06 اقپان، 2017

كەبەنەك ىشىندەگى كىسىلىك

295 رەت كورسەتىلدى

باياعىدا قوجاناسىر ءبىر جيىنعا ۇستىنە كونەتوزداۋ شاپانىن كيىپ كەلسە ەشكىم نازار اۋدارماپتى. ۇيىنە بارىپ قىمبات شاپانىن يىعىنا ءىلىپ، الگى جەرگە قايتا بارسا، ماناعى كوزگە ىلمەگەندەر قوعاداي جاپىرىلىپ، تورگە شىعارىپ، بار ءدامدىنى الدىنا توسىپتى. سوندا قوجەكەڭ: «جە، شاپانىم جە»، – دەپ قىمبات شاپاننىڭ جەڭىن تاباققا سالىپتى. «قوجەكە، مۇنىڭىز قالاي؟» دەگەنگە، ء«سال بۇرىن ەسكى شاپانمەن كىرگەنىمدە ادام ەكەن دەگەن جان بولماپ ەدى، ەندى قىم­بات شاپانىمدى كيىپ كەلسەم جىك-جاپار بولىپ جاتىرسىزدار. سوعان قاراعاندا، قۇرمەت ماعان ەمەس، شاپانىما جاسالىپ جاتقان بولۋى كەرەك»، – دەگەن ەكەن. قازىرگى قوعامدا الەۋمەتتىك جىكتەلۋ كۇن وتكەن سايىن بەل الۋدا. باي مەن كەدەي، ءالدى مەن ءالسىز، مالدى مەن مال­سىز بولىپ جالعاسا بەرەدى. بىرەۋ دۇنيەگە، بىرەۋ ونەرگە، بىرەۋ اقشاعا باي... بايدىڭ دا ءتۇرى كوبەيدى. جانە ايىرماشىلىعى ايتارلىقتاي دارەجەگە جەتتى. وسىندايدا بابالارىمىزدىڭ «ەردى كەبەنەك ىشىندە تانى» دەگەن سوزىنە باسىمدى يەمىن. ۇلتىمىز شوقپىت كيسە دە ءوڭى جۇدەۋ، جوق-جۇقانالىعى بىلىنسە دە، ارعى رۋحاني الەمىنىڭ بايلىعىن، كىسىلىگىن، ادامدىق بەينەسىن كورىپ، كەبەنەك ىشىنەن تانىپ، ادامدىقتى، ار-وجدان بيىكتىگىن ارتىق كورىپ، سوعان وراي باعا بەرگەن. قوجەكەڭنىڭ شەنەۋىنە ىلىنگەن جايت – ادامدى ەمەس، استىنداعى تاعىن، جيعان بايلىعىن، مانسابىن سىيلاۋدىڭ بۇگىنگى قالىبى سوراقىلىققا اينالا تۇسۋدە. ءتىپتى ءسىز مەنى سىيلاماساڭىز دا قىزمەتىمدى سىيلاڭىز، دەپ استىنداعى ورىنتاعىن الدىنا كەلگەننىڭ مىسىن باسۋعا جۇمسايتىندار دا تابىلىپ قالادى. «بىردە، – دەيدى تانىسىم، – جۇمىس بابىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى باسشىنىڭ الدىنا كىردىم. شارۋامدى ايتىپ، ونىڭ ەل كەلەشەگى ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزى بارلىعىن كورسەتىپ، قاعازدارىمدى الدىنا جايىپ، ءتۇسىندىرىپ جاتىرمىن. جانە كوپ ۋاقىتىن المايىن دەپ مەيلىنشە ماسەلەنىڭ ءمانىسىن عانا ايتايىن، ال قالعانىن قاراماعىنداعى قىزمەتكەرىنە-اق باجايلاپ تۇسىندىرەرمىن، دەپ جۇزىنە قاراسام، تىڭداپ وتىرعان ول جوق. قاباعىن قارس ءتۇيىپ، ماڭعازدانعان ءتۇرى تەزىرەك شىعىپ كەتۋىم كەرەكتىگىن كورسەتكەندەي. – ء«سىز مەنى تىڭداپ وتىرسىز با، سوناۋ جەردەن الدىڭىزعا ارنايى كەلگەندە قارا باسىمنىڭ قامىن عانا ويلاپ وتىرعان جوقپىن، كوپ ۋاقىتىڭىزدى المايىن دەپ، نەعۇرلىم قىسقاشا ايتۋعا تىرىسۋدامىن»،– دەپ ەدىم. – ء«سىز مەنى ۇيرەتۋگە كەلدىڭىز بە، الدە ماسەلە شەشسىن دەپ كەلىپ وتىرسىز با؟ مەنى سىيلاماساڭىز دا، وتىرعان ورىندىعىمدى سىيلاڭىز، ماعان ءجون ۇيرەتپەڭىز»، – دەسىن. جوق، قاراعىم، ادام جانى جوق ورىندىقتى ەمەس، ادامدى سىيلايدى. ورىندىق ءسوز بولىپ پا! بۇل – كەشە بىرەۋ، بۇگىن ءسىز، ەرتەڭ باسقا بىرەۋ وتىراتىن ورىندىق ەمەس پە. جاڭا كەلگەن باسشىعا مىنا ورىندىق ۇناماسا، ەرتەڭ دالىزگە سۇيرەتىپ، ورنىنا باسقاسىن اكەلىپ قويادى. سوندا ونداي ورىندىقتىڭ نە قاسيەتى بار؟ الدىڭىزعا كەلگەندە ءبىر سالانىڭ تىزگىنىن ۇستاعان باسشىعا، مامانعا، باس­تىسى ادامعا كەلدىم دەپ كەلدىم. جانى جوق اعاش پەن بىلعارى كوپكە قاجەت ءىستى نە قىلسىن؟ وزدەرىڭىزدەي جاستار بيلىككە كەلگەندە ورىندىق ءۇشىن قىزمەت ەتپەي، قايتا ورىندىق وزىڭىزگە، ەلىڭىزگە قىزمەت ەتسە كەرەك-ءتى، دەدىم»، دەگەن اعا ءسوزىن ءارى قاراي جالعاي تۇسكەن. ادامدار دا، ۋاقىت تا ءبارىن ەكشەيدى. ەلەكتىڭ كوزىنەن وتكەندە ۇساق-تۇيەك، توزاڭدار ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرى ءتۇسىپ، جۇتىلىپ كەتكەندە ءىرىلى-ۇساقتى تاستاردىڭ توركوزدەن وتپەي قالعانىنداي ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىمەن، ماڭايىنا جاساعان كىسىلىكتى قالىبىمەن، ادامدىق بەينەسىمەن، ۇلتىنا دەگەن جاناشىرلىعىمەن ساناعا سىڭگەن، سايدىڭ تاسىنداي ءىرى تۇلعالار حالىق جادىنا ۇيالايدى. سوناۋ كەڭەس كەزەڭىندە ەڭبەك ەتكەن جۇمابەك تاشەنوۆ، ءىلياس وماروۆ، وزبەكالى جانىبەكوۆ سىندى ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرى بۇگىنگە جەتىپ، تىپتەن ولاردىڭ كوزىن كورمەگەن جاس بۋىننىڭ قۇرمەتىنە بولەنۋدە. نەگە؟ سەبەبى، ولار ورىنتاققا قىزمەت ەتكەن جوق، قايتا ولاردىڭ وتىرعان ورىندىعى، اتقارعان مانسابى حالقى ءۇشىن ەڭبەك ەتتى. سونىسىمەن دە ەل جۇرەگىنە جول تاپتى ەمەس پە؟! وتكەندە اتاعى دارداي ازاماتتار ءبىر جىگىتتى سىرتىنان اڭگىمە ەتىپ وتىر. جازعان جازۋلارىنا قاراپ ءسۇيسىنىپ ءجۇر ەدىم، ءوزىن كورگەن سوڭ ويىم وزگەرىپ قالدى. ءۇستى-باسى تىم جۇدەۋ، ومىردەن سوققى العان ادام ەكەنى كورىنىپ تۇر، دەپ مەنسىنبەي اڭگىمە ايتىپ وتىر. ال ول ازاماتتى مەن جاقسى بىلەمىن. راس، قازىر ءوڭى جۇدەۋ. بىراق ونىڭ جان سارايى جوعارىدا اڭگىمە ەتىپ وتىرعان ادامنان باي بولماسا، جۇدەۋ ەمەس. قالتاسىنىڭ قامىن عانا ويلاپ، قايتسەم اقشا تابامىن دەپ جۇگىرسە، سول ادامنىڭ قولىنان كوپ نارسە كەلەتىنىن دە بىلەمىن. بىراق ول رۋحاني الەمى بولەك جان ەدى. مىنە، ءبىزدىڭ كوزى اشىق «زيالى» دەيتىن ادامداردىڭ ءوزى كوبىنە وسىنداي پايىمعا ويىسىپ بارادى، دەيدى ويىمەن بولىسكەن ازامات. ەندەشە، «ەردى كەبەنەك ىشىندە تانيتىن» ادامدىق اسىل قاسيەتىمىزدى جوعالتپاعانىمىز ءجون سياقتى...

انار تولەۋحانقىزى، 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

اسىل اعانىڭ شاراپاتى

رۋحانيات • كەشە

قۇيماقۇلاق

رۋحانيات • 26 قازان، 2021

قوعامنىڭ بىتەۋ جاراسى

قوعام • 26 قازان، 2021

گاز باعاسى نەگە قىمبات؟

ايماقتار • 26 قازان، 2021

فرانتسيا تىزگىنى ءۇشىن تايتالاس

ساياسات • 26 قازان، 2021

ەربوسىن ۇلىن اۋىر سىناق كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • 26 قازان، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار