مەديتسينا • 19 مامىر, 2017

باعدارلامالىق ماقالا – بارلىق سالاعا ورتاق قۇندىلىق

312 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە جوعارعى سوتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋ شەڭبەرىندە «رۋحاني جاڭعىرۋ – ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ كەپىلى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. جيىنعا قاتىسۋشىلار سوت جۇيەسىنە, سوت جۇيەسىندەگى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە قاتىستى ءتيىستى ۇسىنىستار ازىرلەدى.

باعدارلامالىق ماقالا – بارلىق سالاعا ورتاق قۇندىلىق

جيىنعا پارلامەنت سەناتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەك­تاس بەكنازاروۆ, قازاقستان رەس­پۋب­­ليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جا­نىن­­داعى قوعامدىق سانانى جاڭ­عىرتۋ باعدارلاماسىن ىس­كە اسى­رۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميس­سيا­­نىڭ حاتشىسى, پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭ­­گەرۋشىسى ايدا بالاەۆا جانە ەلى­مىز­­دىڭ عىلىمي-شىعارماشىلىق ين­­تەل­ليگەنتسياسىنىڭ وكىل­دە­رى, جو­­عارعى سوت ورگانى اپپا­را­تى­نىڭ باسشىلىعى مەن قىز­مە­ت­كەر­لەرى, سونداي-اق سوت تورەلىگى اكا­دە­مياسىنىڭ پروفەسسور-وقى­تۋ­شى­لار قۇرامى مەن ماگيسترانتتارى قا­تىستى. 
دوڭگەلەك ۇستەل جۇمىسىن اش­قان جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءما­مي مەملەكەت باسشىسىنىڭ باع­دار­لامالىق ماقالاسىندا ايتىل­عان مەملەكەت پەن قوعامنىڭ الدى­نا قويىپ وتىرعان ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ ماڭىزى وراسان ەكە­­نىن, سونىڭ ىشىندە جاستار بو­لا­شا­عىنا باعىت-باعدار بەرۋدىڭ ءما­نى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 
«ماقالاداعى كەمەل ويلاردى  بارشاڭىزبەن ءبولىسۋ ءۇشىن دوڭ­گەلەك ۇستەلگە جينالىپ وتىرمىز. باعدارلامادا قوعامدىق سانا­نى جاڭعىرتۋدىڭ بىرنەشە با­عى­تى ايقىن ايتىلعان. ۇلتتىق جاڭ­عىرۋ دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى ۇلتتىق سا­نا­نىڭ كەمەلدەنۋىن بىلدىرەدى. تۇ­تاس ۇلت بولىپ ۇيىسىپ وتىرعان قا­زاق­­س­تاندىقتاردىڭ بەرەكەسى مەن بىر­لىگىنىڭ نەگىزى قازاق ۇلتىنىڭ بول­مىس-بىتىمىندە جاتىر. سونىڭ ىشىن­دە حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق سا­لت-ءداستۇرىنىڭ ورنى ەرەكشە. وز­دە­رىڭ­ىزگە ءمالىم, ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسى مايقى بي بابامىز نەگىزىن قالاعان بيلەر سوتىنان باستاۋ الادى. ەلباسى ايتقانداي, جاھاندانۋ داۋىرىندە ءبىز جات يدەولوگيالاردىڭ ىقپالىنا ءوزى­مىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز ار­قىلى عانا توتەپ بەرە الامىز. سون­دىقتان دا بيلەردەن قالعان ءادىل تورەلىك ەتۋ ءداستۇرىن كەڭىنەن نا­سيحاتتاۋىمىز كەرەك. وسى ورايدا, الاش قايراتكەرى مىرجاقىپ دۋ­لا­توۆ­تىڭ «زاڭ ادەت-عۇرىپقا قايشى كەل­س­ە, ۇلكەن اياققا تار ەتىك كيگەنمەن بىردەي» دەگەن ءسوزىن بۇگىنگى بو­لاشاق زاڭگەرلەر بىلگەنى ءجون», دە­دى جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءمامي.  
