
ەلباسىنىڭ جاڭا جولداۋىنىڭ ەرەكشە سيپاتى – مەملەكەتىمىزدىڭ قازىرگى زامانداعى دامۋىنىڭ تۇبەگەيلى تۇستارىن زەردەلەپ, ونىڭ سان قىرلى سالالارىن جۇيەلى تۇردە جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنە ءمان بەرۋىندە. تاۋەلسىزدىگىنىڭ شيرەك عاسىرىن اتاپ وتكەن ەل ءۇشىن بولاشاققا سەنىمدى قادام جاساۋ وزەكتى ەكەنى بەلگىلى. ستراتەگيالىق مازمۇنى بار قۇجاتتا انىقتالعان بەس باسىمدىقتىڭ ارقايسىسى ەلىمىزدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرلەرىنە ۇلكەن ءۇمىت ارتا وتىرىپ, ەلباسى وسى باسىمدىقتاردا ءترانزيتتى قوعامنىڭ زاماناۋي كەزەڭىنە سايكەس كەلەتىن وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالادى. دەمەك, قازىرگى زاماننىڭ ناعىز دامىعان وركەنيەتتى ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن ەسكى ەكونوميكالىق جۇيەنى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, قوعامدىق سانانى دا وزگەرتۋگە ءتيىسپىز دەگەن ويدى ورتاعا سالادى. شىن مانىندە, جاپونيا, كورەيا, سينگاپۋر, تايۆان, مالايزيا سياقتى وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ بىرنەشە ەلى باتىل قادامداردىڭ ارقاسىندا وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن, ەكونوميكاسىن حح عاسىردىڭ اياعىندا تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ۇلكەن وركەنيەتتىك سەكىرىستەر جاسادى. سوندىقتان, ولاردى «ازيا جولبارىستارى» دەپ اتايدى. ارينە, جوعارىدا اتالعان ەلدەردىڭ بارلىعى ارقيلى دامۋ ساتىلارىنان ءوتتى, سونىمەن قاتار, ءاربىر ەلدىڭ وزىندىك قيىندىقتارى, دارالانعان سوقپاقتارى دا بولدى. ولاردىڭ جۇرگەن جولدارىنا, الەۋمەتتىك تاجىريبەسىنە نازار اۋدارعانمەن, بىزدەر تىكەلەي كوشىرمە جاساي سالمايتىنىمىز انىق. قازاقستان جاس مەملەكەت بولعانىمەن, وزىندىك ەرەكشە جولى بار, الەۋمەتتىك پروگرەسس تۋرالى وزىندىك تۇسىنىكتەرى بار ەل. ماسەلەن, قوعامىمىزدا سوڭعى جىلدارى بەلسەندى تۇردە جاسالىپ جاتقان كوپتەگەن مەملەكەتتىك رەفورمالار الەمدە بالاماسى جوق دۇنيەلەر بولىپ تابىلادى. ولاردى داعدارىستاردان ءوتۋ بويىنشا بۇرىن-سوڭدى تاريحتا كورىنىس بەرمەگەن قادامدار دەسە دە بولادى. ماسەلەن, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى سياقتى قۇجاتتاردىڭ الەۋمەتكە كەنەتتەن كەلگەن داعدارىستى كەزەڭنەن ابىرويمەن شىعۋ ءۇشىن ۇلكەن دەمەۋ بولعانى, باعدار بولعانى انىق. نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىنايى كوشباسشى رەتىندە ءوزىنىڭ سويلەگەن سوزدەرىندە تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋلارمەن قاتار, ازاماتتارىمىزدىڭ دۇنيەتانىمىنداعى ساپالى وزگەرىستەردىڭ بولعانىن, تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋلار زامانىندا يننوۆاتسيالىق ويلاۋدىڭ, مادەنيەتتىڭ دامۋ بارىسىندا جەتەكشى ءرول اتقارۋعا ءتيىستى ەكەنىن ايتىپ كەلەدى. قازىرگى زاماننىڭ سان استارلى تالابى, سىن-قاتەرلەرى قازاقستان جۇرتشىلىعىن دا اينالىپ وتپەيدى. ءبىز دە الەمدىك دامۋدىڭ, جاھاندانۋ ۇدەرىستەرىنىڭ اۋقىمىندامىز, سوندىقتان ءاردايىم ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق كەلبەتىمىزدى, رۋحاني مادەنيەتىمىزدى جوعالتپاي, كەمەلدەنە بەرۋىمىز كەرەك. وسىعان وراي قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن جاس ۇرپاقتىڭ مەڭگەرە تۇسۋىنە اسا ءمان بەرىلگەن. ەلىمىزدىڭ پەداگوگتار كورپۋسىنا وسى سالادا ۇلكەن زياتكەرلىك جۇك ارتىلىپ وتىر. جولداۋدا يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ الەۋمەتتىك دۇنيەنىڭ بارلىق سالاسىن قامتيتىنى ايتىلدى. مەديتسينا مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسى, ساۋدا مەن كاسىپكەرلىك جۇيەسى, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىنا ارقا سۇيەپ, ءتيىمدى قىزمەت كورسەتۋى ءتيىس ەكەنى اتاپ كورسەتىلدى. الەمنىڭ وزىق ەلدەرىندە شىعارماشىلىق ەركىندىكتىڭ ناتيجەسىندە دامىعان سالالار قازىرگى زاماندا ولارعا كوپتەگەن قارجىلىق تابىستار اكەلۋدە. سوندىقتان, مەملەكەتتىك تەكسەرۋشى ورگانداردىڭ ءبىرشاماسىنا وسى فاكتوردى ەسكەرگەن ءجون. قوعامىمىزدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن بارىنشا شىنايى قىزمەت ەتىپ جاتقان كاسىبي مامانداردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە بارىنشا مۇمكىندىكتەر جاسالعانى ابزال. ەلىمىزدە 21-رەت جاريالانىپ وتىرعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ جولداۋى ەكونوميكاداعى تەحنولوگيالىق پارمەندى دامۋمەن قاتار, الەۋمەتتىك دۇنيەدەگى قايشىلىقتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن ىزدەۋگە شاقىرادى. ماسەلەن, ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزم ماسەلەلەرى قوعامىمىزدىڭ ىشكى رۋحاني تۇراقتىلىعىنا, مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ءبىرشاما نۇقسان كەلتىردى. وسى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءتيىمدى شەشىمدەرىن تابۋدا ەلباسى تاراپىنان بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇشىمەن جازالاۋ ءتاسىلىن قولدانۋ ۇسىنىلمايدى, كەرىسىنشە, قوعامداعى قايشىلىقتىڭ الدىن الۋ قادامدارىن جەتىلدىرىپ وتىرۋ ايتىلادى. وسىعان وراي, قوعامىمىزدا, بارلىق ايماقتاردا, اسىرەسە, جاستار اراسىندا رۋحاني-ادامگەرشىلىك تاربيەسىن جۇرگىزۋ وزەكتەنە تۇسەدى. قوعامىمىزدىڭ رۋحانياتىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن, ادامارالىق قاتىناستارداعى ۇيلەسىمدىلىكتى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ جاستاردى تاربيەلەۋشى مەكەمەلەرىنە عالىمداردىڭ, تۇتاستاي العاندا, زيالى قاۋىمنىڭ دا مىقتى قولداۋى اۋاداي قاجەت.
زارەما شاۋكەنوۆا,
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى