رۋحانيات تامىرىنا بايلانعان تاعدىر

ارقادا تۋىپ, الاشقا اتى جايىلعان اكادەميك سەرىك قيراباەۆتىڭ ەسىمى ۇلتتىق ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ اسا كورنەكتى وكىلى رەتىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە عانا ەمەس, جاقىن شەت ەلدەرگە دە تانىس. بۇكىل ۇلت رۋحانياتىنىڭ تامىرىنا بايلانىپ, تاعدىرىنا اينالعان شەجىرە عۇمىردىڭ عيبراتى ۇرپاقتان-ۇرپاققا ۇلاعات بولار ۇلى مۇرا. توقسانعا كەلگەن تۇلعانىڭ ادەبيەت پەن ءتىل ماسەلەسىنە كەلگەندە تارتىنىپ قالماي, تولعاپ-تولعاپ ايتار پاراساتتى پايىمى وتكەن تاريحتى بىرگە سويلەتكەندەي سۇيسىندىرەتىنى بار. قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمى تۋرالى, ادەبيەت تاريحى, ونىڭ دامۋى, ءتىپتى, ءوزىنىڭ زامانداستارى مەن كەشەگى ارىستاردىڭ قايراتكەرلىگى مەن قالتقىسىز قىزمەتى جايلى اڭگىمەلەگەندە ەرەكشە قاناتتانىپ, رۋحتانىپ ايتار اڭگىمەسى قاي قازاقتىڭ دا كەۋدەسىنە شامشىراق اكەپ جاققانداي جۇرەكتى نۇرلاندىرادى. شىعارماشىلىق ىسكە شىن بەرىلگەن, عىلىمعا ادال قىزمەت ەتكەن, بيىك ادامگەرشىلىك بولمىسىمەن تانىلعان قايراتكەر تۋرالى ءسوزدىڭ ەشقاشان تۇگەسىلمەيتىنىن ءوزى ەڭبەك ەتەتىن اباي اتىنداعى قازۇپۋ-دە وتكەن «عالىم. ۇستاز. تۇلعا» اتتى سالتاناتتى كەش ايعاقتاي ءتۇستى. العاش سپانديار كوبەەۆتىڭ شىعارماشىلىعى بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ, ونى پەداگوگ قانا ەمەس, جازۋشى رەتىندە العاش قازاققا تانىستىرعان ادام سەرىك سمايىل ۇلى بولاتىن. ال بۇگىن جالپى ادەبيەتتانۋ عىلىمىن سەرىك قيراباەۆسىز ەلەستەتۋ قيىن. ول 1948 جىلدان بەرى ۇزىن سانى 800-دەن استام ماقالا مەن رەتسەنزيا جاريالاعان. جەتپىس جىلعا تاياۋ ۋاقىت ىشىندە 40-تان استام مونوگرافيا مەن زەرتتەۋ كىتاپتارىن, 20 وقۋلىق پەن وقۋ قۇرالدارىن جارىققا شىعارعان. ۇستاز-عالىم 50-دەن ارتىق عىلىم دوكتورى مەن كانديداتتارىن دايارلاپ, ولاردىڭ عىلىم ايدىنىنداعى ىزدەنىسىنە باعىت-باعدار بەرۋدە اقىل-كەڭەسىن اياماي كەلەدى. سىنشىلدىقتى عالىمدىققا, عالىمدىعىن ۇستازدىققا, ۇستازدىعىن ادىسكەرلىككە ۇشتاستىرا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان سان قىرلى سەرىك قيراباەۆتىڭ وقۋلىقتارىمەن قازاق ازاماتتارىنىڭ, قالامگەرلەرىنىڭ, قايراتكەرلەرىنىڭ قانشا بۋىنى تاربيەلەنىپ, ءبىلىمىن شىڭدادى. اقىن جۇبان مولداعاليەۆ «سەرىك قيراباەۆ جيىرما بەس جاسىندا عالىم رەتىندە تولىقتاي مويىندالدى» دەپ باعا بەرگەن ەكەن. سالتاناتتى جيىن اياسىندا م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور ءۋاليحان قاليجان ۇلى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, اقىن عالىم جايلىباي «اكادەميك س.قيراباەۆ جانە قازىرگى زامانعى فيلولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ عىلىمي-تەوريالىق, وقۋ-ادىستەمەلىك ماسەلەلەرى» اتتى جيناقتىڭ تۇساۋىن كەستى. مۇندا عالىمنىڭ ادەبيەتكە بايلانىستى, وقىتۋ ادىستەمەسىنە قاتىستى وي-پايىمدارى توپتاستىرىلعان. بۇدان كەيىن جيىنعا جينالعاندارعا «اباي شاڭىراعىنىڭ ابىزى سەرىك قيراباەۆ – 90 جاستا» اتتى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. ءار تويدان – ءبىر تاعىلىم. اباي اتىنداعى قازۇپۋ-ءدىڭ ارداگەر ۇستازى, ۇزاق جىلدار بويى قازاق ادەبيەتى كافەدراسىن باسقارعان, پرورەكتورلىق قىزمەت اتقارعان, ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى بولعان قايراتكەر عالىم سەرىك قيراباەۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي زامان تالابىنا ساي قۇرال-جابدىقتارمەن جاساقتالعان «س.قيراباەۆ اتىنداعى ءدارىسحانا جانە قازاق ادەبيەتى كافەدراسى» اشىلدى. ەسكە سالا كەتسەك, ىلگەرىرەكتەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا جۇرگەن وڭتايلاندىرۋ ءۇردىسى كەزىندە «قازاق ءتىلى» مەن «قازاق ادەبيەتى» كافەدرالارى ءبىر كافەدراعا بىرىكتىرىلگەن بولاتىن. جابىلىپ قالعان «قازاق ادەبيەتى» كافەدراسىنىڭ قايتا اشىلعانىنا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. قيراباەۆقا دەگەن قۇرمەتتەن تۋسا دا, بۇل يگىلىكتى ءىس ۇستازدىق ۇلى قىزمەتى وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كەشەگى تاريحىمەن جانە بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تىكەلەي بايلانىس­تى ورىلگەن تاۋداي تۇلعانىڭ شاكىرتتەرى مەن ءىزباسارلارىنا سىيلاعان ىزگى شاراپاتى رەتىندە قابىلدانىپ جاتتى. ايگۇل احانبايقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى