تىڭ شارۋا. تابيعاتى دا توسىن. مەملەكەتتىك م ۇلىكتى جەكەشەلەندىرۋدىڭ تەحنيكالىق قۇرىلىمدارىن, زاڭدىلىق جۇيەسىن ءبىر ىزگە ءتۇسىرۋ ءۇشىن دە ومىردەن كورگەن-تۇيگەنى مول تاجىريبەلى ماماندار قاجەت بولاتىن. ۇيىمدىق-كادر باسقارماسىنىڭ باستىعىنا ءىزماحانوۆتىڭ كانديداتۋراسى ۇسىنىلدى. بىراق رەسپۋبليكا مينيسترلەر كابينەتى ماحاڭدى ول جەردە دە كوپ ۇستامادى, ءبىر جىلدان اسا بەرگەندە “قىزمەت” اكتسيونەرلىك كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتتىگىنە جوعارىلاتتى. قازاقستان ازاماتتىق پارتياسى الماتى قالالىق كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى قيىندىق, قوعامدىق ءبىر فورماتسيادان ەكىنشى فورماتسياعا اۋىسۋ, ەل ىشىندەگى ەلەڭ-الاڭ كوڭىل-كۇي باسشى قىزمەتتەگىلەر تۇگىلى قاراپايىم ادامدارعا دا وڭاي سوققان جوق-تى. “كەلەشەكتە قالاي ءومىر سۇرەمىز؟” دەگەن ەڭ ماڭىزدى سۇراق ءوز-وزىنەن جۇلقىنىپ, ءبىرىنشى تۇرعىعا شىعا كەلدى. ال ماحاڭدار سول باياعىداي ادامداردىڭ قالىڭ ورتاسىندا ءجۇردى. قارا كوبەيتىپ جاي جۇرگەن جوق, تاۋەلسىزدىكتىڭ تەگەۋرىندى ءبىر تىرەگىنە اينالا ءبىلدى. قالالىق ءماسليحاتتان ەل پارلامەنتىنە لايىقتى كانديداتتار ۇسىنۋدىڭ قانداي قيىن شارۋا ەكەندىگىن ءوزىڭىز-اق تۇسىنە بەرىڭىز. كاسىپورىنداردا, وقۋ ورىندارىندا, ءتۇرلى شىعارماشىلىق ۇيىمدارىندا ءوتىپ جاتاتىن سان ءتۇرلى جيىندارعا قاتىسىپ, ۇتىرلى سويلەۋ, جاڭبىرداي جاۋاتىن سۇراقتارعا تولىمدى جاۋاپ بەرۋ –ماحاڭداردى دا تالاي مارتە سىنعا سالدى. بىلىكتىلىكتى, ومىردەن كورگەنى مول تاجىريبەنى تولىققاندى دالەلدەۋگە تۋرا كەلدى. جاڭا عاسىر باسىنداعى قوعامدىق وزگەرىس, باسەكەلەستىك, العا قارىشتاپ دامىعان تەحنيكالىق احۋال “قازپوشتا” اكتسيونەرلىك قوعامىنا دا سان قىرلى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. ستراتەگيالىق ءمان-مازمۇنى ەكىباستان. الەۋمەتتىك سالانىڭ ءبىراز شارۋاسى “قازپوشتاعا” بەرىلدى. ءتىپتى زەينەتكەرلەرگە زەينەتاقى تاراتۋعا دەيىن. ينكاسساتورلىق-كاسسالىق جۇيەنى جەتىلدىرۋ, ارناۋلى تاسىمال, كولىك, جىلجىمايتىن م ۇلىك قۇرىلىمدارىن جاڭا زامان تالابىنا لايىقتاپ, سولاردان تولىمدى ناتيجە شىعارۋ, ارينە, ءىزماحانوۆ ءۇشىن وڭاي بولعان جوق. پوشتا بايلانىسىن دۇنيە جۇزىندە تۇڭعىش رەت ومىرگە ەنگىزگەن داڭقتى جەرلەسىمىز, قىپشاق دالاسىنان قۇل بوپ اتتانىپ, مىسىر مەملەكەتىن جيىرما جىلعا جۋىق بيلەگەن سۇلتان بەيبارىس بابامىز ەدى عوي. بىرەۋ بىلەتىن, بىرەۋ بىلمەيتىن وسى دەرەك ماحاڭا سان ءتۇرلى وي سالدى. وتكەن ءداۋىر جادىگەرلەرىن وسى زامان ۇردىسىمەن مايدان قىل سۋىرعانداي ەتىپ جىمداستىرا