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت بيلىگىندە 35 جىلدان بەرى جۇ­مىس ىستەپ كەلە جاتقان قازاقستان رەس­­پۋب­ليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋ­­دياسى باعلان دەمەسىن ۇلى مەم­لە­­كەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باع­­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باع­دار­­لامالىق ماقالاسىنا وراي ءوز ۇسى­نىسىن ايتتى:
«بۇگىندە ەلىمىز ەكونوميكالىق دامۋدىڭ شىرقاۋ بيىگىنە كوتەرىلدى. قازاقستان ءوزىنىڭ حالىقارالىق دا­مۋ باعىتىندا ۇلكەن دارە­جە­لەر­گە يە بولدى. ماقالادا اتاپ كور­­سەتىلگەندەي, ءبىزدىڭ بولا­شا­عى­مىز – قوعام جەتىستىكتەرىن ءارى قا­راي جالعاستىراتىن, رەفورمالىق ۇدە­رىس­­تەردى يگەرەتىن جاستارىمىز. رەس­­پۋبليكانىڭ ساياسي بيلىگىندەگى سوت جۇيەسىنىڭ ورنى ەرەكشە. قوعام تە­پە-تەڭدىگىن ساقتاۋ مەن ەلىمىزدىڭ الەۋ­مەتتىك, ەكونوميكالىق دامۋ با­رىسىندا سوت جۇيەسىنىڭ ءرولى باسىم», دەگەن باعلان دەمەسىن ۇلى قا­­زاق ومىرىندەگى بىتىمگەرشىلىك تۇر­عى­سىنان ماڭىزدى ءرول اتقارعان ءداس­تۇرلى بيلەر سوتى ينستيتۋتىن كە­ڭى­نەن ناسيحاتتاۋدى ۇسىندى. 
ء«بىزدىڭ قازاق ۇلتىندا الەمدە تەڭ­دەسى جوق بيلەر سوتى, قۇقىقتىق ينستيتۋت بار ەكەنىن ءبارى بىلەدى. بيلەر ينستيتۋتىنىڭ تاجىريبەسىن بۇ­گىنگى جاڭا زامانعا ساي قولدانۋدىڭ ما­ڭىزى زور. «قازاقستانداعى 100 جا­ڭا ەسىم» جوباسىنان قۇقىقتانۋ سا­لاسىنا ەرەكشە ورىن ءتيۋى ءتيىس. ويت­كەنى, سوت جۇيەسىنىڭ دامۋىنا ەڭبەگى سىڭگەن سۋديالار مەن سوت قىز­مەتكەرلەرى جەتكىلىكتى عوي دەپ وي­لايمىن», دەدى جوعارعى سوت سۋ­دياسى.
جيىن بارىسىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ماقالاسىنداعى نە­­گىزگى اسپەكتىلەردى ورتاعا سالىپ, تالقىلاۋدا تۇركى الەمى اقسا­قال­دار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, فيلولو­گيا عى­لىمدارىنىڭ دوكتورى, پرو­فەس­سور ءادىل احمەتوۆ, ءال-فارابي اتىن­داعى قازۇۋ پروفەسسورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زاي­لاعي كەنجاليەۆ, فيلولوگيا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى سەرىك نە­گيموۆ, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پرورەكتورى, الاشتانۋشى عا­­لىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوك­­تورى ديحان قامزابەك, «نا­زار­با­ەۆ ۋنيۆەرسيتەت» مادەني باع­دار­لامالار ورتالىعىنىڭ باسشىسى گۇلتاس قۇرمانباي قاتىستى.
