امەريكا قۇرلىعىنا تابانى تۇڭعىش تيمەگەنىنە, البەتتە, قازاق كىنالى ەمەس. سوندىقتان «قازاقتىڭ كولۋمبى» جوق. ەشقاشان بولمايدى دا. ونىڭ ەسەسىنە, بىزدە «قازاقتىڭ...» دەپ باستالاتىن بوگدە «انالوگيالار» جەتىپ جاتىر: «قازاقتىڭ گومەرى» – جامبىل جاباەۆ, «قازاقتىڭ گاگارينى» – توقتار اۋباكىروۆ, «قازاقتىڭ گاستەللوسى» – نۇركەن ءابدىروۆ, «قازاقتىڭ لومونوسوۆى» – ەلدەس ومار ۇلى, «قازاقتىڭ چەحوۆى» – زەيىن شاشكين... كەزىندە اقىن زەينوللا شۇكىروۆتى «قازاقتىڭ وستروۆسكيى» دەيتىن, قازىر ونىڭ جانىنا عالىم, جازۋشى نەمات كەلىمبەتوۆتى قوساتىن بولدى. «قازاقتىڭ يبن سيناسى» دا ەكەۋ: «شيپاگەرلىك باياندى» جازدى دەيتىن وتەيبويداق تىلەۋقابىل ۇلى مەن الاش ارداقتىسى, عالىم, دارىگەر حالەل دوسمۇحامەد ۇلى. «قازاقتىڭ ەسەنينى» ۇشەۋگە جەتىپتى, ولار: بەرنياز كۇلەەۆ, وتەجان نۇرعاليەۆ جانە مۇقاعالي ماقاتاەۆ... ءسويتىپ, «قازاقتىڭ پالەنشەسى», «قازاقتىڭ تۇگەنشەسى» دەگەن بودان تۇسىنىكتىڭ اياسىندا قالىپتاسقان ء«داستۇردى» جالعاستىرىپ قانا قويماي, قىزدى-قىزدىمەن تۇلعالار اراسىنداعى باسەكەگە اينالدىرا باستاعاندايمىز با, قالاي؟ تەڭەۋدىڭ, شەندەستىرۋدىڭ, سالىستىرۋدىڭ ءجونى, جوباسى, جۇيەسى بولسا كەرەك-ءتى. جوق, ءبىز وزىمىزدەگى ەلەۋلى تاريحي ياكي تۇلعالىق قۇبىلىستىڭ باستاۋىن شەتتەن ىزدەيمىز دە, ءبىر سايكەستىك كورگەندەي بولساق, جەردەن جەتى قويان تاپقانداي قۋانامىز. كوبىنە ءمان-ماعىناسىنا ءۇڭىلىپ تە جاتپايمىز. مىسالى, اڭىراقاي شايقاسىن «قازاقتىڭ بورودينوسى», كەنەسارىنى «قازاقتىڭ ءشامىلى» دەگەن سياقتى. بەرگى ۋاقىتتا مۇنداي داعدى جالپى ۇلتتىق اۋقىمدى قويعاندا, ايماقتار مەن اۋىلدارعا دەيىن تارالىپ بارا جاتىر. وبلىستىق باسىلىم بەتتەرىنەن «كوزى تىرىسىندە-اق قازاقتىڭ گوركيى اتانعان ادامبەك ىقىلاسوۆ...», «ول قاتىسۋشىلارعا كەزىندە قازاقتىڭ ماياكوۆسكيى اتانعان, قاينار اۋىلىنىڭ تۋماسى, ءوزىنىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك ولەڭدەرىمەن قالىڭ وقىرماندى باۋراي بىلگەن اقىن, دراماتۋرگ قاشاف ايتجان ۇلى...» دەگەن جولداردى ۇشىراستىرعاندا, كادىمگىدەي ويلانىپ قالدىق. ارينە, بۇل ماقالالاردا ەسىمدەرى اتالعان كىسىلەردىڭ قالامگەرلىگىنە بىردە-ءبىر دۇنيەسىن وقىماي تۇرا باعا بەرۋدەن اۋلاقپىز. تالانتتارى تانىلماي كەلگەن جاندار بولسا, بىلمەستىگىمىزگە كەشىرىم سۇرايمىز. بىراق گوركي مەن ماياكوۆسكي سەكىلدى ادەبيەت كلاسسيكتەرى قولىنا قالام ۇستاعان كەز كەلگەن ادامنىڭ قانجىعاسىنا بايلاي سالاتىن جازۋشىلار ەمەستىگى انىق قوي. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2015 جىلى ۆيتەبسكىدەگى «سلاۆيان بازارى» انشىلەر سايىسىندا توپ جارعان تۇستا ءبىرشاما جۇرت ديماش قۇدايبەرگەنوۆتى «قازاقتىڭ ۆيتاسى» دەپ اتاي باستاعان. بيىل قىتايدا ءوتىپ جاتقان I am a Singer مۋزىكالىق بايگەسىندە الگى سالىستىرۋ قايتا جاڭعىردى. بالكىم, بۇعان ديماشتىڭ ەكىنشى تۋردا اسپاناستى ەلىندە جانكۇيەرى كوپ ۆيتاستىڭ رەپەرتۋارىنداعى «وپەرا №2» اتتى كۇردەلى كومپوزيتسيانى كەمەلىنە كەلتىرە شىرقاعانى تۇرتكى بولعان شىعار. الدە, ءۇزىلىپ كەتەردەي ۇزدىكتىرىپ, ۇشار كوككە سوزىلا سامعايتىن سيرەك داۋسىنان الدەبىر ۇقساستىق ىزدەگەنى مە؟ بىراق باق-قا بەرگەن سۇحباتىندا ءبىزدىڭ ونەرپازىمىز: «مەنىڭ «ەكىنشى ۆيتاس» ەمەس ەكەنىمدى مۋزىكانىڭ قىر-سىرىن بىلەتىن ماماندار تۇسىنەدى», دەپ, بۇل پىكىرمەن مۇلدە كەلىسپەيتىندىگىن ايتتى. راسىندا دا, مۋزىكا بىلگىرلەرىنىڭ ءبىراۋىزدى بايلامىنشا, ۆيتاس تومەنگى جانە ورتاڭعى نوتادا ءاندى تاقپاقتاپ, تاقىلداپ قانا ايتا الادى ەكەن, ديماشتىڭ اۋەزدى اۋەلەتۋىندەگى قۇبىلا قۇيقىلجىعان كوركەم پلاستيكانى تابيعات وعان تارتۋ ەتپەپتى. ءجا, بۇل توڭىرەكتەگى تالاستى ماماندار قۇزىرىنا قالدىرايىق. ماڭىزدىسى – ديماشتىڭ ۆيتاسقا ۇقسايتىنى نە ۇقسامايتىنى ەمەس. ءبىزدى تالانتتى جاس ءانشىمىزدىڭ ەشكىمنىڭ كوشىرمەسى بولعىسى كەلمەيتىندىگى قۋانتتى. ويتكەنى, وزىق ۇلگىنى باسقا ۇلتتىڭ ىشىنەن تاۋىپ, سوسىن ءوز ورتاسىنا اكەلىپ, تەڭدەسەرلىك بالاما قاراستىرۋ – كەمشىن سانا كورىنىسى. وزگە حالىقتىڭ قۇندىلىقتارىن مالدانىپ, «بىزدە دە, شىركىن-اي, سول سيپاتتاس مىناۋ بار» دەپ جاڭالىق اشۋ – جاراسىمدى ادەت ەمەس. كوپ رەتتە مۇنىمىز اقىن ەسەنعالي راۋشانوۆتىڭ «ۇستىندە تۇرىپ التىننىڭ, باسقانىڭ كۇمىسىنە تاڭ قالدىق» دەگەن قاپالى كۇيىندەي بولىپ شىعادى. قازىر الەمدە اقپاراتتىق مايدان ءورشىپ تۇرعان زامان. ادامداردىڭ تانىم-تۇسىنىگىندە سيمۆولداردىڭ, كودتاردىڭ, تاڭبالاردىڭ تەكەتىرەسى ءجۇرىپ جاتىر. ءار ۇلت, ءار ەل وندا ءوز ۇپايىنىڭ تۇگەل, مەرەيىنىڭ ۇستەم بولعانىن قالايدى. وسى تۇرعىدان العاندا, ءانشى ديماشتىڭ جوعارىداعى جاۋابى ساحنا عانا ەمەس, سانا سايىسىندا دا دۇرىس جولدا ەكەنىن اڭعارتتى. ايتپاقشى, سوڭعى اقپاراتقا سۇيەنسەك, ۆيتاستىڭ پروديۋسەرى ءوز «جۇلدىزىنىڭ» ءانىن ديماشتىڭ ورىندا-ۋىنان قىزعانعانى سونشا, قىتايلارعا «قالام الىپ, حات جازىپ», قيعىلىق سالىپ جاتقان كورىنەدى. بىلە بىلسەڭىز, بۇل دا – ءبىزدىڭ جەڭىسىمىز. ديماشتىڭ انشىلىگىنىڭ باسىم ءتۇسىپ, تىڭدارمان جۇرەگىن كوبىرەك جاۋلاپ العاندىعىنىڭ ايعاعى. ءيا, ديماش – قازاقتىڭ ديماشى!
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