ءبىلدى. جانە سودان كەرەمەت ءلاززات تاپقاندىعىن ايتساڭىزشى! مۇنداي تىڭ ىزدەنىستەر ءىزماحانوۆتى ودان ءارى جىگەرلەندىردى. الگىندەي دەپارتامەنتتەردىڭ جۇمىسىن عىلىمي نەگىزدە جەتىلدىردى. شارشاعان جوق, وزگەلەردى دە شارشاتپادى. ءبىر سوزبەن تۇيىندەگەندە, تابانداعان ون جىل بويى ول “قازپوشتانىڭ” “وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىقتى”. 2005 جىلدان بەرى اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ كادرلارمەن جۇمىس جونىندەگى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى. وسى ۋاقىت بەدەرىندە العان ماقتاۋ-ماراپاتتارىن ينەنىڭ كوزىنەن وتكىزبەگەننىڭ وزىندە “قۇرمەتتى بايلانىسشى”, “ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن” مەدالىنىڭ يەگەرى اتانعانىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى... تىلگە وڭاي ورالا كەتەتىن ۇيرەنشىكتى تىركەسكە سالعاندا دا ول ۇلكەن وتباسىنىڭ ۇيتقىسى, كۇلجاھان جەڭگەي ەكەۋى ءتورت بالادان جەتى-سەگىز نەمەرە ءسۇيىپ وتىر. “قۇدايدىڭ بەرگەنى عوي” دەيتىن تاۋبەشىلىكتى ماحاڭنىڭ اۋزىنان كۇن سايىن ەستۋگە بولار ەدى. مۇنىسى ءوزىنىڭ قوعامعا دا, اينالاسىنا دا, اعايىن-باۋىرعا دا كەرەك ادام ەكەندىگىن ودان ءارى دالەلدەي, نىعارلاي تۇسەتىندەي. ءبارىمىز دە كەرەكپىز! ءاردايىم ءاربىرىمىزدىڭ جۇرەگىمىزدەن وسى سەزىم مەن سەنىم سۋىماعاي! قۋانىش ءاليمۇرات. تىنىش جۇرە المايتىن مۇعالىم رەداكتسياعا ەتەك-جەڭى جيناقى, ادەمىشە كەلگەن ورتا جاستاعى ايەل امانداسا كەلىپ, بۇيىمتايىمىن ايتا باستادى. “سوڭعى كەزدەرى گازەتتەر “مەكتەپتەردە پاتريوتتىق تاربيە مۇلدەم جۇرگىزىلمەيدى” دەگەندى كوپ جازادى. نەگە جالپىلاما ايتىلادى؟ ءوزىمنىڭ 35 جىلدىق ۇستازدىق تاجىريبەمدە بالالارعا تەك وتانسۇيگىشتىك, ادامگەرشىلىك تاربيە بەرۋدە تالماي ىزدەنىپ, شارشاماي-شالدىقپاي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. “اعا گازەت قوي” دەپ پاتريوتتىق تاقىرىپقا ماقالا جازىپ اكەلگەن ەدىم” دەدى. بۇگىندە وزەكتى ماسەلە بولعاندىقتان, اپايمەن اڭگىمەلەسە كەلە ويدى وي, ءسوزدى ءسوز قوزعاي, ءبىراز جايتقا قانىعىپ, ونىڭ ءوز ماماندىعىن شەكسىز سۇيەتىن مۇعالىم ەكەنىن بايقاعانبىز. سودان دا “ماقالاڭىز شىعا جاتار, وسى ويلارىڭىز, تاجىريبە, ەڭبەگىڭىز جايىندا قايتا ءبىز جازايىق” دەگەنبىز. ... 2007 جىلدىڭ ءساۋىر ايى. الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى بالعابەك قىدىربەك ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ مۋزىكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى, پەداگوگ-پسيحولوگ قايىپجامال كۇرەڭكەەۆا قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 15 جىلدىعىنا وراي وقۋشىلاردى ۇلتتىق جانە قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋ ماقساتىندا حالىق قاھارمانى, گەنەرال-مايور ساعادات نۇرماعانبەتوۆپەن اشىق تاربيە ساباعىن وتكىزۋدى وقۋ جوسپارىنا ەنگىزىپ, دايىندىعىن باستادى. مۇنى ەستىگەن ارىپتەستەرى مەكتەپتە بۇرىن ونداي قوعامدىق جۇمىستار اتقارىلماعاندىقتان با, الدە جاڭادان كەلگەن مۇعالىمنىڭ اۋقىمدى شارانى وتكىزە الاتىنىنا سەنىمسىزدىك تۋدىرعاندارى ما, ايتەۋىر, تۇسىنبەۋشىلىككە, كەدەرگىلەرگە تاپ بولدى. ونىڭ ۇستىنە الماتىدان شالعاي اۋىل مۇعالىمىنىڭ شاقىرعانىنا ول كىسى كەلە قويار ما دەگەن كۇدىك تە ارالاسادى. وسىلايشا, اۋىلدا “مەكتەبىمىز قورعانىس ءمينيسترىن اكەلەتىن كادەت كورپۋسى ما, جوق الدە اسكەري ۋچيليششە مە؟ بىزگە وسىنىڭ نە كەرەگى بار, مۇعالىم نەگە تىنىش جۇرمەيدى؟ بۇكىل مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قاتىسۋى مىندەت ەمەس, ودان دا ساباقتارىن وقىسىن”” دەگەن سوزدەر كوبەيگەن. قاڭقۋ ءسوز قايىپجامال اپايعا دا جەتتى. كەزەكتى ءبىر جينالىستا: “قۇرمەتتى ۇستازدار, بۇل كەزدەسۋ سىزدەرگە ەمەس, وقۋشىلارعا كەرەك. بالالار تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قاھارمانىمەن تانىسىپ, سول كىسىگە قاراپ بوي تۇزەپ ءوسسىن. الدىڭدا تاربيەلەپ وتىرعان وقۋشىڭنىڭ وي-ءورىسى, كوزقاراسى تاياز بولماسىن دەگەن ماقساتپەن شاقىرىپ وتىرمىن. ماسەلەن, بالا كەزىمىزدەگى ءسابيت مۇقانوۆ, شوتا ۋاليحانوۆپەن بولعان كەزدەسۋلەر ءالى كۇنگە جادىمىزدا. سوندا تىم-تىرىس وتىرا بەرۋىمىز كەرەك پە؟ سىنىپ ساعاتتارى, پاندىك كىتاپپەن شەكتەلگەن ءبىر سارىندىلىق بالالاردى جالىقتىرىپ جىبەرەدى عوي. ودان دا اۋىلدى ءدۇر سىلكىندىرەتىن, قىزىقتى كەشتەر وتسە, بالالاردىڭ تارتىبىنە, وقۋىنا اسەر ەتەر ەدى. ءتىپتى, اتا-انالاردى دا شاقىرايىق, ويتكەنى, اۋىل ادامدارى نە كورىپ جاتىر”, – دەگەن . ۇستازدار كەلىسىپ, قىزۋ دايىندىق باستالادى. ءسويتىپ, ساعادات اعامەن كەرەمەت كەزدەسۋ وتكىزەدى. كەشتى قورىتقان سول كەزدەگى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى نۇرعايشا تاۋاساروۆا: “قايىپجامال اپاي وسىنداي شارا ۇيىمداستىرامىن دەگەندە ۇستازدار دا, بىزدەر دە “وسى مۇعالىم تىنىش جۇرمەي مە, قايداعى ءبىر جۇمىستى تاۋىپ بەرىپ, ەلدىڭ ءبارىن اۋرەگە, ابىگەرگە ءتۇسىرىپ” دەپ رەنجىگەنىمىز راس ەدى. ەندى ءتۇسىنىپ وتىرمىز, بۇل كىسىنىكى دۇرىس ەكەن. بالالارىمىز باتىر اعالارىن كورىپ, تاربيەلىك ءمانى بار قانشاما اڭگىمە ەستىدى, – دەگەن-ءدى. باقسا, قايىپجامال اپاي مۇنداي كەزدەسۋلەر وتكىزۋگە ابدەن ماشىقتانعان ەكەن. وتباسى جاعدايىمەن ەلىمىزدىڭ قاي تۇكپىرىنە بارسا دا “تىنىش جۇرمەي”, وقۋشىلاردىڭ رۋحاني دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋ, ۇلتتىق سانا-سەزىم, ونەر, پوەزيا ارقىلى تاربيەلەۋ ماقساتىندا ءبىر شارشاعان ەمەس. سەنبەسەڭىزدەر, سانامالاپ كورەلىك. 1990 جىلى كۇرتى اۋدانىندا روزا باعلانوۆامەن, 1996 جىلى الماتىداعى №17 مەكتەپ-ينتەرناتىندا حالىق جازۋشىلارى ق.مىرزاليەۆ, ت.مولداعاليەۆ, جازۋشى ءا.تابىلديەۆپەن, سازگەر ە.حاسانعاليەۆ پەن تەڭگەنىڭ اۆتورى, سۋرەتشى ا.دۇزەلحانوۆپەن, تۇڭعىش عارىشكەر باتىرىمىز ت.اۋباكىروۆپەن, كسرو حالىق ءارتىسى ف.ءشارىپوۆا, ءانشى ماقپال جۇنىسوۆامەن, №2 مەكتەپ-ينتەرناتتا قۇمان تاستانبەكوۆ, م.وتەكەشوۆامەن, 2002 جىلى الماتىداعى قيىن بالالاردى تاربيەلەۋ مەكتەبىندە وليمپيادا چەمپيونى و.شيشيگينامەن, سوڭعى جىلدارى ب.قىدىربەك ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپتە بەلگىلى اقىن يسرايل ساپاربايمەن, “ادەپتانۋ” وقۋلىعىنىڭ اۆتورى, پروفەسسور ۇ.اسىلوۆپەن, 2009 جىلى مەملەكەتتىك تۋدىڭ اۆتورى, سۋرەتشى ش.نيازبەكوۆپەن, ۇلت اسپاپتارى ورىنداۋشىلارىمەن “قازاعىمنىڭ ءۇنى سەنسىڭ – دومبىرا” اتتى تاقىرىپتارعا ارنالعان كەشتەر وتكىزىپ, بارلىق اشىق تاربيە ساباعىنا وقۋشىلاردىڭ اتا-اناسىن ەرتىپ كەلۋىن تالاپ ەتكەن. 2003 جىلى سوناۋ قىزىلوردا وبلىسىنان بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە ۇزدىك وقۋشىلاردى الماتى قالاسىنا ەكسكۋرسياعا اكەلسە, 2006 جىلى نان ونىمدەرىنىڭ قانشالىقتى ەڭبەكپەن كەلەتىنىن كورسەتۋ ماقساتىندا “اقساي-نان” كومبيناتىنا, ونەر پانىنەن م.اۋەزوۆ اتىنداعى تەاترعا اپارعان. ال توقتار اۋباكىروۆپەن كەزدەسۋدى قالاي ۇيىمداستىرعان دەسەڭىزشى! باتىردى قارسى الۋ قارساڭىندا اسكەري ۋچيليششەگە بارىپ, 20 كۋرسانتتى ەرتىپ اكەلىپ, ساپ تۇزەپ قويادى. سپورت زالدا ۇلكەن جەر شارىن, تۋدى, ەلتاڭبانى ءىلىپ تاستاپ, اسپانعا ۇشۋ ساتىنەن ەميتاتسيا جاساپ, بالالارعا كوسمونوۆت كيىمىن كيىندىرىپ, “سارىارقانى” كۇمبىرلەتىپ ويناتىپ تاستايدى. توقتار كىرىپ كەلگەندە سونشاما دايىندىقتى كورىپ, تاڭعالعانى دا ەستە. مىنە, بۇل جۇمىستار قانشاما ۋاقىتتى, قانشاما ەرىك-جىگەردى, قانشاما ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى دەسەڭىزشى. ال قايىپجامال بولسا, مۇنداي شارۋالاردى اتقارۋعا قينالمايدى, قايتا راحاتتانادى – مۇعالىم سەزىمتال, بالا جانىنىڭ زەرگەرى بولۋى كەرەك. بالامەن بالا تىلىندە سويلەسىپ, ار نامىسىنا تيمەي, سەنىم ۇيالاتىپ, بارىنشا تۇسىنۋگە تىرىسقان ءجون. ءبىز بۇۇ-نىڭ بالالار كونۆەنتسياسىنا قول قويعان ەلمىز. سوندىقتان بالانىڭ قۇقىقتارىن ساقتاۋعا ۇندەيمىن, – دەيدى پسيحولوگ-ۇستاز. ءيا, قازىر ينتەرناتتىڭ مۇمكىندىكتەرى قانشالىقتى زور بولعانمەن – ول ءبارىبىر جانسىز نارسە. سوندىقتان دا ءتىرى ادامدى, مۇعالىمدى ەشكىم اۋىستىرا المايدى. بۇگىندە وقۋشىلارعا ءبىلىم بەرەمىز دە, قالاي ادام بولۋ كەرەكتىگىنە, رۋحاني ادامگەرشىلىك تاربيەگە سونشالىقتى كوڭىل بولىنبەيدى. مەكتەپتەردە ۇساق-تۇيەك شارالار وتەدى-اۋ, بىراق ولار تەك ايتار اتقا. ال قايىپجامال اپايدىڭ شاكىرت تاربيەلەۋدە ءوز تاجىريبە, ۇلاعاتى بار. ول كىسى بالالارعا ەشقاشان داۋىس كوتەرمەيدى. ەگەر شەكتەن تىس شىعىپ جاتسا, جەكە كابينەتكە شاقىرىپ: “ايتشى, بالام, نە جاعداي بولدى؟” دەپ اقىرىن عانا سۇرايدى. سوندا قانشا اشۋلانىپ, قاتتى سويلەپ كەلە جاتقان وقۋشىڭىز باسىلىپ, داۋىسىن باسەڭدەتىپ جاۋاپ بەرەدى. وسى رەتتە تاجىريبەلى ۇستاز وقۋشىنى ونەر ارقىلى تاربيەلەۋدىڭ ۇلكەن ءتالىم ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن. ماسەلەن, ونەر ساباعىنان قازاق تسيركى تۋرالى تاقىرىپقا دايىندالعاندا, ول كىسى نە ىستەگەن دەيسىز عوي. الماتىعا كەلىپ, ءوز قارجىسىنا قۋىرشاق تەاترىنان قۋىرشاقتاردى جالعا الىپ, ساباققا ەرىنبەي سايقىمازاقتىڭ (كلوۋننىڭ) كيىمىن ءوزى تىگىپ, كيىپ كەلەدى. وقۋشىلارعا ساحنا جاساتىپ, شاعىن ەرتەگى جازدىرتىپ, سونى وزدەرىنە ويناتادى. قۋىرشاق تەاترىن كورمەگەن اۋىل بالالارىنا سونداي قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان ساباق وتە تارتىمدى, كوڭىلدى وتكەن. مىنە, كوردىڭىز بە, ءبىر عانا ساباقتىڭ ءمانىن اشامىن دەپ مۇعالىم قانشاما اۋرەگە ءتۇستى. بىراق, ول كىسى وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىلىم ءۇشىن, بالا ءۇشىن جاساعان ەڭبەگىن ەشكىمگە بۇلداعان ەمەس. ق.كۇرەڭكەەۆا اپاي سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى جان. ىسمەرلىگىنىڭ ارقاسىندا – ءبىر كيەر كيىمىن دە ءوزى تىگەدى. مەكتەپتەگى “اتامەكەن” سالت-ءداستۇر كلۋبى كابينەتىندەگى ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمداردىڭ ءبارىن ءوز قولىمەن جاساعان. ءبىرىنشى ماماندىعى مۋزىكا سالاسى بولعان سوڭ, قاشاندا ساحنا مەن مەكتەپتى دە بىرگە الىپ جۇرگەنى. اۋداندا الدىڭعى قاتارلى حوردىڭ ديريجەرى, ء“بىز سۇلۋ” قىزدار ۆوكالدى توبىنىڭ جەتەكشىسى, تالدىقورعان قالاسىندا وتكەن وبلىستىڭ مادەنيەت كۇندەرىندە جەكە ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىمەن جۇلدەلى ورىندى جەڭىپ الدى. سوندا عوي, “اقباقايدى” ورىنداپ, ءاندى اياقتايتىن جوعارى نوتانى ۇزاق ۇستاعاندا, حالىق شۋىلداپ قول سوعىپ, ريزا بولعان. رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز بەتتەرىندە عىلىمي-ادىستەمەلىك ماقالالار جازۋعا دا ۋاقىت تابادى. ەندەشە, بۇگىندە ءبىر اشىق ساباق وتكىزگەنگە شارشاپ-شالدىعىپ, جۇرەتىن مۇعالىممەن سالىستىرعاندا, شىنىندا دا, زەينەتكەرلىك جاسقا جاقىنداعان قايىپجامال اپايدىڭ ەڭبەگىنىڭ ەلەنەتىن ۋاقىتى جەتكەندەي. – ءبىر بىلگەنىم, قاي عاسىردا, قاي ۋاقىتتا بولماسىن, مۇعالىم بالانى جاقسى كورىپ, جانىن ءتۇسىنۋى كەرەك, – دەدى ول قوشتاساردا. – ال ءوز ىسىنە, كاسىبىنە قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن ۇستاز “انانى وقىسام, مىنانى كورسەم, بىلاي ىستەسەم” دەپ تالاپتانسا, اياق وزدىگىنەن ءجۇرىپ كەتەدى. ال “ونىڭ نە كەرەگى بار” دەيتىن بولسا, ارينە, ول جۇمىس العا باسپايدى. ارينە, بالا بولعان سوڭ قاتەسى دە, قيىندىعى دا كەزدەسەدى. سەن سول ءۇشىن مۇعالىمسىڭ. بالانى تۇسىنۋگە ءتيىسسىڭ. ءيا, قايىپجامال اپاي ايتپاقشى, ۇرپاققا قالدىرار ماڭگىلىك بايلىق – ءبىلىم مەن تاربيە – ەسىمى ۇلكەن ارىپپەن جازىلاتىن, بارىمىزگە قۇرمەتتى سول مۇعالىمنىڭ قولىندا, مەملەكەتتىڭ كەمەل بولاشاعى, مۇددەسى – ءبىلىمدى دە بىلىكتى ۇستازىنا بايلانىستى. گۇلزەينەپ سادىرقىزى, الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى. ەل قادىرىن, جەر قادىرىن ۇعىنعان “بۇرعى بويلاعان بوز دالا” اتتى كىتاپتا ەڭبەگى جەمىستى, ءبىتىمى كەلىستى ەڭبەك ادامىنىڭ كەلبەتى شىنايى جەتكىزىلگەن. ءبىز شىمىر شىعارمانى رازى كوڭىلمەن ءارى قىزىعا, ءارى قۇنىعا وقىپ شىقتىق. قىزىعا, قۇنىعا وقۋىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن سەبەبى – كىتاپ اۆتورى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى ارىنعازى مىرزاعاليەۆ بۇعان دەيىن دە, بۇدان كەيىن دە تالاي-تالاي تۇششىمدى دۇنيەلەرىمەن مىڭ سان وقىرماندى ريزا ەتكەن ءبىزدىڭ بايىرعى ارىپتەسىمىز ەدى. ول قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 1976 جىلعى تۇلەگى. سول جىلى اتىراۋ وبلىستىق “كوممۋنيستىك ەڭبەك” (قازىر “اتىراۋ”) گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا اۋدارماشى بولىپ قابىلدانىپ, كەيىن ون جىل بويى اعا ءتىلشى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ ءباسپاسوزدىڭ تالاي جانرىندا قالامىن كوسىلتە سىلتەدى. ءوزىن قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ اتاسى اتانعان ءتالىمدى تالىمگەر تاۋمان اماندوسوۆتىڭ, قازاق سوزىنە قانات ءبىتىرىپ, توگىلتە سويلەيتىن زەيىندى زەرگەر زەينوللا قابدولوۆتىڭ, ادەبيەت الەمىنىڭ تىلسىم تۇڭعيىعىنا تەرەڭ بويلاعان