«ماڭگىلىك ەلدىڭ وركەنيەتتىك مۇرات­تارى» تاقىرىبىندا كولەمدى بايانداما جاساعان پروفەسسور ءادىل احمەتوۆ پراگماتيزم, باسەكەلىك قا­بى­لەت, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ, ەۆو­­ليۋتسيالىق دامۋ, سانانىڭ اشىق­تى­عى سياقتى ىرگەلى باعىتتار بويىنشا ەلىمىزدە كەشەندى ءىس-شارالاردى جۇ­زەگە اسىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
«ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قازاق­ستان-2050» ستراتەگياسى – قا­لىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جا­ڭا ساياسي باعىتى» اتتى 2012 جى­­لى حالىققا جولداۋى – XXI عا­سىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنىڭ سو­ڭىنا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن الىپ جوبالاردىڭ بىرەگەيى. ەندى, مى­نە, سول ستراتەگيالىق, ساياسي-ەكو­نو­مي­كا­لىق جانە الەۋمەتتىك ءمانى زور ۇزاق مەرزىمدى جوسپاردىڭ اياسىندا قى­ر­ۋار شارۋا تولاسسىز ىسكە اسىرى­لىپ جاتىر. ولاردىڭ ىشىندە ۇدە­مەلى يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىن­شى بەسجىلدىعى جوبا­سى مەن حا­لىقارالىق ەكسپو-2017 كور­­مەسىن ايتۋعا بولادى. دامۋ­دىڭ تۇراقتى جولىن قامتىعان ءبىز­دىڭ مەم­لەكەتىمىز گەوسايا­سي, گەو­ەكو­نو­مي­كالىق, گەو­تەح­نو­لو­گيا­لىق مەگا وزگەرىستەر اعىنى­نان تىس قا­لىپ وتى­رعان جوق. قازاق­ستان­نىڭ ەۆو­ليۋ­تسيالىق جولمەن دامۋدى تاڭ­داۋىنىڭ دا ءوز  سىرى بار, ويت­كە­نى رەۆوليۋتسيالىق جولدى تاڭ­دا­عان الىس-جاقىن ەلدەردىڭ مۇ­رات­قا جەتكەنى جوق. پرەزيدەنت كو­تەرىپ وتىر­عان لاتىن الىپبيىنە كو­شۋ ما­سەلەسى – ەلىمىزدى رۋحاني ەگە­مەن­دىك­كە اپاراتىن تۋرا جول. ويت­كەنى, بۇل الەم وركەنيەتىنىڭ با­سىم كوپ­شى­لىگىنىڭ ءالىپبيى», دەپ تۇيىن­دە­دى ول ءسوزىن.
ءىس-شارا سوڭىندا قاتىسۋ­شى­لار­دىڭ تۇجىرىمدى ويلارى مەن ۇسى­نىستارىنىڭ نەگىزىندە قارار قا­بىلدانىپ, سوت جۇيەسىندەگى مەم­لە­كەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كە­ڭەيتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, سوت تورەلىگى اكادەمياسىنىڭ وقۋ باع­دارلاماسىنا «قازاق بيلەرىنىڭ شە­شەندىك ونەرى» اتتى ارنايى كۋرس ەن­گىزۋ, سوت اۋدارماشىلارىنىڭ بىلىك­تى­لىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «ۇزدىك سوت اۋدارماشىسى» رەسپۋبليكالىق كون­كۋرسىن وتكىزۋ, ەلباسىنىڭ لاتىن الىپ­بيىنە كوشۋ تۋرالى تاپسىرماسى بوي­ىنشا دايىندىق جۇمىستارىن پى­سىق­تاۋ جۇمىستارىنا قاتىستى بىر­­قاتار ۇسىنىس دايىندالدى. قا­راردا توپتاستىرىلعان ۇسى­نىس­تار قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ جانىنداعى قوعامدىق سانا­نى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياعا ءىس-شارالاردىڭ جۇزەگە اسۋىن ۇيلەستىرۋ ۇسىنىلاتىن بولادى.

ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار