تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلىندا قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلدى مۇشەسىنە اينالدى. وسى قىسقا مەرزىمدە ءبىزدىڭ ەل ءوزىنىڭ ەرەكشە دامۋ مودەلىن تاڭداپ, الەمدەگى بەيبىتشىلىك پەن بىرلىكتىڭ بىردەن-ءبىر ۇلگىسى بولا ءبىلدى. ءبىز ونى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ساياساتتا بىرقاتار تىڭ يدەيالاردى ۇسىنىپ, الەمنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسۋىنان بايقايمىز. بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدارداعى تابىستى توراعالىعى مەن جاھاندىق جانە ايماقتىق ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ءبىزدىڭ ەلدىڭ تىڭ باستامالارى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋدارۋدا. بۇل ءوز كەزەگىندە جەتەكشى مەملەكەتتەردىڭ قازاقستانمەن كەڭەسىپ, ساناسىپ وتىرۋىنا اكەلۋدە. جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ قاق ورتاسىندا, الەمدىك دەرجاۆالارمەن كورشىلەس ورنالاسۋىنا, عاسىرلار توعىسىندا ورتالىق ازيا ايماعىنداعى گەوساياسي جاعدايدىڭ كۇردەلەنە تۇسۋىنە, ءوزىنىڭ ىشكى ساياسي-الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەرىنىڭ سۇرانىستارىنا قاراي سىرتقى ساياسي بايلانىستارى مەن قارىم-قاتىناستارىنا سەرگەك قاراۋ قاجەتتىگىن تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا, ەلىمىز ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە شەتەلدەردە ۇلتتىق مۇددەلەرىمىزدى قورعاۋ, بىتىمگەرلىك باستامالاردى ىلگەرىلەتۋ, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ, تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, حالىقارالىق جانە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ, شەتەلدىك ارىپتەستەرگە وتانىمىز جونىندەگى وبەكتيۆتى اقپاراتتى جەتكىزۋ باستى سىرتقى ساياسي باسىمدىقتار بولادى. ەلىمىز تاريحي ولشەم بويىنشا وتە قىسقا مەرزىمدە حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ جاۋاپتى سۋبەكتىسى رەتىندەگى بەدەلىن بەكىتتى. بۇگىندە ءبىز وزەكتى الەمدىك ماسەلەلەردى شەشۋ جانە جاڭا الەمدىك ءتارتىپتى قۇرۋ ىسىنە بەلسەندى قاتىسىپ قانا قويماي, سول باعىتتاردا بىرقاتار باستامالار كوتەرىپ, ونىڭ وڭ شەشىلۋى جولىندا ناتيجەلى شارۋالار اتقارۋدامىز. وسىنداي بەلسەندىلىك پەن ناتيجەلى ءىس-ارەكەتتىڭ ارقاسىندا, قازاقستان حالىقارالىق ارەنادا تۇراقتىلىقتىڭ, مەملەكەت دامۋىنىڭ قارقىندى جانە وركەندەگەن مودەلىنىڭ باستاۋشىسى رەتىندە لايىقتى باعاسىن الىپ وتىر. قازاقستان ىرگەلەس بەس ەلمەن 14 مىڭ شاقىرىمنان استام الەمدەگى ەڭ ۇزاق قۇرلىق شەكارالارىن العاش رەت زاماناۋي تاجىريبەگە ساي حالىقارالىق شارتتارمەن بەكىتىپ, كورشىلەس جانە الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرىمەن دوستىق جانە ءوزارا پايدالى ىنتىماقتاستىق قاتىناستارىن قۇردى. بۇگىندە ەلىمىز الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتىمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتتى. قازاقستاننىڭ شەتەلدەردە 70-تەن استام ديپلوماتيالىق ميسسياسى جۇمىس ىستەيدى. كاسىبي ديپلوماتتارىمىزدىڭ قاتارى قالىڭ. شەتەلدەرمەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتارالىق, ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق دەڭگەيدە 3 مىڭنان استام ءارتۇرلى سالالارداعى حالىقارالىق شارتتار جاسالدى. قازاقستاننىڭ ايماقتاعى جانە الەمدەگى ساياسي, قاۋىپسىزدىك, وركەنيەتتىك, ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى باستاما كوتەرىپ, ونى شەشۋ جولىندا جۇرگىزىپ كەلە جاتقان تابىستى ساياساتى مەن باستامالارى الەم ەلدەرى تاراپىنان وڭ قابىلدانىپ, جاھاننىڭ جەتەكشى ەلدەرىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىگى جاراسىپ, ول ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىنىڭ قارقىندى وسىمىنە, سىرتقى الەممەن ساۋدا-ەكونوميكالىق, سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارىنىڭ دامۋىنا نەگىز قالاۋدا. ەرىكتى تۇردە يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ەلباسىنىڭ حالىقارالىق باستامالارىنىڭ ارقاسىندا قارۋسىزدانۋ ۇدەرىسىنىڭ جانە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋدىڭ بەلسەندى جاقتاۋشىسى بولا وتىرىپ, قازاقستان الەمنىڭ جەتەكشى يادرولىق دەرجاۆالارىنان حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك كەپىلدىكتەرىن الدى. قازاقستاننىڭ الەمدەگى قۋاتى جاعىنان 4-ءشى يادرولىق ارسەنالىنان ءوز ەركىمەن باس تارتقانىنا ەكپىن تۇسىرە كەلىپ, وزگە ەلدەردى وسى ۇدەرىستەن ۇلگى-ونەگە الۋعا شاقىرىپ كەلەدى. 2010 جىلعى ساۋىردە ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق سامميت بارىسىندا اقش-تىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ب.وباما ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتى «حالىقارالىق يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ۇدەرىسىنىڭ كوشباسشىسى» دەپ اتادى. اتومدى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋعا قاتىستى, قازاقستان الەمدىك قوعامداستىق الدىندا بىرقاتار ماڭىزدى باستامالار كوتەرىپ, ولاردىڭ ورىندالۋى جولىندا ناقتى ءىس-ارەكەتتەر جاساپ جاتىر. شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەرلىگىمەن, ساليقالىلىعىمەن تابىستى جۇرگىزىلگەن كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىمىز بەن ديپلوماتيالىق قىزمەتىمىز وتە ناتيجەلى جانە ءساتتى بولدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
نۇرلان سەيدىن,
ساياساتتانۋشى