بەيسەنباي كەنجەباەۆتىڭ, ءتىل بىلىمىندە وشپەس ءىز قالدىرعان ىسمەت قەڭەسباەۆ پەن ماۋلەن بالاقاەۆتىڭ, مايداندا دا, عىلىمدا دا قاس باتىر مالىك عابدۋلليننىڭ شەبەرلىك ۇستاحاناسىنان شىققان ۇقىپتى دا ۇعىنىقتى شاكىرت رەتىندە تانىتتى. ونىڭ “جەر بۋسانىپ جاتىر”, “ارداگەر”, “ماقپال”, “سامعاۋ شاق”, “اق قانات ارمان”, “اكە جولىمەن”, “ەر مەن دالا” اتتى كولەمدى وچەركتەرىندە ەگىنشى دارەجە تولەشوۆانىڭ, ەلەكترمەن ءپىسىرۋشى يۆان لۋكيچ گورياچكيننىڭ, بالىق وڭدەۋشى ماقپال ءىدىرىسوۆانىڭ, ساۋىنشى وتەش باساروۆانىڭ, تىگىنشى قاديشا شوكەەۆانىڭ, بالىقشى باقىت تايىروۆانىڭ, شوپان كىسەنباي اساباەۆتىڭ ەڭ اسىل, ەڭ اياۋلى مۇراتتارى, جالپى ادام رۋحىنىڭ كەرەمەت كۇشى مەن قاسيەتى ءسوز بولىپ, مىڭنىڭ كوڭىلىن وسىرگەنى, مىڭنىڭ جۇرەگىن تەربەگەنى ەستە ساقتالىپ قالدى. بۇلارىنىڭ ءبارى ۇستازى زەكەڭنىڭ, زەينوللا قابدولوۆتىڭ سوزىمەن ايتساق, “...وتكەن شاقتىڭ كونە شىندىعىنان ەمەس, وسى شاقتىڭ جاڭا شىندىعىنان تۋعان” ءساتتى دۇنيەلەر. ارىنعازى 1987 جىلى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنە نۇسقاۋشىلىققا شاقىرىلىپ, ءباسپاسوز سالاسىنا جەتەكشىلىك ەتتى, وبلىستىق كەڭەستە اعا رەفەرەنت مىندەتىن اتقاردى. ءسويتىپ, تاعى دا شىنىعۋ, شيرىعۋ مەكتەبىنەن ءوتىپ, 1993-1999 جىلدارى وبلىستىق ءتىل باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, قالالىق ءتىل باسقارماسىنىڭ باستىعى, قالالىق ءماسليحاتتىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, وبلىستىق اقپارات جانە قوعامدىق كەلىسىم باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, ونوماستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى, قالالىق كەڭەستىڭ دەپۋتاتى بولسا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءىرى ونەركاسىپ ورىندارىندا اۋدارماشى قىزمەتىن اتقارۋدا ء“تىل تۋرالى” زاڭدى ناسيحاتتاۋ, ورىنداۋ, انا ءتىلىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ, ونى ۇقىپتى پايدالانىپ, كەلەشەك ۇرپاققا كەمەلدەندىرە جەتكىزۋ ماقساتىنداعى قىرۋار شارۋاعا ءارى كوشباسشى, ءارى جاناشىر بولدى جانە بولىپ كەلەدى. وسى ورايدا ارىنعازىنىڭ دەپۋتات, ازامات جانە تۋعان جەردىڭ ناعىز پاتريوتى رەتىندە ۇيىتقى بولىپ, قالا اتىن وزگەرتۋگە قاتىستى جۇزەگە اسىرعان ءبىر تىندىرىمدى ءىسىن بولە-جارا اتاپ كورسەتكەن ءلازىم. – حالىق قويعان ءاربىر جەر اتاۋى – سول جەردىڭ تاريحي تولقۇجاتى. سوندىقتان پاتشا وكىمەتىنىڭ رۇقساتىمەن قالاشىق سالعان اعايىندى گۋرەۆتەر ەسىمىن يەلەنگەن قالانى بۇدان بىلاي اتىراۋ دەپ اتاۋ ءجون دەپ تاپتىق, – دەيدى ارىنعازى مىرزاعاليەۆ ول تۋراسىندا. – الايدا, قالالىق كەڭەس دەپۋتاتتارىنىڭ باسىم بولىگى بۇل ۇسىنىسىمىزعا ءاپ دەگەننەن-اق قارسى بولدى. ءبىز بەت العان باعىتتان قايتپاۋ ءۇشىن ءباسپاسوزدى پايدالانىپ, دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىپ, كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ دەگەندەي, ءبىراز جۇمىس جۇرگىزدىك. ول اقىرى ءوز ناتيجەسىن بەردى. قالالىق كەڭەس ارنايى شەشىم قابىلدادى. 1992 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ 21-ءى كۇنى باسپاسوزدە رەسپۋبليكا جوعارى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ گۋرەۆ وبلىسىن اتىراۋ وبلىسى, گۋرەۆ قالاسىن اتىراۋ قالاسى دەپ اتاۋ جونىندەگى قاۋلىسى جاريالاندى. بۇل ۇلكەن جەڭىس ەدى, حالىقتىڭ قۋانىشى ەدى. جەڭىس ودان ءارى جالعاستى. ونوماستيكالىق جۇمىستاردى رەتتەۋ تۇجىرىمداماسى جاسالىپ, ەلدى مەكەن, شارۋاشىلىق, جەر-سۋ, كوشە اتتارىن بايىرعى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ نەمەسە ولارعا جاڭادان ات قويۋدىڭ ءتارتىبى قالىپتاستى. “اتامنىڭ اتىن – اۋىلعا, كوكەمنىڭ اتىن – كوشەگە” دەيتىن جىمىسقى ارەكەتتەرگە تىيىم سالىندى. – دەگەنمەن, كوكەيىمدە “قاپ, سونى بىتىرە المادىم-اۋ” دەيتىن وكىنىش تە از ەمەس. سونىڭ ءبىرى – قالانى قاق جارىپ وتەتىن ارۋ وزەننىڭ ءالى كۇنگە ەكى ءتۇرلى اتاۋدى ەنشىلەۋى. ول ورىستار ءۇشىن – ۋرال, قازاقتار ءۇشىن – جايىق. وسى سەكىلدى كەراعارلىقتى ءبىر ىزگە تۇسىرمەي, ۇساق-تۇيەك ساناۋدىڭ زيانى از بولمايدى, – دەيدى ارىنعازى. ءپاتۋالى پىكىر. بۇنداي ءپاتۋالى پىكىردى تاۋەلسىز مەملەكەتىنە, تۋعان جەرىنە دەگەن پاتريوتتىق سەزىمى مەن قۇرمەتى شەكسىز ماحابباتى ارقىلى مازداپ, جۇرەك جالىنىنا اينالعان ادامدار عانا ايتا الادى. ال, ارىنعازى سونداي جان. ءومىر يىرىمىندە وسكەن, بويىنا قازاققا ءتان جومارتتىق, مارتتىك بىتكەن, مەيىرىمىن قاباعىندا ەمەس, جۇرەگىندە, ىشكى الەمىندە ساقتايتىن, ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەتىن جان. ونىڭ ۇزدىك اۋدارماشىلىققا قوسا سوڭعى جىلدارى “مۇناي وڭدەۋدە ءجيى قولدانىلاتىن تەرميندەر مەن ءسوز تىركەستەرىنىڭ ورىسشا-قازاقشا سوزدىگىن” تۇزۋشىلەردىڭ, ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە ەرلەردىڭ ورنىن باسىپ, تىلدا ولشەۋسىز تەر توككەن ايەلدەر جايىندا “مۇنايشى ارۋلار ەڭبەگى – ەرلىك ەسكەرتكىشى” اتتى كىتاپتى قۇراستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولۋى دا ىزگى ىزدەنىستىڭ ايتۋلى جەمىسى. قارجاۋباي سۇلتانعالي ۇلى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى. اتىراۋ.
