سەنبى كۇنى استانا تورىندە بوكس سۇيەر قاۋىم اسىعا كۇتكەن ەرەسەكتەر اراسىنداعى كەزەكتى قازاقستان چەمپيوناتى باستالدى. سول كۇنى “داۋلەت” سپورت كەشەنىندە ونىڭ سالتاناتتى جاعدايدا اشىلۋ ءراسىمى ءوتىپ, ەلىمىزدىڭ 14 وبلىسى مەن استانا جانە الماتى قالالارىنان كەلگەن بوكسشىلاردىڭ جەكەلەگەن سالماقتاعى العاشقى جەكپە-جەكتەرى ءوتتى.
جالپى, بۇل باسەكەگە وبلىستار مەن ەلىمىزدىڭ ەكى ءىرى قالاسىنان جانە اسكەريلەردىڭ ورتالىق سپورت كلۋبى مەن “دينامو” قوعامىنىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىن قوسقاندا بارلىعى 212 بوكسشى قاتىسۋدا. وسى جەردە ايتا كەتەتىن نارسە, جامبىل مەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى چەمپيوناتقا سانى جاعىنان ەڭ كوپ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىن اكەلگەن وڭىرلەر بولىپ وتىر. بۇل ەكى وبلىستىڭ ارقايسىسىنان چەمپيوناتقا 16 بوكسشى قاتىساتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, بيىلعى باسەكەگە شىعىس قازاقستان مەن الماتى قالاسىنىڭ اتىنان 14 سپورتشىدان, قاراعاندى مەن قوستاناي وڭىرلەرىنەن – 13, سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار, قىزىلوردا, باتىس قازاقستان جانە اقمولا وبلىستارىنىڭ ارقايسىسىنان – 11, اقتوبە مەن ماڭعىستاۋ جەرىنەن 10 بوكسشىدان كەلسە, اتىراۋ وڭىرىنەن – 7, استاناداعى “دينامو” قوعامىنان 6 بىلعارى قولعاپ شەبەرى قاتىسۋدا. ال ەلوردادان شارشى الاڭعا 20 بوكسشى شىعادى دەگەن دەرەك بار. مۇندا بىلىكتى باپكەر ۆلاديمير كاماشوۆتىڭ جاساقتاعان استانا كومانداسىندا قانات ءابۋتالىپوۆ (54 كگ.), باقىتجان قوجابەكوۆ (69 كگ.) سىندى حالىقارالىق ارەنادا كوپتەن بەرى تەر توگىپ جۇرگەن بوكسشىلار مەن بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن ۆاسيلي لەۆيت (91 كگ.), داۋلەت ەلەۋسىنوۆ (75 كگ.), ازامات بەلگىباەۆ (81 كگ.), جاندوس احمەتوۆ (51 كگ.) سياقتى جاستار چەمپيوناتقا قاتىسۋعا ىرىكتەلىنىپ وتىر. دەگەنمەن, وزگە وڭىرلەردەن كەلگەن بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ دە وسال ەمەستىگىن اتاپ وتكەن ءجون. ماسەلەن, بيىلعى سىنعا الماتى قالاسىنان اسا اۋىر سالماقتاعى ەكى بوكسشى قاتىساتىن بولادى. ولار – رۇستەم ىرگەباەۆ پەن رۋسلان مىرساتاەۆ. العاشقىسى وسىدان 8 جىل بۇرىن استانادا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا مۇحتارحان دىلدابەكوۆتەن جەڭىلىپ, ۇلتتىق قۇراما ساپىنا الىنباعان بولاتىن. سودان كەيىن ول ءبىراز حالىقارالىق تۋرنيرلەر مەن جارىستارعا قاتىسىپ, ەل نامىسىن قورعاپ ءجۇردى. الايدا, وسى باسەكەلەردە رۇستەمنىڭ جولى بىرەسە بولىپ, بىرەسە بولماعانىن كوزى قاراقتى جانكۇيەرلەردىڭ ءبارى بىلەدى. سوندىقتان ونىڭ بيىلعى چەمپيوناتتا ۇلتتىق قۇرامانىڭ ساپىنا قوسىلۋ ءۇشىن بارىن سالاتىنى