جۇمەكەننىڭ قازاقستانى

قازاقتىڭ كەڭەس وداعى كەزىندەگى ءنومىرى ءبىرىنشى پاتريوتتىق ءانى قاي ءان بولىپ ەدى دەپ سۇراي قالسا, ءسوز جوق, ويعا الدىمەن ورالارى – «مەنىڭ قازاقستانىم». ونىڭ ولەڭىنىڭ اۆتورى, اقىن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆتىڭ تۋعان ەلىمەن تاستا وسكەن تارامىس تامىرداي بەرىك بىتىسكەن پەشەنەسىنە, ءتاڭىر قۇدىرەتىندەي تاعدىرىنىڭ سىيىنا كىم دە بولسا قىزىققانداي. ۇلت بويىنداعى ۇلى رۋحتى ۇيىقتاتپاي جارتى عاسىر بويى تەربەپ كەلگەن وسىناۋ ءان تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ مەملەكەتتىك گيمنىنە اينالدى. ءسويتىپ, جۇمەكەن اقىن دا كۇن سايىن حالقىمەن بىرگە تىنىستايدى, جۇرتىمەن بىرگە جاساي بەرمەك. ومىرلىك جار قوساعى ءناسىپ اپايدىڭ ايتۋىنشا, «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانى ءماتىنىنىڭ ەكى شۋماعى قاراعاندىدا, 1956 جىلى جازىلىپتى. «التىن كۇن اسپانى, التىن ءدان دالاسى»  دەپ باستالاتىن بۇل شۋماقتار سارعىش تارتقان پاراقتاردا, جۇمەكەننىڭ ماسكەۋدەن اكەلگەن, بولاشاق تۋىمىز تۇستەس كوگىلدىر شابادانىندا سۇيگەن قىزى ءناسىپ سىيلاعان كەستەلى اق ورامالمەن بىرگە ساقتالىپتى. 1959 جىلى قازاق راديوسىنان العاش ەستەن كەتپەس جامال وماروۆا ورىنداعان وسىناۋ كۇرەسكەر, وسىناۋ عاجايىپ ءان, سازى مەن ءسوزى بىردەي كەلىسكەن قۇدىرەتتى ءان تۋعان حالقىن ءار تاڭ سايىن تەربەپ وياتادى. ەلىمىزدىڭ ءاربىر جەڭىسى مەن جەمىسى, ءاربىر قۋانىشى مەن قۇتتى قادامى وسى اسپاني اسقاق انمەن پاش ەتىلەدى. حالقىمىز ءوزىنىڭ اڭسارلى بولاشاعىنا, «ماڭگىلىك ەل» اتتى مايەكتى مۇراتىنا, جان-جۇرەگىمىزبەن قالتقىسىز سىرلاسقان, بارلىق تىنىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ تۋىنداي جەلبىرەگەن وسى اياني انمەن بىرگە ادىمداپ بارادى. سونى ويلاعاندا ءشامشى مەن جۇمەكەندەي ماڭدايلى قوس تالانتتى 1956 جىلى الماتى كونسەرۆاتورياسىنا وقۋعا بىرگە ءتۇسىرىپ جولىقتىرىپ, الماعايىپ شاقتاردا الاش رۋحىن اسقاقتاتار الافالى ءان تۋعىزۋعا باستاعان تاعدىر جولىنا ءتاۋ ەتپەسكە ءاددىڭ جوق. جابىرقاۋلى كەزدەردە جانىنا جۇبانىش ەتىپ, نالالى شاقتاردا نامىسىنا قايراق قىلىپ حالىق قالاعان سول «مەنىڭ قازاقستانىمدى» قايتا تۋعىزىپ, باعىن اشقان ەلباسىنا جانە مىڭ راحمەت دەمەستىڭ دە ءجونى جوق. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى تۇسىندا تۇسپالداپ ەمەس, قاداپ ايتپاعىمىز لازىم. بۇل ءان ومىرگە كەلگەن كۇنىنەن باستاپ بولاشاق ەگە­مەندىگىمىز بەن تاۋەلسىزدىگىمىز ءۇشىن كۇرەستى. وتار­شىلدىققا قارسى بۋلىعىپ, بۇلقىنعان, ءتۇپتىڭ تۇبىندە جانارتاۋ بولىپ اتىلار زور مايداندى باس­تاپ اشىپ بەردى. ول جانارتاۋ اتىلدى دا. امسە تاۋ بۇلاعىنداي تاسقىنداعان تولاسسىز قۋاتپەن نامىستى قامشىلادى, جىگەردى سىلكىندىردى, تۋعان ەلگە دەگەن تاڭعى شىقتاي مولدىرەپ ەلجىرەگەن تۇما سەزىمدەردى وياتتى. سول عاجاپ قامشىگەر ءان العاش رەت بار داۋىسپەن جەر-جاھانعا جار سالىپ, قازاقستاننىڭ كىمدىكى ەكەنىن ەرەسەن ماقتانىشپەن كولتەكتەتپەي كەسىپ ايتتى. كىمنىڭ قازاقستانى؟ قازاقتىڭ قازاقستانى. ءشامشىنىڭ قازاقستانى. جۇمەكەننىڭ قازاقستانى. بۇكىل ەل بولىپ اق كيىزگە كوتەرىپ سايلاعان ەلباسىنىڭ قازاقستانى. ءبارىمىزدىڭ قازاقستانىمىز. مەملەكەتتىك ءانۇراندى وڭ قولىن كەۋدەسىنە قويا, ماقتانىشپەن شىرقاعان ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ قازاقستانى. ءيا, ءاننىڭ قۇدىرەتى سول, ول كەزىندە بارلىق قازاققا ۋىستان شىعىپ كەتكەلى تۇرعان ءوز قازاقستانىن قايتارىپ بەردى, ءار قازاققا ءوز كوڭىلىندەگى ءبىر-ءبىر سۇيىكتى قازاقستانىن سىيلادى. ءان قايىرماسىندا اقىن تەبىرەنە شالقىعان شابىتپەن مىنا ەل مەن جەر ماعان ءتان, مەنىكى دەيدى. پوەزيا مەن مۋزىكا ۇيلەسە قۇيىلىپ, وسىناۋ تۋعان ەل مەن جەر ءۇشىن گۇل بولىپ ەگىلىپ, جىر بولىپ توگىلەدى. ماڭگىلىك ەل ءۇشىن. ەشكىمنىڭ ەنشىسى جوق جەكە-دارا ءوزىنىڭ قازاقستانى ءۇشىن. كوڭىلدى كوككە ورلەتەدى. «تۋعان جەرىم مەنىڭ – قازاقستانىم!» دەپ شالقي شارىقتاعاندا سەزىم مەن ساناعا ساۋلە سەبەزدەپ, جان تەبىرەنتەدى. 1986 جىلى جەلتوقسانشىلاردىڭ وسى ءاندى قويماي نەگە شىرقاعانى ەندى تۇسىنىكتى. سەبەبى, وتتاي لاپىلداعان ەڭ وتانشىل ءانىمىز قازاق ۇلتىنىڭ قادىمنان بەرگى قاھارماندىق رۋحىن پاش ەتتى, جان ىشىندە جاسىعان جاسقانىشتى جويىپ, تولقىپ كوتەرىلگەن جاستاردىڭ جانارلارىندا جاسىن ويناتتى, بويلارىنا باتىلدىق ءبىتىردى. ءاننىڭ ولەڭى جىگەردى تاسقايراقتاي جاني ءتۇستى. جاندارىڭ ءجانناتتا بولعىر جۇمەكەن مەن ءشامشى حالقىنا قالدىرعان انىمەن-اق وسىنداي ءبىر عالامات ەرلىك جاساپ ەدى, ماڭگى ۇمىتىلماس ەڭبەك ءسىڭىرىپ ەدى ەلىنە. پىراق پەرزەنتتەرىن «ەشتەن دە كەش جاقسىنىڭ» جوراسىمەن ەلى دە ەسكەرىپ باعۋدا. مەملەكەتتىك گيمن مارتەبەسىن العان «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانى قازاقتىڭ ەلى باردا, حالقى باردا ماڭگى جاساي بەرمەك. كومپوزيتور ءشامشى قالداياقوۆ پەن اقىن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇرالارى تاۋەلسىز ەلىنىڭ ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. مىنە, قوس جامپوز اڭساعان تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى تويلانۋدا. ولاي بولسا, الداعى ۋاقىتتا استانا تورىندە ۇلت مەرەيىن اسىرعان ۇلىق ءانۇران اۆتورلارى – جۇمەكەن مەن ءشامشىنىڭ قادىرمەندى ەلباسىنى ورتاعا الىپ قاناتتاس, قاتارلاس سومدالعان ەڭسەلى ەسكەرتكىشى اسقاقتاپ بوي كوتەرسە, بۇگىنگى زاماننىڭ بيىك وركەنيەتىنە ساي ەلدىك ورەمىزدىڭ ءبىر بەلگىسى سول بولار ەدى دەپ ويلايمىز. بۇل مەملەكەتتىك گيمن اۆتورلارىنا دەگەن بۇكىلحالىقتىق قۇرمەت-ءىلتيپاتىمىزدى كورسەتەر ەدى. قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان»