سامميتكە مارتەبەلى مەيمان رەتىندە شاقىرىلعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىن بارىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, شاعىن كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. قازاقستان پرەزيدەنتىن قوس كيەنىڭ ساقشىسى, كورول سالمان بەن ابدەل-ءازيز ءال ساۋد ىستىق ىقىلاسپەن كۇتىپ الدى. ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك باستامالارى, مامىلەگەرلىك ميسسيالارى حالىقارالىق ارەنادا جوعارى باعالاناتىنىنىڭ بەلگىسى بۇل.
ماسەلەن, سيرياداعى احۋال شيەلەنىسە باستاعان كەزدەن باستاپ جاعدايدى بەيبىت جولمەن شەشۋ كەرەكتىگىن اشىق ايتقانى سونىڭ ءبىر عانا كورىنىسى. رەسمي استانا بەيبىتشىلىكتى قولدايتىن بەيتاراپ ۇستانىمىن بايقاتىپ قانا قويماي, سيريا ماسەلەلەرىنە قاتىستى تارتىسۋشى تاراپتارعا كەلىسسوز الاڭىن ۇسىنعانى ءمالىم. ەلوردادا بىرنەشە مارتە وتكەن استانا پروتسەسى جەنەۆا كەلىسسوزدەرىن تولىقتىرۋشى ماڭىزدى فورۋم رەتىندە مويىندالعان. «اقش – يسلام الەمى» سامميتىندە سيرياداعى احۋال دا ءسوز بولدى.
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ سامميتكە كەلۋى بۇل جيىنعا جاھان نازارىن اۋدارۋعا اسەر ەتكەنى تۇسىنىكتى. د.ترامپ پرەزيدەنت رەتىندەگى شەت ەلگە جاساعان العاشقى ساپارىن ساۋد ارابياسىنان باستاسا, ەكى كۇنىن سامميتكە ارنادى. جيىندا ءبىرىنشى بولىپ ءسوز العان اقش پرەزيدەنتى مۇسىلمان مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىن تەرروريزمدى بىرلەسىپ جويۋعا شاقىردى. «Associated Press» اگەنتتىگى ءدوپ كورسەتكەندەي, اقش پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە «راديكالدى يسلام تەرروريزمى» دەگەن تىركەستى قولدانعان جوق. تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماعىنان تەرروريستەردى تولىق قۋىپ, ەكسترەميستىك ۇيىمدارعا قولداۋ كورسەتۋدى توقتاتۋعا شاقىردى. ءدىني كوشباسشىلار ادامدارعا دۇرىس اقىل بەرۋدى, تەرروريزم جولىن تاڭداسا ومىرلەرى ءمانسىز ءارى قىسقا بولىپ, قارعىسقا قالاتىنىن ۇيرەتۋى كەرەك دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى.
اقش پەن يسلام الەمى مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى باس قوسقان جيىنعا مۇرىندىق بولعان ساۋد ارابياسىنىڭ ۇستانىمى اگرەسسيۆتى ەكسترەميستىك يدەولوگياعا قارسى تۇرۋ, يسلام ەلدەرى ىشىندەگى وداقتاستارىمەن ارىپتەستىك قاتىناستاردى نىعايتۋ, سول ارقىلى ۇجىمدىق ەكونوميكانى دامىتۋ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, اقش-پەن اراداعى قاتىناستاردى جولعا قويۋدىڭ ءجونى بولەك, ارينە.
«اقش – يسلام الەمى» سامميتىندە ساۋد ارابياسىنىڭ كورولى سالمان بەن ابدەل-ءازيز ءال ساۋد, اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ, يوردانيا كورولى ءىى ابداللا يبن ءال-حۋسەين, مىسىر پرەزيدەنتى ادلي مانسۇر, يندونەزيا پرەزيدەنتى دجوكو ۆيدودو, كۋۆەيت ءامىرى دجابەر اس-ساباح ءسوز سويلەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىن اياسىندا بىرقاتار ەلدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىمەن جانە دەلەگاتسيالار جەتەكشىلەرىمەن ءتيىمدى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. سولاردىڭ ىشىندە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن جۇزدەسۋىنىڭ ءجونى بولەك.
ءوزارا اڭگىمە بارىسىندا ەكىجاقتى ءىس-قيمىلداردىڭ نەگىزگى باعىتتارى, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋ جولدارى تالقىلاندى. قازاقستان باسشىسى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى يۋسەف بەن احمەد ءال-ۋسايمينمەن, اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى رەكس تيللەرسونمەن دە كەزدەستى.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سونى سيپاتتاعى باسقوسۋ
نەگىزىندە, اقش پەن پارسى-اراب شىعاناعى ەلدەرىنە تىكەلەي قاتىسى بار, سونىمەن قاتار, حالقىنىڭ باسىم كوپشىلىگى مۇسىلمان بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتەردى دە قامتيتىن ايتۋلى باسقوسۋعا ەلباسى باستاعان جوعارى دەڭگەيدەگى قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ قاتىسۋىنىڭ سيمۆوليكالىق ماڭىزى زور.
يسلام الەمىنىڭ اجىراماس ءبىر بولشەگى بولعاندىقتان ءارى اۋماعى جاعىنان ەڭ ۇلكەن مۇسىلمان ەلى بولىپ سانالاتىن قازاقستانعا يسلام الەمىندەگى ءارتۇرلى ساياسي, حالىقارالىق, ەكونوميكالىق جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى اسەر ەتپەي قويمايدى. ونىڭ ۇستىنە, وسى جولعى سامميت اياسىندا كوتەرىلگەن مىندەتتەر تەرروريزممەن بىرگە, ەكسترەميزممەن كۇرەسۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى بولىپ وتىر. سامميتكە قازاقستان, وزبەكستان, ازەربايجان, قىرعىزستان جانە تاجىكستاننىڭ پرەزيدەنتتەرى مەن وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى دا ماڭىزدى باسقوسۋعا سونى سيپات بەردى دەپ ايتۋعا بولادى.
تاريحتا اقش پەن اراب-مۇسىلمان الەمى اراسىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان وسىنداي اۋقىمدى سامميت اياسىندا بەلگىلەنگەن ماقساتتار باتىس پەن يسلام الەمىنىڭ الداعى جىلدارداعى قارىم-قاتىناسىنا ىقپال ەتىپ, نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداۋى مۇمكىن. سوندىقتان, اقش پرەزيدەنتى د.ترامپتىڭ العاشقى ساپارىن جانە ءىرى سىرتقى ساياسي قادامىن ستراتەگيالىق وداقتاسى ءارى بارشا مۇسىلمانداردىڭ كيەلى مەكەنى − مەككەنىڭ ساقشىسى ساۋد ارابياسىنا جاساۋى بەكەر ەمەس. تاريحقا كوز تاستاساق, ساۋد ارابياسىندا مۇناي ءوندىرىسىنىڭ دامىپ, ەكونوميكاسىنىڭ قارقىنداۋىنا اقش ۇلكەن ۇلەس قوسقانى بەلگىلى. ەكى وداقتاس ەلدىڭ تىعىز ىنتىماقتاستىعى كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ تارالۋىنا بىرلەسىپ توسقاۋىل قويۋ كەزەڭىنەن باستاۋ الادى.
د.ترامپ مۇسىلمان الەمىنە قاراتىپ, ارنايى ازىرلەنگەن باعدارلامالىق بايانداما جاسادى. اراب ءتىلدى باسىلىمداردا ونىڭ تاريحي بايانداماسى ءارتۇرلى پىكىرلەر تۋعىزعانىنا قاراماستان, باسىم كوپشىلىگى وڭ كوزقاراس بىلدىرگەنى راس. مىسالى, د.ترامپ ءدىن اتىن جامىلعان ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەسۋدىڭ وركەنيەتتەر اراسىنداعى قاقتىعىس ەمەس, كەرىسىنشە, جاقسى مەن جاماننىڭ اراسىنداعى كۇرەس ەكەنىن مالىمدەدى. ول مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ وزدەرى الدىمەن ەكسترەميزم سياقتى كەلەڭسىز جايتتارمەن كۇرەسىپ, ءوز كۇشتەرىنە سۇيەنىپ, اۋىرتپالىعىن كوتەرۋگە جاۋاپتى بولۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى.
وسى جولعى بايانداماسىندا اقش پرەزيدەنتى دەموكراتيا جانە ادام قۇقىعى تۋرالى از سويلەپ, ەكسترەميزمگە «ۇلتتار كواليتسياسى» رەتىندە بىرلەسىپ قارسى تۇرۋ كەرەكتىگى توڭىرەگىندە كوبىرەك ءسوز قوزعادى. اقش ايماقتا تەرروريزمگە قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان حالىقارالىق ورتالىقتىڭ اشىلاتىنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار, ەكسترەميستەردى ينتەرنەت ارقىلى انىقتايتىن, قاداعالايتىن ارنايى باقىلاۋ جۇيەسى قۇرىلاتىنى ءمالىم بولدى.
ء«ال-حايات» گازەتىنىڭ كولۋمنيسى باريا ءالامۋدديننىڭ پىكىرىنشە, د.ترامپ اقش-تىڭ تەرروريزممەن كۇرەسۋ, ايماقتىق قاۋىپسىزدىك, ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋ سياقتى باستى ستراتەگيالىق جانە بيزنەس باسىمدىقتارىنىڭ مۇسىلمان الەمىمەن بايلانىستى ەكەنىن جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر. اتالعان كەزدەسۋلەرگە اقش-تىڭ ەڭ ءىرى كورپوراتسيالارى باسشىلارىنىڭ دا قاتىسۋى سونىڭ دالەلى. ساۋد ارابياسى مەن اقش اراسىندا قول جەتكىزىلگەن 280-350 ملرد دوللارعا جۋىق كەلىسىمدەردىڭ ارقاسىندا اقش-تا مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلاتىنى بەلگىلى بولدى. اتاپ ايتقاندا, مۇناي, قۇرىلىس, ونەركاسىپ, مۇناي-حيميا, تىكۇشاق ءوندىرىسى, قارۋ-جاراق ءوندىرىسى, بۇرعىلاۋ, مۇناي ونىمدەرى سالالارىندا كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. جالپى كولەمى 110 ملرد دوللاردى قۇرايتىن قورعانىس سالاسىنداعى كەلىسىمدەر ارقىلى ساۋد ارابياسى وسىعان دەيىن اقش-تان ساتىپ الىپ كەلگەن قارۋ-جاراقتىڭ ءبىراز بولىگىن بۇدان بىلاي ءوز اۋماعىندا شىعارا الاتىن بولادى. وسىلايشا, ساۋد ارابياسى اقش ەكونوميكاسىنا, وندىرىسىنە جانە ينفراقۇرىلىمىنا جۇزدەگەن ميلليارد دوللار قۇيۋدى جالعاستىرا بەرەتىنى بەلگىلەندى.
بۇدان بۇرىن كەيبىر ساراپشىلار اقش-تىڭ بىرتە-بىرتە تاياۋ شىعىس ايماعىنان اسكەري جاعىنان شىعاتىنىن مالىمدەگەن ەدى. “Arab News” اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىسى ناسەر ءات-ءتاميميدىڭ ايتۋىنشا, اتالعان سامميت اقش-تىڭ قىسقا جانە ورتا مەرزىمدە ايماقتان تولىق شىقپايتىنىن كورسەتەدى. ويتكەنى, اقش-تىڭ ايماقتا ەنەرگەتيكا, ساۋدا, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, سىرتقى اگرەسسياعا قارسى توتەپ بەرۋ, ەكونوميكا جانە قارۋ-جاراق ساۋداسى سياقتى سالالاردا ستراتەگيالىق مۇددەلەرى بار. ونىڭ ۇستىنە, اقش ايماقتان مۇناي يمپورتتاۋدى جالعاستىرا بەرمەك. ياعني, اقش جانە ساۋد ارابياسى پارسى-اراب شىعاناعىنان ەنەرگەتيكا تاسىمالى, ورتاق قاۋىپ-قاتەرلەر, لوگيستيكالىق جانە بارلاۋ ماسەلەلەرىندە مۇددەلەس بولىپ وتىر.
اراب ساياساتتانۋشىلارى اتالعان تاريحي ساپاردان كەيىن ساۋد ارابياسى كەلەشەكتە كەلەسى ىرگەلى باعىتتاردى نەگىزگە الاتىنىن ايتۋدا. بىرىنشىدەن, پارسى-اراب شىعاناعى ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ ۇجىمدىق جانە بىرلەسكەن اسكەري مۇمكىندىكتەرى كۇشەيتىلەدى. ەكىنشىدەن, ساۋد ارابياسى مىسىر, باحرەين, يوردانيا جانە ماروككو ەلدەرىنە ساياسي-ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتىپ, سونىمەن قاتار, يەمەن, سيريا جانە ليۆانعا قاتىستى اراب ەلدەرىنىڭ ايماقتىق ساياساتىن ءوز پايداسىنا سايكەس ۇيلەستىرۋگە ۇمتىلۋى مۇمكىن. ۇشىنشىدەن, اقش-پەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولۋ ەر-ريادتىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى باستى ماقساتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. سوڭعى كەزدە ساۋد ارابياسى رەسەي مەن قىتاي سياقتى ءىرى ەلدەرمەن دە بايلانىستارىن كۇشەيتكەنى ءمالىم. قىسقاسى, ساۋد ارابياسى مەن اقش قاتىناستارى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, تاياۋ شىعىستاعى احۋالعا اسەر ەتپەك.
الەمنىڭ قۋاتتى مەملەكەتى اقش پەن مۇسىلمان الەمىنىڭ ىقپالدى ەلى ساۋد ارابياسىنىڭ جاڭا ىقپالداستىعى يسلام الەمىنىڭ كەلەشەگىنە, ايماقتا تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتىڭ ورناۋىنا قالاي جانە قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىن الداعى جىلدار كورسەتە جاتار. ەڭ باستىسى, سامميتتە جاسالعان مالىمدەمەلەر ايماقتاعى بەيبىت حالىقتاردىڭ قاراپايىم ءومىرىن كۇردەلەندىرمەي, شارتاراپتى شارپىعان ەكسترەميزمدى اۋىزدىقتاۋعا ۇلەس قوسسا ەكەن دەگەن عانا تىلەگىمىز بار.
جانات مومىنقۇلوۆ,
شىعىستانۋشى
اق ءۇي تاياۋ شىعىستاعى ۇدەرىستەن تىس قالمايدى
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ ساۋد ارابياسىنا جاساعان رەسمي ساپارى الەمدىك ساياساتتا ءمانى زور وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى. ويتكەنى, امەريكا باسشىسىنىڭ ەر-ريادقا جاساعان بۇل قادامى تاياۋ شىعىس پەن مۇسىلمان الەمىنە قاتىستى وڭ كوزقاراستىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتىنى بايقالادى.
سونداي-اق, ساپاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سالماعىن ارتتىرعان تاعى ءبىر ماڭىزى – «اقش جانە يسلام الەمى» ءسامميتىنىڭ ءوتىپ, ونىڭ اياسىندا اقش-تىڭ سىرتقى ساياسات ستراتەگياسى مەن مۇسىلمان الەمىنىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتە تۇسكەنى بولدى.
نەگىزىنەن, پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە د.ترامپتىڭ ءوزى تاياۋشىعىستىق ساياساتقا قاتىستى بىرقاتار سىني پىكىرلەر ايتقانى ەلدىڭ ەسىندە. سولاي دەسەك تە, ەر-رياد ەكىجاقتى قاتىناستىڭ سۋىماۋىنا مۇددەلىلىك تانىتىپ, بايلانىستىڭ بەكي تۇسكەنىن قالايتىنىن اڭعارتتى. ونداي ارەكەت ناتيجەسىز بولمادى.
سوندىقتان دا, د.ترامپتىڭ ساۋد ارابياسىنا جاساعان بۇل ساپارىنان اقش-تىڭ ايماقتارداعى ەلدەرمەن وڭ قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرماق نيەتىن بايقاۋعا بولادى. سونىمەن قاتار, بۇل ساپار ساۋد ارابياسىنداعى ساياسي ەليتا مەن ونىڭ كورشىلەرىنىڭ اقش-پەن اراداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنىڭ نىعايۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىندىگىن سەزۋ قيىن ەمەس.
ال د.ترامپتىڭ ساپارىن قورىتىندىلاعاندا كوز جەتكىزەتىن ءبىر ماسەلە – اقش-تىڭ تاياۋ شىعىستاعى ساياسي پروتسەستەردەن مۇلدەم شەت قالعىسى كەلمەيتىندىگىن كورسەتىپ بەردى.
جوعارى دەڭگەيدە وتكەن كەزدەسۋلەر اياسىندا اقش پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە قۇراما شتاتتار اركەز قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر ەكەندىگىن اشىق ءبىلدىردى. دەسەك تە, بۇل باعىتتا ەكى ەل كەڭ اۋقىمدا قاراستىرىلعان بىرلەسكەن جوسپار ارقىلى ارەكەت ەتپەسە, ايماقتا تىنىشتىقتى ساقتاۋ ەكىۇشتى ماسەلە بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
سامميت اياسىندا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ پەن قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەكىجاقتى ارىپتەستىك جايىن تالقىلاعان كەزدەسۋى ءوتتى. جۇمىس كەستەسىنىڭ تىعىزدىعىنا قاراماي, ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى ولاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى مەن ءوزارا بايلانىستى ودان ءارى بەكىتە تۇسۋگە دەگەن مۇددەلىلىك جاتقانىن ايعاقتاپ بەردى. ءوزارا ىنتىماقتاستىق پەن سەنىمدى سەرىكتەستىكتىڭ جايىن ءسوز ەتكەن جۇزدەسۋ قارىم-قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنى بەلگىلى.
اسقار نۇرشا,
الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى
قازاقستان – يسلام الەمىنىڭ اجىراماس بولىگى
ءوزىنىڭ سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا «يسلام ءبىزدى جەك كورەدى, وسىنى ناقتى ايتۋ كەرەك», دەپ امەريكالىقتاردى ءبىراز شۋلاتقان اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تۇڭعىش رەسمي شەتەلدىك ساپارىن تاياۋ شىعىسقا جاسادى. ەر-رياد قالاسىندا ترامپ 50 مۇسىلمان مەملەكەتىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, يسلامعا قاتىستى ءتۇيىندى مالىمدەمە جاسادى.
«مۇسىلمانداردىڭ دۇشپانى» ءيميدجىن جوققا شىعارۋعا ۇمتىلعان دونالد ترامپ ءسوز اۋەنىن وزگەرتۋگە تىرىستى. يسلام ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارىنا ءسوز ارناعان كەزىندە ول «بىرىگىپ, مۇسىلمانداردىڭ جازىقسىز قىرىلۋىنا قارسى شىعۋعا» شاقىردى.
«بۇل دىندەردىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس, ءدىني اعىمداردىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس ەمەس, وركەنيەتتەردىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس ەمەس. بۇل – جابايى قىلمىسكەرلەرگە قارسى سوعىس. بۇل – جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ اراسىنداعى سوعىس», – دەدى دونالد ترامپ.
فورۋمعا قاتىسقان جۇزدەن استام عالىمدار مەن ساراپشىلار ءىس-شارانىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن, تاراپتاردىڭ جاعىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بارلىق قاتىسۋشىلار تەرروريزم مەن ەكسترەميزمدى جەكە دىندەرمەن نەمەسە جەكە وڭىرلەرمەن بايلانىستىرۋعا بولمايتىندىعىمەن كەلىستى. سونىمەن قاتار, ولار حالىقارالىق لاڭكەستىكپەن كۇرەسۋ جولدارىن, الەۋمەتتىك جەلىلەردە اقپارات تاراتاتىن ەكسترەميستەرگە جول بەرمەۋ تاسىلدەرىن ەگجەي-تەگجەيلى تالقىعا سالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى زايىرلى مەملەكەت بولعانىمەن, حالقىمىزدىڭ كوبى يسلام ءدىنىن ۇستانادى. سوندىقتان «اقش – يسلام الەمى» فورۋمىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا شاقىرىلدى. ارينە, بۇل ءىس-شارا تاياۋ شىعىس وڭىرىندەگى ارىپتەستەرىمىزبەن تىلدەسۋگە, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا, سەرىكتەس بايلانىستارعا جاڭا سەرپىن بەرۋگە تاماشا مۇمكىندىك بەردى. ەلىمىز ءۇشىن تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرىنىڭ ساۋدا جاعىنان دا, ساياسي ىنتىماقتاستىق جاعىنان دا ماڭىزى زور. فورۋم بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ كۋۆەيت, قاتار, باحرەين, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, يەمەن سەكىلدى ءوڭىردىڭ ءىرى جانە بەدەلدى مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى.
بۇل ەلباسىمىزدىڭ اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن تۇڭعىش كەزدەسۋى ەكەنىن دە ارنايى اتاپ ءوتۋ كەرەك. اقش الەمنىڭ ەڭ ءىرى ەكونوميكاسى جانە ەڭ ىقپالدى ساياسي كۇشى بولىپ قالىپ وتىر. پوستكەڭەستىك رەسپۋبليكالار باسشىلارىنىڭ اراسىندا جاقىندا سايلانعان امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ پرەزيدەنتىمەن ءبىرىنشى بولىپ كەزدەسكەن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولدى. سونداي-اق, بۇل كەزدەسۋدىڭ دەر كەزىندە وتكەنى دە ايتۋعا تۇرارلىق.
قازىرگى تاڭدا اقش-تىڭ جاڭا ۇكىمەتى قالىپتاسۋ كەزەڭىنەن ءوتىپ جاتىر, مەملەكەتتىك دەپارتامەنتتەگى بىرنەشە باسشىلىق لاۋازىمدارعا قىزمەتكەرلەر تاعايىندالعان جوق, اقش سىرتقى ساياساتىنىڭ جاڭا باعىتتارى مەن باسىمدىقتارى ءالى قاراستىرىلۋدا. سوندىقتان ترامپپەن كەزدەسىپ, قازاقستان ءۇشىن ءماندى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, ونىڭ سىرتقى ساياسي كوزقاراسىنا اسەر ەتۋ وتە ۋاقتىلى جانە اسا يگىلىكتى قادام بولدى.
جانبولات ۇسەنوۆ,
ەۋرازيالىق كەڭەستىڭ حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى ديرەكتورى