ءسوزسىز. “شەشىنگەن سۋدان تايىنباس” دەگەندەي, بۇل بايراقتى باسەكە رۇستەمگە ەلىمىزدىڭ باس كومانداسىنىڭ اتىنان باق سىناسۋ ءۇشىن بەرىلىپ وتىرعان سوڭعى مۇمكىندىكتەردىڭ ءبىرى دەسە بولادى. ال ەكىنشى اسا اۋىر سالماقتاعى بوكسشى رۋسلان مىرساتاەۆ ۇلتتىق قۇراماعا ەڭ باستى ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالدى. سوڭعى كەزدەرى ول جاراقاتىنا بايلانىستى شارشى الاڭعا ءجيى شىقپاعانىمەن, جانكۇيەرلەردىڭ ەسىنەن ءالى دە ونىڭ باكۋدە ءاىۆا پرەزيدەنتى كۋبوگى جولىنداعى تۋرنيردە رەسەيلىك بوكسشىنى كەزدەسۋ اياقتالۋعا ساناۋلى سەكونتتەر قالعاندا نوكاۋتقا جىبەرگەنى ەستەن كەتكەن جوق. رۋسلاننىڭ وسىنداي شەشۋشى ساتتەردە قارسىلاسىن جۇندەي تۇتەتىن ادەتى بار. دەگەنمەن, مىرساتاەۆ ءۇشىن بيىلعى چەمپيوناتتىڭ قانداي بولاتىنىن قوستانايلىق يۆان دىچكو, قاراعاندىلىق ۆيتالي بوندارەنكو سياقتى باسەكەلەستەرىمەن وتكىزەتىن جەكپە-جەكتەرى كورسەتەدى. بۇدان باسقا, استانا تورىندە كەرىلگەن شارشى الاڭدا ەسىمى كوپشىلىككە تانىمال بوكسشىلاردىڭ ىشىندە مىرزاعالي ايتجانوۆتىڭ ءتول شاكىرتى ءبىرجان جاقىپ (48 كگ.), پاۆلودارلىق دميتري گوتفريد (91 كگ.), قاراعاندىلىق ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى سەرىك ساپيەۆ (69 كگ.), جامبىلدىق ولجاس ساتتىباەۆ (54 كگ.), مارات نيازىمبەتوۆ (64 كگ.), شىعىسقازاقستاندىق مەيىرجان راقىمجانوۆ (54 كگ.), الماتى وبلىسىنىڭ وكىلى ايدار شارىباەۆ (64 كگ.) سىندى ايلاسىن اسىرا الاتىن ساڭلاقتار بارشىلىق. مىنە, ناق وسىلار استانادا ءبىر اپتاعا سوزىلاتىن ايقاستاردا شارشى الاڭنىڭ شاڭىن قاعىپ, كىمنىڭ ەلىمىزدىڭ باس كومانداسىنىڭ جەيدەسىن كيۋگە لايىقتى ەكەنىن دالەلدەيتىن بولادى. ەندى سەنبى جانە جەكسەنبى كۇندەرى وتكەن چەمپيوناتتىڭ العاشقى جەكپە-جەكتەرىنە كەلەر بولساق, بۇل سىنداردا بوكسشىلار 54, 57, 60, 64, 69, 75, 81 كگ. سالماق دارەجەلەرى بويىنشا قولعاپ ءتۇيىستىردى. وندا اۋەلى شارشى الاڭعا كوتەرىلگەن 60 كگ. سالماقتاعى بوكسشىلار اراسىندا ىڭكار راقىمجانوۆ, ەرجان ءومىرجانوۆ, الماتبەك اعىباەۆ, ازامات سماعۇلوۆ, رينات قاراباليەۆ, بەرىك ابدراحمانوۆ, جانداربەك يسانوۆ, تالعات الىمقۇلوۆ, ەلدوس سايدالين, ابىلايحان قۇسايىنوۆ, ايدار امىرزاقوۆ قارسىلاستارىنان باسىم تۇسسە, 69 كگ. سالماقتاعى ايقاستا ميراس بايىرحانوۆ, سۇلەيمان بەردىقاەۆ, شىڭعىس بەردىبەكوۆ, باقىتجان قوجابەكوۆ كەلەسى اينالىمعا جولداما الدى. وسى سالماقتاعى جەكپە-جەكتە باقىتجان سياقتى بولاشاعىنان كوپ ءۇمىت كۇتتىرەتىن بوكسشىنىڭ باسەكەلەسىن ايقىن باسىمدىلىقپەن جەڭگەنىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. ول ۆيكتور چۋماكتى ءبىرىنشى راۋندتا-اق سوققىنىڭ استىنا الىپ, وعان باس كوتەرۋگە مۇرشا بەرمەدى. وسىدان كەيىن ونىڭ باپكەرلەرى كەزدەسۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتاۋعا ءماجبۇر بولدى. وسى كۇنگى كەلەسى جەكپە-جەك 81 كگ. سالماق دارەجەسىندە ءالىمجان ابۋباكىروۆ پەن نيكولاي نيكيفوروۆ اراسىندا ءوتتى. مۇندا العاشىندا كەزدەسۋدى جاقسى باستاعان ءالىمجان قارسىلاسىن 3:0 ەسەبىمەن ۇتىپ كەلە جاتقان بولاتىن. بىراق, ايقاستىڭ اياقتالۋىنا نەبارى 20 سەكونت قالعاندا جانكۇيەرلەر ورىندارىنان تۇرەگەلە بەرىپ, جينالا باستاعاندا ويدا جوقتا نيكيفوروۆ اسكەريلەردىڭ ورتالىق سپورت كلۋبىنىڭ وكىلىن ەكى رەت نوكداۋنعا جىبەردى. ءسويتىپ, تورەشىلەر جەڭىستى نيكولايعا بەرىپ, ونىڭ كەلەسى اينالىمعا شىققانىن جاريالادى. كەلەسى كۇنگى كەزدەسۋلەر تۇسكە دەيىن جانە تۇستەن كەيىنگىگە ءبولىنىپ وتكىزىلدى. العاشقى بولىكتەگى 54 كگ. سالماقتا استانا اتىنان سىنعا تۇسكەن داۋرەن ەلەۋسىنوۆ جەڭىسكە جەتتى. ال تۇستەن كەيىن وتكەن جەكپە-جەكتەردە 57 كگ. سالماقتا ءمادي شولاقوۆ, جاندوس مومىنوۆ, دۋمان ابدۋاليەۆ, مۇحيت امانتاەۆ, ماقسات نيازىمبەتوۆ سىندى بوكسشىلار جەڭىمپاز اتاندى. سوڭعىسى بىلىكتى باپكەر, كەزىندە ءوزى دە بوكسشى بولعان بولات نيازىمبەتوۆتىڭ ءىنىسى. ال وسى كۇنى ءتۇس اۋا 64 كگ. سالماقتا كۇش سىناسقان دانيار ەلەۋسىنوۆ جوعارىداعى داۋرەن ەلەۋسىنوۆتىڭ (54 كگ.) تۋعان باۋىرى ەكەنىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. جالپى, بوكستا وسىنداي اعالى-ءىنىلى بولىپ شارشى الاڭعا شىعىپ جۇرگەندەر بارشىلىق. جاڭا ءبىز ءسوز ەتكەن دانيار العاشقى جەكپە-جەگىندە قارسىلاسىن 7:0 ەسەبىمەن ايقىن باسىمدىلىقپەن ۇتتى. بۇل كەزدەسۋدى تورەشىلەر مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىپ تاستادى. ويتكەنى, ولار وسىنداي ەسەپ ايىرماسىمەن جەڭىپ كەلە جاتقان دانيار ايقاستى سوڭىنا دەيىن اياقتاسا قارسىلاسىنىڭ جاعدايى مۇنان دا قيىن بولار ەدى دەپ شەشتى. وسى سالماق بويىنشا وتكەن تاعى ءبىر كەزدەسۋلەردە ايدار شارىباەۆ پەن مەرەي اقشالوۆتىڭ جەڭىسىن دە ەرەكشە اتاپ وتكەنىمىز ءجون. ولاردىڭ شارشى الاڭداعى قيمىل-قوزعالىسى مەن ۇستانعان تاكتيكاسى ۇيلەسىم تاۋىپ, باسەكەلەستەرىنە ەش مۇمكىندىك بەرمەدى. الايدا, ەكەۋىنىڭ دە قارسىلاستارى – جامبىلدىق بەرىك قويتاەۆ پەن ماڭعىستاۋلىق قۋانىش تولەگەنوۆتى وسال بوكسشىلار دەپ ايتا المايمىز. سونىمەن بىرگە, بۇل سالماقتا جانسەرىك پارماشەۆتىڭ ءبىرىنشى راۋندتا باسەكەلەستەرىن باس كوتەرتپەي تاستاعانىن, ءسويتىپ, وعان كەزدەسۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋعا ەش مۇمكىندىك بەرمەگەنىن, جالعاس توكەشەۆ پەن داستان بيتاشەۆتىڭ اراسىنداعى جەكپە-جەك 2:2 ەسەبىمەن تەڭ اياقتالعانىمەن, سوڭعىسىنىڭ ەرەجە بويىنشا ەڭ سوڭعى سوققى جاساعان بوكسشىنىڭ جەڭەتىنىنە بايلانىستى قولدا تۇرعان جەڭىستى جىبەرمەي, قارسىلاسىن قاپىدا قالدىرعانىن دا اتاپ وتپەسكە بولمايدى. مۇنداي وقيعالار بوكستا ءجيى بولىپ تۇراتىنى بەلگىلى. وسى كۇنى اسا اۋىر سالماقتاعى جەكپە-جەكتەردە ءدال وسىعان ۇقساس جاعداي داۋرەن ماحامبەتوۆ پەن راحمان ءالجانوۆتىڭ اراسىندا وتكەن سىندا قايتالاندى. مۇندا كەزدەسۋ 3:3 ەسەبىمەن اياقتالعانىمەن, تورەشىلەر جەڭىستى سوڭعى سوققى جاساعان راحمانعا بەردى. ال ەرمەك ۇسەنوۆ پەن دوسجان وسپانوۆتىڭ اراسىنداعى باسەكەدە سوڭعىسى قارسىلاسىن ەش قينالماي 3:10 ەسەبىمەن جەڭدى. ءسويتىپ, دەمالىس كۇندەرى جانكۇيەرلەردى وزىنە ىنتىقتىرعان شارشى الاڭنىڭ باسەكەلەرى وسىلاي اياقتالدى. P.S. بەت قاتتالىپ جاتقاندا 48 كگ. سالماقتا بەس, 54, 60, 69 جانە 81 كگ. سالماق دارەجەسىندە سەگىز كەزدەسۋ بولىپ ءوتتى. داستان كەنجالين, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات. ءدۇبىرلى دوداعا دايىندىق 2011 جىلعى استانا مەن الماتى قالالارىندا وتەتىن ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنا تۋرا 1 جىل قالدى. بۇل تۋرالى تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلىپ, ۆيتسە-مينيستر تالعات ەرمەگياەۆ اتالمىش شارا دايىندىعىنا كەڭىنەن توقتالدى. ول بارىنەن بۇرىن دوپينگتىك باقىلاۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەندىگىن ەرەكشە ەسكە سالىپ, بۇكىل ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى “مادەنيەتتى ازيادا” باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن كەڭ تۇرعىدا تالداپ ءتۇسىندىردى. بۇل جوبا ءبىرىنشى كەزەكتە ازيا ويىندارى كەزىندە وتەتىن شارالاردىڭ قاتارىن نىعايتاتىن بولسا, ەكىنشىدەن, الەمنىڭ ءار تۇپكىرىنەن كەلەتىندەرگە ەلىمىزدىڭ تاريحي جانە مادەني مۇراسىنىڭ بايلىعىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالىپ وتىر. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەندى از ۋاقىتتان كەيىن كانادادا باستالاتىن قىسقى وليمپياداعا ءبىزدىڭ ەل سپورتشىلارىنىڭ دايىندىعى قانداي دەگەن سۇراققا تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى سپورت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاناتولى قۇلنازاروۆ جاۋاپ بەردى. ول ۆانكۋۆەرگە باراتىن قازاقستان سپورتشىلارى ليتسەنزياسىنىڭ سانى 40-قا جەتۋ مۇمكىندىگىن ايتا كەلە, ءوز سوزىندە: “ۇلتتىق وليمپيادالىق كوميتەت قاڭتاردىڭ 25-ىنە دەيىن جەكەلەگەن سپورت تۇرلەرى بويىنشا جارىس جولىنا شىعاتىن سپورتشىلاردىڭ ءتىزىمىن جاريالايدى. وندا فريستايل, سنوۋبورد سياقتى بىرقاتار سپورت تۇرلەرىنەن ءبىزدىڭ جەرلەستەرىمىز بىرنەشە جولداما الادى دەگەن سەنىم بار. ال الداعى جىلى ەلىمىزدە وتەتىن قىسقى ازيا ويىندارىندا قازاقستان قۇراماسى 20-25 التىن مەدال ەنشىلەپ, كوماندالىق ەسەپتە قىتايدان كەيىن ەكىنشى ورىن الۋدى ماقسات ەتىپ وتىر”, – دەدى. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.
